Ngân hàng không chỉ số hóa, mà phải thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI

Ngày 11/8, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức họp báo công bố sự kiện “Chuyển đổi số ngành ngân hàng năm 2026”. Sự kiện có chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, với thông điệp xuyên suốt “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số”.

AI không chỉ là công nghệ, mà là năng lực mới của ngân hàng

Đây là năm thứ 5 liên tiếp Ngân hàng Nhà nước tổ chức chuỗi sự kiện chuyển đổi số ngành ngân hàng, đồng thời tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; tiếp tục triển khai Chiến lược chuyển đổi số ngành ngân hàng đến năm 2030 ban hành kèm theo Quyết định số 3579/QĐ-NHNN ngày 3/11/2025.

Đồng thời, bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57); cụ thể hóa các định hướng của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về phát triển dữ liệu, AI và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Họp báo công bố sự kiện “Chuyển đổi số ngành ngân hàng năm 2026”. Ảnh: Ngân hàng Nhà nước.

Chủ đề năm 2026 định vị ngành ngân hàng không chỉ dừng lại ở số hóa quy trình lõi hay hệ sinh thái số thông minh, mà phải vươn mình trở thành một thực thể thông minh, vận hành tối ưu bằng dữ liệu và đột phá bằng AI.

Thông điệp “Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số” khẳng định định hướng xây dựng hạ tầng tài chính mở, bao trùm và bền vững; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm thấu hiểu, đồng hành và phục vụ; tăng cường kết nối liên thông sâu rộng, liền mạch trong nước và xuyên biên giới.

Chia sẻ tại buổi họp báo, ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) nêu rõ, định hướng này định vị ngành ngân hàng Việt Nam trong một giai đoạn phát triển được định hình, dẫn dắt bởi dữ liệu và AI, cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và định hướng chuyển đổi số quốc gia của Thủ tướng Chính phủ.

“Phát triển AI và kinh tế dữ liệu là ưu tiên lớn và là nội dung quan trọng” - ông Dũng nêu rõ.

Nhấn mạnh định hướng lấy khách hàng làm trung tâm, ông Bùi Quang Cương - Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc Khối công nghệ TPBank cho rằng, AI không đơn thuần là một công nghệ mới, mà là một năng lực mới của ngân hàng. Theo đó, AI giúp ngân hàng hiểu nhu cầu và hành vi từng khách hàng để đưa ra sản phẩm, hạn mức, ưu đãi và cách thức tương tác phù hợp.

Ông Cương phân tích, trước đây, các ngân hàng thường xây dựng các tệp sản phẩm cho khách hàng theo hướng hầu hết khách hàng đều giống nhau. Tuy nhiên, hiện nay, với việc phân tích giao dịch và hành vi khách hàng, AI có thể hỗ trợ ngân hàng xây dựng sản phẩm cho từng cá nhân. Điều này giúp khách hàng nhanh chóng tiếp cận đúng sản phẩm theo nhu cầu và đúng thời điểm họ cần.

Đơn cử, AI có thể hỗ trợ ngân hàng trong quản lý tài chính cá nhân, tư vấn đầu tư, quản lý gia sản, phát triển các trợ lý tài chính AI...

Ngoài cá nhân hóa sản phẩm, AI còn được ứng dụng để giúp hoạt động tín dụng và các dịch vụ tài chính trở nên thông minh hơn, nâng cao trải nghiệm khách hàng, đồng thời tăng cường an toàn giao dịch và phòng, chống gian lận.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là ngân hàng sử dụng được bao nhiêu mô hình AI, mà là AI có giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính thuận lợi hơn, giao dịch an toàn hơn và ngân hàng vận hành hiệu quả hơn hay không. Vì vậy, song song với việc đẩy nhanh ứng dụng AI, chúng tôi đặc biệt coi trọng quản trị dữ liệu, an toàn bảo mật, quản trị rủi ro AI và nguyên tắc AI có trách nhiệm” - đại diện TPBank nhấn mạnh.

Thông qua sự kiện năm 2026, ngành ngân hàng muốn gửi gắm thông điệp: chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà trước hết là câu chuyện phục vụ con người, mang lại tiện ích thiết thực, an toàn và thuận lợi hơn cho mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp trong đời sống hàng ngày.

Dữ liệu và AI là phương tiện; mục tiêu cuối cùng vẫn là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Số hóa song hành “lá chắn” an toàn

Điểm lại một số kết quả nổi bật của ngành ngân hàng thời gian qua, ông Lê Anh Dũng nhấn mạnh, hạ tầng thanh toán ngày càng hiện đại, vận hành an toàn, hiệu quả và kết nối quốc tế; hệ sinh thái số phát triển mạnh mẽ. Đến hết năm 2025, 89% người dân Việt Nam trưởng thành đã có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt gấp 28 lần GDP.

Về làm sạch và kết nối dữ liệu, ngành ngân hàng tích cực triển khai Đề án 06. Thời gian tới, ngành tiếp tục làm sạch dữ liệu khách hàng, qua đó, loại bỏ các tài khoản ảo, tài khoản không chính chủ và ngăn ngừa hiệu quả tội phạm mạo danh mở tài khoản hoặc cho thuê, mượn tài khoản phục vụ các mục đích vi phạm pháp luật.

Đồng thời, ngành ngân hàng thiết lập cơ chế thời gian chờ đối với các giao dịch nghi ngờ lừa đảo.

Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các ngân hàng cung cấp tính năng cho phép khách hàng chủ động thiết lập thời gian chờ tối thiểu 24 giờ và hạn mức giao dịch đối với các lệnh chuyển tiền trực tuyến đến tài khoản thụ hưởng mới.

Hạn mức mặc định áp dụng là 400 triệu đồng và thời gian chờ tối thiểu là 24 giờ. Tuy nhiên, sau đó, khách hàng vẫn có thể chủ động điều chỉnh hạn mức theo nhu cầu sử dụng, hoặc không đăng ký dịch vụ này nếu muốn.

“Giải pháp này nhằm mục đích là tạo ra khoảng nghỉ cần thiết để người dân trấn tĩnh, thức tỉnh kịp thời, qua đó có thể dừng hoặc hủy giao dịch, giúp ngăn ngừa các vụ việc lừa đảo do thao túng tâm lý” - ông Dũng cho biết thêm.

Cũng theo ông Hoàng Minh Tiến - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước), một trong những bước tiến đáng chú ý là việc đưa vào vận hành hệ thống SIMO (hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận).

“Tính đến hết ngày 30/6/2026, hệ thống đã phát cảnh báo tới 4,9 triệu lượt khách hàng, giúp 1,6 triệu lượt khách hàng tạm dừng các giao dịch nghi ngờ lừa đảo, qua đó bảo vệ an toàn số tiền 5.500 tỷ đồng. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục mở rộng và triển khai chính thức ra toàn ngành” - ông Tiến thông tin./.