Ngăn thực phẩm bẩn lên bàn ăn, cần kiểm soát đồng bộ theo chuỗi

Lợn bệnh len lỏi vào mâm cơm, trường học

Vụ việc đầu tiên diễn ra vào tháng 1, Công an TP Hải Phòng phối hợp lực lượng liên ngành thành phố đã tổ chức tiêu hủy hơn 160 tấn thịt và sản phẩm chế biến nhiễm virus dịch tả lợn châu Phi tại kho lạnh của Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long. Số thịt trên đều có kết quả dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi. Kèm theo đó, cơ quan chức năng đã tiêu hủy hơn 13.900 sản phẩm đồ hộp của Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long chế biến từ thịt nhiễm dịch. Trong đó có hơn 6.440 hộp patê cột đèn loại 90g/hộp và 7.511 hộp patê cột đèn loại 150 g/hộp.

Một thương hiệu lớn như Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long “dính chàm” khiến người tiêu dùng sụp đổ niềm tin, hoang mang khi biết gia đình, người thân đã ăn những sản phẩm được chế biến từ lợn bệnh, vốn dĩ phải mang đi tiêu hủy. Ngày 26/6 vừa qua, Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, công ty này công bố thông tin dự kiến giảm 70% doanh thu nội địa.

Lò mổ của Nguyễn Thị Hiền giết mổ heo nhiễm dịch bệnh bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát.

Sự việc chưa kịp lắng đọng, tháng 3 vừa qua, Công an TP Hà Nội triệt phá đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn lợn bệnh, tuồn vào chợ và cả bếp ăn trường học. Theo Thượng tá Vũ Thị Hoàng Yến, Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an TP Hà Nội), các đối tượng đã tiêu thụ khoảng 3.600 con (khoảng 300 tấn) heo dịch bệnh ra thị trường, cung cấp cho bếp ăn của 26 trường tiểu học và nhiều trường mầm non tư thục tại Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Đối tượng Nguyễn Thị Hiền thuê địa điểm tại Trung tâm Giết mổ tập trung Vạn Phúc (xã Nam Phù, Hà Nội) để giết mổ heo. Hiền bàn bạc với Đỗ Văn Thanh, người chuyên thu gom heo dịch bệnh từ Phú Thọ, Tuyên Quang - rồi chuyển về lò mổ tại Hà Nội. Trung bình mỗi ngày, Thanh và đồng bọn thu gom 50-60 con heo nhiễm dịch bệnh để bán cho Hiền. Hiền sau đó bán lại cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát.

Công ty này pha lọc, sơ chế, đóng gói, dán nhãn "thịt heo sạch" có truy xuất nguồn gốc QR Code rồi phân phối cho nhiều đơn vị: Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, Công ty TNHH thương mại thực phẩm Khánh Ngọc, Công ty cổ phần thực phẩm Hương Sơn, Công ty TNHH dịch vụ ẩm thực Gia An và một số điểm bán tại các chợ đầu mối.

Lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được các đối tượng ở Thanh Hóa bán ra thị trường. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Mới đây nhất, trong tháng 6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố bị can đối với 4 đối tượng mua bán 21 con lợn mắc dịch tả lợn châu Phi về giết mổ, bán ra thị trường.

Khi thực phẩm bẩn xuất hiện trên bàn ăn mỗi gia đình, trong các bữa cơm bán trú của học sinh, đây không chỉ là hành vi gian lận thương mại thông thường, mà là tội ác, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Câu hỏi đặt ra, kiểm soát dịch bệnh, kiểm soát giết mổ thế nào để ngăn chặn thực phẩm bẩn vào mâm cơm mỗi gia đình.

Công khai minh bạch chuỗi sản xuất

Một thực trạng hiện nay, ngành chăn nuôi đã có những chuyển biến đáng kể từ mô hình nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang chăn nuôi tập trung, sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Quá trình này từng bước gắn với quy trình giết mổ, chế biến công nghiệp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm, giảm ô nhiễm môi trường.

