Ngăn thuốc lá tiếp cận giới trẻ từ 'cửa ngõ' điểm bán

Tăng trách nhiệm từ “cửa ngõ” cung ứng thuốc lá

Từ những cửa hàng tạp hóa lớn đến quán nước nhỏ ven đường, thuốc lá hiện diện khá phổ biến trong đời sống hằng ngày. Sự dễ dàng tiếp cận này vô tình khiến thuốc lá trở thành mặt hàng mà cả người chưa đủ 18 tuổi cũng có thể tìm mua nếu thiếu sự kiểm soát chặt chẽ từ các điểm bán.

Thuốc lá bày bán đủ loại ở cửa hàng phố Báo Khánh, Hà Nội. Ảnh: Khánh Huy

Tại nhiều khu dân cư, không khó để bắt gặp hình ảnh các bao thuốc lá được bày ngay trước quầy thanh toán, treo thành dãy bắt mắt hoặc đặt xen lẫn cùng các loại bánh kẹo, nước giải khát. Đáng chú ý, không ít điểm bán vẫn chưa thực hiện nghiêm quy định treo biển “Không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi”.

Trước thực trạng đó, Nghị định 90/2026/NĐ-CP (Nghị định 90) được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh thuốc lá tại điểm bán. Theo quy định có hiệu lực từ ngày 15-5-2026, hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi sẽ bị xử phạt từ 1 đến 3 triệu đồng. Mức xử phạt tương tự cũng áp dụng đối với các cơ sở không treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi tại điểm bán.

Ngoài ra, các hành vi như trưng bày thuốc lá vượt quá số lượng theo quy định, kinh doanh thuốc lá không đúng quy chuẩn về nhãn cảnh báo sức khỏe cũng có thể bị xử phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Một số trường hợp vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 1 đến 3 tháng.

Thuốc lá được bày bán với các loại hàng hóa khác tại một cửa hàng tạp hóa trên phố Lý Quốc Sư, Hà Nội. Ảnh: Khánh Huy

Bên cạnh chế tài xử phạt, việc nâng cao nhận thức cho người kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng. Mỗi cửa hàng không chỉ là nơi buôn bán đơn thuần mà còn cần trở thành một “chốt chặn trách nhiệm”, cùng cộng đồng bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá.

Chung tay dựng “lá chắn” bảo vệ giới trẻ

Là quản lý một quán cafe tại phường Đống Đa, chị Đỗ Thu Hà cho biết, ngay từ khi mở cửa, quán đã xác định xây dựng không gian sạch, văn minh và an toàn cho sức khỏe nên không kinh doanh thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào.

Theo chị Hà, việc bắt buộc treo biển cảnh báo “Không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi” tại các điểm kinh doanh là cần thiết bởi đây không chỉ là rào cản pháp lý mà còn tạo ra tác động trực diện về mặt nhận thức đối với cả người bán lẫn người mua.

“Tôi rất đồng tình với những quy định mới của Nghị định 90. Việc siết chặt quản lý tại các điểm bán lẻ, đặc biệt là xử phạt nghiêm hành vi bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, là bước đi cần thiết. Khi pháp luật nghiêm minh và cộng đồng cùng đồng thuận, môi trường kinh doanh sẽ lành mạnh hơn. Nếu các điểm bán vì lợi nhuận mà lờ đi độ tuổi của khách hàng thì rất khó ngăn chặn tình trạng trẻ hóa người hút thuốc” - chị Hà chia sẻ.

Lực lượng chức năng tuyên truyền không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi tại xã Nam Phù. Ảnh: Khánh Huy

Ở góc độ hộ kinh doanh nhỏ lẻ, bà Trần Thị Kim Hoa, hộ kinh doanh tại xã Nam Phù cho biết, qua các phương tiện thông tin đại chúng, bà đã nắm được những điểm mới của Nghị định 90, đặc biệt là quy định xử phạt hành vi bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.

“Có nhiều trường hợp trẻ vì tò mò hoặc muốn thể hiện nên tìm mua thuốc lá với lý do mua hộ người lớn. Tuy nhiên, tại cửa hàng tôi, nếu người dưới 18 tuổi đến mua thuốc lá thì tôi đều từ chối bán. Nếu nói mua cho bố mẹ hay người thân thì tôi yêu cầu người lớn trực tiếp đến mua” - bà Hoa cho biết.

Theo bà Hoa, việc kiểm soát chặt tại các điểm bán sẽ góp phần hạn chế thuốc lá xâm nhập môi trường học đường, bảo vệ giới trẻ ngay từ “cửa ngõ” tiếp cận đầu tiên.

Hộ kinh doanh thực hiện nghiêm túc quy định, treo thông báo “không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi”. Ảnh: Khánh Huy

Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Văn Sung cho biết, địa phương đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra các cơ sở kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên địa bàn, tập trung vào khu vực gần trường học, nơi đông người và các địa điểm có nhiều thanh, thiếu niên sinh hoạt.

Theo đó, nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá như treo biển “Không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi”, kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, tem nhãn sản phẩm và việc bày bán thuốc lá theo đúng quy định pháp luật.

“Trẻ vị thành niên là nhóm đối tượng rất nhạy cảm, dễ bị tác động bởi quảng cáo trực quan và tâm lý tò mò. Nếu không kiểm soát chặt chẽ tại điểm bán, các em rất dễ tiếp cận và sử dụng thuốc lá, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và tâm lý” - Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Văn Sung nhấn mạnh.

Cũng theo lãnh đạo UBND xã Nam Phù, đối với các trường hợp vi phạm, địa phương sẽ xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, song song với xử phạt, công tác tuyên truyền vẫn được đặc biệt chú trọng nhằm giúp người dân và các hộ kinh doanh nâng cao nhận thức về phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tuyên truyền, siết chặt quản lí tại điểm bán được coi là cách bảo vệ trẻ vị thành niên tránh xa khói thuốc ngay từ “cửa ngõ”. Ảnh: Khánh Huy

Hiện nay, nhiều địa phương đang tăng cường tuyên truyền thông qua mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh, các hội nghị, cuộc họp và sự kiện cộng đồng. Đồng thời, sự phối hợp giữa chính quyền, các ban, ngành, nhà trường và Mặt trận Tổ quốc cũng được đẩy mạnh nhằm tăng cường giám sát, hạn chế tối đa vi phạm tại các cơ sở kinh doanh.

Trong bối cảnh thuốc lá điện tử đang có xu hướng lan rộng trong giới trẻ với nhiều hình thức tiếp cận tinh vi, việc siết chặt quản lý từ điểm bán cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng được kỳ vọng sẽ tạo nên “lá chắn kép” hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường học đường không khói thuốc và sức khỏe của thế hệ tương lai.