Điểm nghẽn không chỉ nằm ở chính sách

Một ví dụ được nêu ngay tại hội nghị cho thấy điều này. Theo ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, tiền thuê đất của một dự án tại Khánh Hòa và Ninh Thuận trước đây đã tăng từ 600 triệu đồng trong giai đoạn 2016-2020 lên 4,3 tỷ đồng ở giai đoạn 2021-2025.

Nếu áp dụng mức giá mới, khoản tiền này dự kiến lên tới 20,8 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, tương đương mức tăng khoảng 35 lần so với thời điểm ký ban đầu. Khoản chi này hiện chiếm khoảng 50% doanh thu thuần của doanh nghiệp trong năm 2025.

Câu chuyện trên phản ánh một thực tế được nhiều doanh nghiệp đề cập tại hội nghị. Bên cạnh chi phí vốn, nguyên vật liệu hay logistics, những thay đổi trong quá trình áp dụng chính sách cũng có thể tạo thêm áp lực đối với hoạt động đầu tư và sản xuất, kinh doanh.

Thủ tướng cùng các Phó Thủ tướng chủ trì Hội nghị - Ảnh: VGP

Đáng chú ý, đánh giá này không chỉ đến từ phía doanh nghiệp. Báo cáo của Bộ Tài chính cũng cho rằng phần lớn khó khăn hiện nay không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay cơ chế, mà chủ yếu nằm ở quá trình tổ chức thực hiện.

Theo báo cáo, việc áp dụng chính sách giữa các cơ quan và địa phương còn chưa thống nhất, trong khi một số thủ tục vẫn thiếu liên thông, làm gia tăng thời gian và chi phí của doanh nghiệp.

Bài toán tăng trưởng đi cùng áp lực huy động vốn

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 8,18% (mức cao nhất kể từ năm 2011) tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp - Ảnh: VGP

Tuy nhiên, theo tính toán của nhóm nghiên cứu kinh tế vĩ mô Vietcombank được Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng chia sẻ tại hội nghị, để đạt tốc độ tăng trưởng khoảng 10%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần tương đương khoảng 40% GDP, trong khi tỷ lệ tiết kiệm trong nước hiện ở mức khoảng 36,5%.

Khoảng chênh lệch này cho thấy nhu cầu huy động thêm các nguồn lực tài chính trong thời gian tới sẽ rất lớn.

Đại diện Vietcombank cũng cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện chỉ tương đương khoảng 10% GDP, thấp hơn nhiều so với một số quốc gia trong khu vực.

Trong khi đó, Viettel cho biết chi phí bảo lãnh của các ngân hàng trong nước đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài vẫn cao hơn khoảng 50-60% so với ngân hàng nước ngoài, làm tăng chi phí mở rộng thị trường của doanh nghiệp.

Để góp phần tháo gỡ khó khăn về vốn, Bộ Tài chính đề xuất mở rộng phạm vi tài sản bảo đảm sang hàng tồn kho, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, sở hữu trí tuệ và dữ liệu, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản bất động sản như hiện nay.

Giải pháp này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận tín dụng.

Điều doanh nghiệp mong đợi là thay đổi trong thực thi

Theo tổng hợp của VCCI, gần 900 kiến nghị của doanh nghiệp đã được phân loại thành 53 nhóm vấn đề, trong đó 51 nhóm đã nhận được phản hồi từ các bộ, ngành.

Tuy nhiên, VCCI cho rằng nhiều phản hồi mới dừng ở việc viện dẫn quy định hiện hành, trong khi doanh nghiệp mong muốn những giải pháp cụ thể hơn để tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đại diện các doanh nghiệp dự Hội nghị - Ảnh: VGP

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Tài chính đề xuất chuyển mạnh từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, đồng thời triển khai nguyên tắc doanh nghiệp chỉ phải cung cấp thông tin một lần, thay vì khai báo lặp lại ở nhiều thủ tục khác nhau.

Nếu được triển khai đồng bộ, đây có thể là một trong những thay đổi có tác động trực tiếp nhất đến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Thông điệp tương tự cũng được các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài chia sẻ. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản (JCCI) và Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (KoCham) đều cho rằng điều doanh nghiệp quan tâm là một môi trường chính sách minh bạch, ổn định, có thể dự báo và được thực thi thống nhất giữa các địa phương.

Tại hội nghị, Thủ tướng cho biết kết quả xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp sẽ được công khai trên cổng thông tin của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và VCCI để doanh nghiệp và người dân theo dõi.

Với cộng đồng doanh nghiệp, điều được kỳ vọng không chỉ là các cam kết mới, mà là những chuyển biến rõ ràng trong quá trình thực thi, góp phần tạo môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định và thuận lợi hơn.