Ngân hàng không còn 'dư dả', dự án lớn lấy vốn từ đâu?

Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế hai con số, tức tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026 đòi hỏi tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư cần phải đạt 40%. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của nhóm kinh tế vĩ mô Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), tỷ lệ tiết kiệm bình quân trong nước mới chỉ đạt khoảng 36,5%.

Nói cách khác, nguồn tiết kiệm không đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư phục vụ tăng trưởng kinh tế. Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cho biết, các ngân hàng thương mại hiện đang không dư dả vốn cho tín dụng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều dự án lớn đã và đang tiếp tục được triển khai trong thời gian tới.

Để phục vụ mục tiêu tăng trưởng và đảm bảo tiến độ các dự án hạ tầng đầy tham vọng của đất nước, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "tháo gỡ điểm nghẽn - khơi thông nguồn lực - thúc đẩy tăng trưởng" do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì, ông Tùng nhấn mạnh, giải pháp tất yếu là tìm cách huy động nguồn vốn từ bên ngoài.

Cụ thể, Chủ tịch Vietcombank đề nghị Bộ Tài chính cho phép phát hành trái phiếu quốc tế. Bởi lẽ, với uy tín của đất nước như hiện nay, trái phiếu quốc tế có thể huy động được vốn với lãi suất tốt, bổ sung mạnh mẽ nguồn lực giá rẻ phục vụ mở rộng đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Ông Tùng cho biết thêm, ngành ngân hàng cũng có thể tham gia hỗ trợ quá trình huy động trái phiếu quốc tế, thông qua việc nhận tài sản đảm bảo của các tổ chức, doanh nghiệp muốn phát hành trái phiếu.

Điều này sẽ giúp giải quyết được vướng mắc cốt lõi của trái phiếu doanh nghiệp là nhà đầu tư chưa đủ yên tâm về các loại tài sản đảm bảo, thường là bất động sản hay tài sản hình thành từ vốn vay. Nếu có sự vào cuộc của ngân hàng, kênh trái phiếu doanh nghiệp có thể được khơi thông và phát triển mạnh mẽ.

Đồng tình với quan điểm của Chủ tịch Vietcombank, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn thừa nhận tình trạng nhu cầu vốn của nền kinh tế rất lớn, khả năng huy động vốn lại hạn hẹp.

Theo nguyên tắc cung – cầu, vốn vay khan hiếm thì giá huy động vốn, tức lãi suất, sẽ bị neo cao. Do đó, Ngân hàng Nhà nước cũng phải rất vất vả trong việc giảm áp lực lên lãi suất, qua đó giúp doanh nghiệp đảm bảo khả năng tiếp cận vốn.

Về đề xuất huy động vốn ngoại, ông Ấn cho biết, Ngân hàng Nhà nước đang có sự nghiên cứu, sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để sớm ban hành chính sách phù hợp.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã có báo cáo với Chính phủ về vấn đề ngân hàng nhận tài sản đảm bảo cho doanh nghiệp phát hành trái phiếu và nội dung này sẽ được đưa vào dự án Luật sửa đổi bổ sung Luật Tổ chức tín dụng.

Cụ thể, ngân hàng thương mại sẽ được trao quyền cung cấp dịch vụ quản lý tài sản để phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Thống đốc kỳ vọng, điều này sẽ giảm bớt áp lực vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp, trong bối cảnh vốn ngắn hạn chiếm đến 80% vốn huy động qua kênh ngân hàng.

Về phía Bộ Tài chính, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề xuất khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp thông qua hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay vốn dựa trên dòng tiền, dữ liệu, hợp đồng, đơn hàng hay các khoản phải thu, không chỉ dựa trên chủ yếu là tài sản đảm bảo như hiện nay.

Về tài sản đảm bảo, Bộ trưởng cho rằng cần mở rộng phạm vi, bao gồm động sản, hàng tồn kho, các loại tài sản hình thành trong tương lai, quyền sở hữu trí tuệ... Song song với đó, cần có giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, tài trợ chuỗi cung ứng và cho thuê tài chính, qua đó đa dạng hóa kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.