Ngành Công Thương cụ thể hóa định hướng của Đảng về phát triển bền vững

Ngành Công Thương chủ động chuyển đổi xanh, phát triển bền vững

Phát triển kinh tế - xã hội đi đôi với bảo vệ môi trường là một trong những quan điểm, chỉ đạo xuyên suốt của Đảng qua nhiều thời kỳ. Với tầm nhìn xa, trông rộng, Đảng ta đã sớm xác định ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững là nhiệm vụ chiến lược, được thể hiện nhất quán trong các văn kiện Đại hội IX, X, XI của Đảng và được cụ thể hóa hơn qua các Đại hội XII, XIII.

Đây là quan điểm lãnh đạo nhất quán, xuyên suốt của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội gắn liền với sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh nước ta hội nhập sâu rộng và thực hiện các cam kết quốc tế như COP26, chuyển đổi năng lượng công bằng, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Thực hiện quan điểm và chỉ đạo nhất quán của Đảng và Nhà nước, thời gian qua, Bộ Công Thương và toàn ngành Công Thương đã chung tay vào cuộc cùng cả hệ thống chính trị vừa phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo vệ môi trường. Bộ Công Thương cũng đã tham mưu, đề xuất với cơ quan có thẩm quyền để thể chế hóa, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, chuyển đổi xanh thông qua các cơ chế, chính sách của Nhà nước...

Ngành Công Thương chủ động chuyển đổi xanh, phát triển bền vững.

Đơn cử, đối với ngành năng lượng, những mục chuyển đổi theo hướng xanh hơn đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ngày 14/12/2022, Bộ Công Thương đã phê duyệt "Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh của ngành Công Thương giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050". Đây là bước khởi đầu quan trọng cho tiến trình dài hạn đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 tại Việt Nam.

Kế hoạch hành động đã xác định các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhằm phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, sản xuất và tiêu dùng bền vững, kiểm soát phát thải khí nhà kính nhằm giảm dấu vết carbon, tăng trưởng xanh trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Cụ thể, trong giai đoạn 2021–2025, Bộ đã chủ trì xây dựng và ban hành trên 250 văn bản pháp luật và hơn 20 chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển các ngành, lĩnh vực trọng yếu.

Đặc biệt, ngày 4/9/2025, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 1894/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam đến năm 2030 là một bước chuyển biến mới, tạo khung pháp lý quan trọng để huy động nguồn lực và thu hút sự quan tâm của các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội đầu tư cho phát triển ngành công nghiệp môi trường, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trong giai đoạn phát triển đột phá của đất nước….

PGS.TS Bùi Thị An, nguyên Ủy viên, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội khóa XIII, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng đánh giá: "Giai đoạn vừa qua, tôi thấy rằng, nhận thức của ngành Công Thương đã rất chủ động theo hướng phát triển xanh. Trong công tác quản lý các ngành nghề, sản phẩm, hàng hóa... có liên quan đến môi trường, Bộ Công Thương đã thể hiện được vai trò vừa điều phối, vừa định hướng".

Theo PGS.TS Bùi Thị An, định hướng ở đây là theo xu hướng phát triển xanh, tức phát triển vừa nhanh, bền vững và bao trùm. Điều này thể hiện rõ trong thực tiễn khi Bộ Công Thương đã bắt đầu tái cơ cấu ngành, giảm dần các lĩnh vực công nghiệp chỉ dựa vào khai thác tài nguyên và sử dụng nhiều năng lượng hóa thạch. Thay vào đó, xu hướng thúc đẩy các ngành, lĩnh vực ít sử dụng tài nguyên hơn, ít phụ thuộc lao động rẻ, giảm dần năng lượng hóa thạch và tăng cường tiết kiệm năng lượng.

“Tôi cho rằng, đây là một hướng đi tốt, thể hiện rõ vai trò của Bộ Công Thương vừa mang tính điều phối, vừa mang tính định hướng trong phát triển xanh ngành công nghiệp và thương mại. Cách làm này phù hợp với xu hướng phát triển xanh của Việt Nam và mang lại hiệu quả rõ rệt trong bảo vệ môi trường”, PGS.TS Bùi Thị An nhìn nhận.

Đi đúng hướng nhưng yêu cầu giai đoạn tới rất cao

Có thể thấy, thời gian qua, ngành Công Thương đã cụ thể hóa các đường lối, chủ trương của Đảng về chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu, tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra.

“Giai đoạn vừa qua, ngành Công Thương đã có những bước tiến rõ rệt từ nhận thức đến hành động trong quản lý ngành theo hướng phát triển xanh. Tuy nhiên, giai đoạn tới yêu cầu sẽ rất cao”, PGS.TS Bùi Thị An đưa ra dự báo.

PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, giai đoạn vừa qua, ngành Công Thương đã có những bước tiến rõ rệt từ nhận thức đến hành động trong quản lý ngành theo hướng phát triển xanh.

Bởi vậy, theo các chuyên gia kinh tế, ngành Công Thương cũng cần tiếp tục thay đổi mạnh mẽ hơn nữa, đồng thời định hướng tất cả các ngành công nghiệp và thương mại đi theo con đường phát triển xanh, từ sản xuất, tiêu dùng, chế biến đến lưu thông hàng hóa. Cùng với đó là việc tận dụng khoa học - công nghệ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hạn chế các ngành phát thải cao.

Bên cạnh đó, dù tái cơ cấu ngành đã có kết quả, nhưng khối doanh nghiệp công nghiệp - thương mại vừa và nhỏ vẫn còn nhiều khó khăn, chưa đủ điều kiện để thực hiện phát triển nhanh, xanh và bền vững. Vì vậy, Chính phủ, các bộ, ngành cần tạo điều kiện hơn nữa về tín dụng xanh và cơ chế hỗ trợ, giúp doanh nghiệp có khả năng chuyển đổi. Đồng thời, rà soát các điểm nghẽn về pháp luật, cơ chế để tháo gỡ kịp thời, để quá trình chuyển đổi được thực hiện một cách đồng bộ.

“Tôi cho rằng, nhìn tổng thể, ngành Công Thương đã đi đúng hướng, có kết quả và định hướng phát triển đã thay đổi rõ rệt, với tinh thần tăng trưởng có chọn lọc, gắn môi trường và an sinh xã hội.

Trong dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, môi trường không còn là tiêu chí kèm theo mà đã trở thành tiêu chí bắt buộc, xuyên suốt. Điều này đòi hỏi ngành Công Thương phải có chương trình hành động rất cụ thể, rõ tiêu chí, sản phẩm, thời gian và trách nhiệm. Nếu làm được điều đó, tôi tin rằng, ngành Công Thương sẽ đóng góp rất quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng”, PGS.TS Bùi Thị An khẳng định.

Việc Bộ Công Thương trong thời gian qua cụ thể hóa các đường lối, chủ trương của Đảng về chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu đã, đang và sẽ góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế xã hội gắn với phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu của quốc gia nói chung và của ngành Công Thương nói riêng.

Khôi Nguyên