Dù đạt kết quả tích cực, theo Cục Chăn nuôi và Thú y, ngành chăn nuôi vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Đáng chú ý, việc triển khai chăn nuôi an toàn sinh học chưa đồng bộ, nhất là ở khu vực nông hộ và các trang trại quy mô nhỏ, nơi điều kiện đầu tư còn hạn chế. Nguy cơ tái bùng phát các dịch bệnh nguy hiểm như: Bệnh dịch tả lợn châu Phi, lở mồm long móng hay cúm gia cầm luôn hiện hữu. Bên cạnh đó, quy mô sản xuất nhỏ lẻ khiến việc áp dụng công nghệ hiện đại gặp nhiều khó khăn, làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi trong nước...

Việc kiểm soát cần phải thực hiện đồng bộ ở tất cả các khâu từ cơ sở chăn nuôi đến chuỗi buôn bán.

Nếu dịch bệnh không được kiểm soát tốt từ các cơ sở chăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, sẽ vẫn còn tình trạng tuồn lợn bệnh ra thị trường. Theo ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), để có được sản phẩm an toàn thực phẩm, việc kiểm soát cần phải thực hiện đồng bộ ở tất cả các khâu từ cơ sở chăn nuôi (giám sát, phát hiện, xử lý dịch bệnh), chuỗi buôn bán, vận chuyển, giết mổ. Công tác phối hợp với các địa phương và các bộ, ngành có liên quan cần kịp thời để phát hiện, xử lý nghiêm các cơ sở giết mổ không đảm bảo điều kiện.

TS Nguyễn Văn Trọng, nguyên Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam đánh giá, những vụ việc tuồn lợn bệnh ra thị trường, vào các cơ sở chế biến thực phẩm cho thấy thiếu sự kiểm tra chéo giữa các cơ quan chức năng.

“Muốn kiểm soát chặt chẽ, phải có tính liên ngành, ví dụ thực phẩm nhập tiểu ngạch, nhập lậu thì lúc nào xuất hiện các đoàn liên ngành 389 kiểm tra thì kiểm soát rất tốt. Nhưng khi chỉ riêng một mình ngành thú y thì không thể làm tốt được. Mỗi năm, số lợn từ các trang trại xuất ra thị trường khoảng 55 triệu con, với khoảng 5,4 triệu tấn thịt lợn thì với lực lượng thú y mỏng như bây giờ khó mà kiểm soát hết được”, ông Trọng nói.

Bên cạnh đó, vấn đề kiểm soát toàn bộ chuỗi sản xuất để đảm bảo an toàn thực phẩm cũng như không để dịch bệnh bùng phát đòi hỏi phải có sự minh bạch cũng như định danh được sản phẩm từ trong quá trình nuôi.

Chúng ta cũng có quy định cụ thể về xây dựng vùng, cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh để định danh nguồn gốc sản phẩm. Nhưng rõ ràng, việc xây dựng mã định danh cho các cơ sở chăn nuôi còn chưa thực hiện được đồng bộ, nhất là với những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Chính vì thế, quy định thì đã có, nhưng thực thi còn chưa được như mong muốn, kể cả về mặt quản lý Nhà nước cũng như từ chính các trang trại chăn nuôi.

Vào lúc 9h sáng thứ Năm, ngày 2/7/2026, Báo Công an nhân dân tổ chức Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động". Diễn đàn có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước đến từ các Bộ: Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Công an; các nhà khoa học, chuyên gia về an toàn vệ sinh thực phẩm, dinh dưỡng, bảo vệ người tiêu dùng, chuyên gia pháp lý... Đồng hành cùng Diễn đàn còn có sự tham gia của Công ty Cổ phần hàng tiêu dùng Masan. Sự kiện sẽ được tường thuật, phản ánh trên cand.vn, trân trọng kính mời bạn đọc theo dõi.