Ngành Dệt may Việt Nam: Chủ động tái cấu trúc, tìm động lực tăng trưởng mới

Đây được xem là “chìa khóa” để ngành giữ vững vai trò trụ cột và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.

Dệt may Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực. Ảnh: Hiền Thanh

Chuyển từ “lượng” sang “chất”

Những năm gần đây, dệt may Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, đóng góp đáng kể vào cán cân thương mại của cả nước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 46,2 tỷ USD, xuất siêu hơn 20,7 tỷ USD. Bên cạnh đó, sản phẩm dệt may Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, với các thị trường lớn như: Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) chiếm gần 90% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, sức cầu suy giảm và cạnh tranh gia tăng từ các quốc gia xuất khẩu khác, yêu cầu đặt ra đối với ngành không còn là mở rộng quy mô đơn thuần, mà là chuyển sang tăng trưởng theo chiều sâu.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam Trương Văn Cẩm, nhu cầu tiêu dùng dệt may toàn cầu chỉ tăng khoảng 2-3% mỗi năm, trong khi năng lực cung ứng của các quốc gia xuất khẩu ngày càng lớn. “Trong điều kiện hiện nay, mục tiêu tăng trưởng 6-7%/năm đến năm 2030 là phù hợp. Nhưng điều quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị sản phẩm”, ông Trương Văn Cẩm nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp lớn đã sớm thích ứng với xu hướng này. Tổng công ty May 10-CTCP là một trong những đơn vị tiên phong với chiến lược “chuyển đổi kép” - kết hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp đã chuyển mạnh từ phương thức gia công truyền thống sang các phương thức có giá trị gia tăng cao như FOB (mua nguyên liệu, bán thành phẩm) và ODM (thiết kế và sản xuất trọn gói), đồng thời đầu tư vào công nghệ, tự động hóa và quản trị hiện đại.

Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10-CTCP Thân Đức Việt cho biết, trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, doanh nghiệp không thể phát triển nếu chỉ dựa vào gia công. Việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh là điều kiện bắt buộc để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tương tự, Tổng công ty May Việt Tiến cũng đẩy mạnh tái cấu trúc sản xuất, nâng tỷ lệ đơn hàng FOB lên khoảng 90%. Đại diện doanh nghiệp chia sẻ, đơn vị đang chuyển dịch mạnh sang các đơn hàng có giá trị cao, đồng thời đầu tư vào thiết kế, xây dựng thương hiệu và nâng cấp hệ thống quản trị. Đây là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả và giảm phụ thuộc vào các đơn hàng gia công giá thấp. Trong khi đó, Tổng công ty May Nhà Bè tập trung phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao và tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế...

Có thể thấy, từ nhận thức đến hành động, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang chuyển dịch rõ rệt, từ mô hình tăng trưởng chú trọng số lượng sang mô hình tăng trưởng tập trung vào chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng.

Tăng nội lực, mở rộng không gian thị trường

Bên cạnh nâng cao chất lượng tăng trưởng, việc phát triển nguồn cung cấp nguyên liệu, phụ liệu trong nước được xác định là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Hiện nay, dệt may Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, trong khi các hiệp định thương mại tự do đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quy tắc xuất xứ.

Theo ông Trương Văn Cẩm, nếu không chủ động được nguyên phụ liệu, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc tận dụng ưu đãi thuế quan từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Trước yêu cầu đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các giải pháp nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa. Đại diện Tổng công ty May 10-CTCP cho biết: “Chúng tôi đang đẩy mạnh sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường, đồng thời xây dựng mạng lưới cung ứng trong nước để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Đây không chỉ là yêu cầu từ thị trường mà còn là chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp”.

Tương tự như vậy, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty May Việt Tiến Vũ Đức Giang chia sẻ: “Việc liên kết với các doanh nghiệp sản xuất sợi, dệt, nhuộm trong nước đang được đẩy mạnh nhằm hình thành chuỗi cung ứng khép kín. Khi chủ động được nguyên liệu, doanh nghiệp sẽ linh hoạt hơn trong sản xuất và tận dụng tốt hơn các FTA”.

Trong khi đó, lãnh đạo Tổng công ty May Nhà Bè nhấn mạnh yếu tố bền vững: “Không chỉ cần chủ động về nguyên liệu mà còn phải đáp ứng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đây là xu hướng tất yếu của thị trường thế giới và cũng là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm”.

Song song với việc tăng cường nội lực, mở rộng thị trường xuất khẩu tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng. Hiện nay, sản phẩm dệt may Việt Nam đã có mặt tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, song việc đa dạng hóa thị trường vẫn là ưu tiên nhằm giảm thiểu rủi ro. Theo các chuyên gia thương mại, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các thị trường mới, đồng thời phát triển các phân khúc sản phẩm có giá trị cao.

Bên cạnh đó, thị trường nội địa cũng đang được các doanh nghiệp chú trọng như một “bệ đỡ” chiến lược. Đại diện Tổng công ty May Nhà Bè cho biết, doanh nghiệp đang tăng cường phát triển hệ thống phân phối trong nước, qua đó vừa ổn định sản xuất, vừa xây dựng thương hiệu dài hạn.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động, việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển nguồn cung nguyên liệu, phụ liệu và mở rộng thị trường không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài của ngành Dệt may Việt Nam. Với sự chủ động của doanh nghiệp cùng sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý, ngành Dệt may được kỳ vọng sẽ nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, tiếp tục duy trì vai trò là một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng.

Thanh Hiền