Ngăn hiểm họa từ xe điện 'độ chế' cần quy định pháp luật đủ mạnh

Tuy nhiên để ngăn chặn tình trạng này đòi hỏi cần có quy định pháp luật đủ mạnh qua đó kiểm soát cơ sở “độ chế” xe đạp thành xe máy điện.

Liên tục phát hiện cơ sở độ chế xe đạp thành xe máy điện

Ngày 6-5, Đội Quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội) kiểm tra Công ty CP Sản xuất Thương mại TTFAIR Việt Nam (cụm công nghiệp Thanh Oai), đã phát hiện doanh nghiệp này đang lắp ráp xe đạp trợ lực điện nhãn hiệu “VC BIKE” nhưng sử dụng bộ điều khiển động cơ của xe máy điện loại MDHY 60V. Việc “hoán cải” này khiến phương tiện có thể đạt tốc độ tối đa lên tới 49 km/h, vượt giới hạn cho phép đối với xe đạp điện theo quy định hiện hành.

Trước đó, lực lượng chức năng thành phố Hà Nội đã kiểm tra cơ sở kinh doanh xe điện Tuấn Linh tại số 20, ngõ 12 Khuất Duy Tiến đã phát hiện 29 xe đạp điện không có hóa đơn, chứng từ. Trên phương tiện, thông số kỹ thuật thể hiện motor công suất 240W, công tơ mét giới hạn ở mức 25km/giờ phù hợp với quy định đối với xe đạp điện. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, chủ cơ sở thừa nhận toàn bộ số xe trên đã bị thay đổi kết cấu thông qua sử dụng động cơ có công suất 600W, vận tốc tối đa có thể đạt tới 60km/giờ.

Quản lý thị trường Hà Nội bắt giữ xe đạp điện đã qua độ chế thành xe máy điện tại cửa hàng Tuấn Linh, số 20, ngõ 12 Khuất Duy Tiến. Ảnh: Hoài Nam

Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Dương Mạnh Hùng thông tin, thời gian gần đây, hoạt động mua bán xe đạp điện trên các nền tảng mạng xã hội diễn biến phức tạp. Người bán lợi dụng quy định xe đạp điện không phải đăng ký đã thay đổi kết cấu, đưa vào lưu thông phương tiện có công suất, tốc độ cao hơn nhiều so với thông số công bố. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt đối với học sinh.

Thông tin về hiện tượng “độ, chế” xe đạp điện thành xe máy điện, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Trịnh Quang Đức cho biết, nguyên nhân của trào lưu này xuất phát từ tâm lý thích đua đòi giữa các học sinh, cùng với sự dễ dàng trong việc tìm mua linh kiện nâng cấp giá rẻ qua mạng xã hội. Các hướng dẫn độ xe cũng được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội khiến việc tự nâng cấp xe trở nên dễ dàng.

Trên mạng xã hội Facebook, có thể dễ dàng tìm thấy hàng trăm hội nhóm liên quan đến độ, chế xe đạp điện, như “Xe điện, xe điện độ miền Bắc”, “Xe điện độ Trung Việt”… Những nhóm này có từ vài nghìn đến hàng chục nghìn thành viên. Các bài viết được đăng trong nhóm chủ yếu là chia sẻ cách độ xe để tăng tốc độ, đồng thời buôn bán pin độ, động cơ công suất lớn, “kích" dòng điện bộ điều tốc vượt mức cho phép giúp xe tăng tốc nhanh hơn bình thường, gây nguy cơ cháy nổ rất cao.

Cần cơ chế mạnh để kiểm soát

Để ngăn chặn hiện tượng “độ, chế” xe đạp điện thành xe máy điện, theo các chuyên gia cần có một cơ chế đủ mạnh để kiểm soát nhóm cơ sở kinh doanh dịch vụ độ chế, can thiệp kỹ thuật, nâng công suất…

Quản lý thị trường Hà Nội bắt giữ xe đạp điện đã qua độ chế thành xe máy điện tại cửa hàng Tuấn Linh, số 20, ngõ 12 Khuất Duy Tiến. Ảnh: Hoài Nam

Phản ánh những khó khăn trong việc ngăn chặn hiện tượng độ xe đạp thành xe máy điện, Tổng giám đốc YADEA Việt Nam Liu Jia chia sẻ, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 đã quy định hành vi bị nghiêm cấm việc thay đổi kết cấu phương tiện. Nhưng việc xử lý chủ yếu thực hiện đối với người điều khiển phương tiện, chưa có cơ chế kiểm soát nhóm cơ sở kinh doanh dịch vụ can thiệp kỹ thuật, nâng công suất thay đổi kết cấu an toàn của xe đạp điện đang được giới trẻ sử dụng phổ biến.

Giám đốc Công ty Luật Nguyễn Nga và Cộng sự (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) Nguyễn Thị Hằng Nga cho biết, hiện việc kiểm tra xử lý phương tiện giao thông vẫn thiên về hậu kiểm sau khi xe đã lưu thông ngoài đường, lực lượng chức năng phát hiện tình trạng “độ chế” qua kiểm tra vi phạm về giao thông. Trong khi đó, hoạt động độ chế lại diễn ra tại các cơ sở sửa chữa, các điểm cung cấp linh kiện.

“Muốn răn đe hiệu quả cơ quan chức năng nên có những quy định xử lý đồng thời cả người điều khiển xe độ và cơ sở thực hiện việc độ chế xe trái phép”- bà Nga kiến nghị

Đồng tình với phản ánh này, dưới góc độ chuyên gia ngành cơ khí chế tạo máy, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Cơ khí Việt Nam Đào Phan Long đề xuất, cần có quy định riêng về điều kiện hoạt động của cơ sở sửa chữa, cải tạo, can thiệp kỹ thuật đối với xe máy, xe máy điện, xe đạp điện. Những cơ sở này phải đăng ký ngành nghề, có địa điểm kinh doanh, có sổ theo dõi dịch vụ, có hóa đơn, chứng từ phụ tùng và chịu trách nhiệm về hạng mục kỹ thuật đã thực hiện.

Bên cạnh đó cần tăng chế tài đối với cơ sở trực tiếp thực hiện việc độ chế trái phép. Ngoài phạt tiền, cần bổ sung các biện pháp như đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, buộc tháo bỏ bộ phận độ chế, khôi phục tình trạng kỹ thuật ban đầu, thu hồi giấy phép kinh doanh trong trường hợp tái phạm hoặc gây hậu quả nghiêm trọng.

“Tuy nhiên bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng chức năng còn đòi hỏi sự phối hợp từ gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở trong việc tuyên truyền tới người sử dụng những nguy hiểm khi sử dụng phương tiện “độ, chế” - ông Long nêu.