Ngăn ngừa vi phạm pháp luật trong học sinh, sinh viên

Những con số báo động

Theo cơ quan chức năng, các hành vi vi phạm pháp luật của HSSV chủ yếu liên quan đến giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực, sử dụng hung khí gây rối trật tự công cộng, vi phạm quy định về trật tự an toàn giao thông, mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy, bạo lực học đường, cướp giật, trộm cắp tài sản... Đáng chú ý, nhiều vụ việc xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ nhưng do thiếu kiểm soát hành vi đã để lại hậu quả nghiêm trọng, khiến nhiều em phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhóm đối tượng gây rối trật tự công cộng đêm 13, rạng sáng 14/6/2026 bị Công an bắt giữ, nhiều trường hợp chưa đủ 18 tuổi.

Điển hình, ngày 19/5/2026, tại khu vực nhà vệ sinh nữ tầng 8, Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1 (phường Xuân Hòa), hai học sinh Nguyễn Thị Lan P. và Lê Dương Bảo Ngọc (cùng sinh năm 2010, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự) đã đánh hội đồng một bạn cùng lớp, quay video rồi phát tán lên mạng xã hội Facebook. Nạn nhân bị thương nặng, phải cấp cứu tại Bệnh viện Lạc Việt trước khi chuyển lên Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức điều trị.

Ngày 22/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai đối tượng về tội “Gây rối trật tự công cộng” theo khoản 1, Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Một vụ việc khác xảy ra trong đêm 13, rạng sáng 14/6/2026. Lực lượng Công an tỉnh đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn hơn 20 thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí để giải quyết mâu thuẫn. Trong đó, 16 đối tượng từ tỉnh Tuyên Quang đến địa bàn xã Tam Đảo để tìm đánh một nhóm thanh niên khác. Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam Trần Đức Anh (sinh năm 2008, trú tại phường Phú Thọ) và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với 9 bị can khác về hành vi “Gây rối trật tự công cộng” theo điểm b, khoản 2, Điều 318 Bộ luật Hình sự. Đáng chú ý, 9 bị can liên quan đều sinh năm 2009 và 2010, chưa đủ 18 tuổi.

BOX: Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Phú Thọ đã phát hiện, xử lý 19.728 trường hợp vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông; khởi tố 7 vụ, 7 bị can về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ; xử lý 39 vụ với 372 đối tượng vi phạm pháp luật về trật tự xã hội (khởi tố 37 vụ với 360 bị can và xử lý hành chính 2 vụ với 12 trường hợp). Đối với bạo lực học đường, lực lượng chức năng đã xử lý 3 vụ với 5 đối tượng (khởi tố 1 vụ với 2 bị can, xử lý hành chính 2 vụ với 3 trường hợp). Đồng thời, khởi tố 2 vụ với 6 bị can liên quan đến tội phạm về ma túy. Ngoài ra, trên địa bàn còn xảy ra nhiều vụ đuối nước thương tâm liên quan đến trẻ em, học sinh.

Hiện Công an các xã, phường đang quản lý 4.927 hồ sơ thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm, nguy cơ vi phạm pháp luật. Phần lớn là những trường hợp bỏ học, chưa có việc làm ổn định, tụ tập, vi phạm các quy định về trật tự xã hội.

Chung tay ngăn chặn từ sớm, từ xa

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh thiếu niên, HSSV trên địa bàn tỉnh có chiều hướng gia tăng cả về số vụ lẫn tính chất nguy hiểm.

Tòa án nhân dân tỉnh đưa ra xét xử vụ án "Giết người" và "Gây rối trật tự công cộng", nhiều bị cáo chưa đủ 18 tuổi đang là học sinh phổ thông.

Đáng lo ngại, nhiều nhóm thanh thiếu niên tụ tập từ 10 - 60 người, sử dụng xe mô tô che hoặc tháo biển kiểm soát, chở quá số người quy định, không đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang nhằm che giấu danh tính và mang theo nhiều loại hung khí như dao, kiếm, gậy tre, vỏ chai bia... Hoạt động thường diễn ra vào ban đêm, từ khoảng 22 giờ hôm trước đến 2 - 3 giờ sáng hôm sau.

Mục đích của các nhóm này chủ yếu là “thể hiện” trên mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, TikTok; tìm kiếm các nhóm khác để thách thức, đánh nhau hoặc giải quyết những mâu thuẫn phát sinh từ không gian mạng. Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc xuất phát từ những xích mích nhỏ trên mạng xã hội, giữa những người hoàn toàn không quen biết, nhưng vẫn hẹn gặp để dùng bạo lực giải quyết.

Nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát từ nhiều yếu tố. Một bộ phận thanh thiếu niên đang ở độ tuổi phát triển tâm sinh lý, nhận thức pháp luật còn hạn chế, dễ bị lôi kéo, kích động. Bên cạnh đó, những nội dung bạo lực, độc hại trên mạng xã hội cũng tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi của các em.

Mặt khác, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương trong quản lý, giáo dục học sinh, nhất là ngoài giờ học, dịp nghỉ hè, nghỉ lễ chưa thật sự chặt chẽ. Công tác nắm tình hình, phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm ở cơ sở còn chưa kịp thời, làm giảm hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Để phòng ngừa hiệu quả, các cơ sở giáo dục cần tiếp tục đổi mới công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, ý thức chấp hành pháp luật; tăng cường tuyên truyền bằng những hình thức gần gũi, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. Chính quyền địa phương cần chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm các biểu hiện vi phạm ngay từ cơ sở. Đặc biệt, mỗi gia đình cần quan tâm, đồng hành cùng con em; nắm bắt tâm lý, định hướng cách sử dụng mạng xã hội, trang bị kỹ năng ứng xử và giúp các em nhận thức rõ hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật.

Phòng ngừa vi phạm pháp luật trong lứa tuổi HSSV không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng đồng hành, môi trường học đường sẽ trở nên an toàn, lành mạnh hơn, tạo điều kiện để thế hệ trẻ phát triển toàn diện.