Ngành điện bước vào chu kỳ mới, tâm điểm là năng lượng tái tạo và điện khí LNG
MBS Research cho rằng, ngành điện đang bước vào giai đoạn tái định hình mạnh mẽ nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Bước sang năm 2026, ngành điện Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức khi một số vụ việc liên quan đến sai phạm trong lĩnh vực tư vấn, xây dựng điện ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.
Tuy nhiên, theo báo cáo ngành mới công bố của MBS Research, phía sau những khó khăn ngắn hạn đang xuất hiện một chu kỳ phát triển mới với động lực đến từ nhu cầu điện tăng mạnh, môi trường vận hành ổn định hơn và hàng loạt chính sách thúc đẩy đầu tư nguồn điện sạch, điện khí LNG cùng các giải pháp lưu trữ năng lượng.
Nhu cầu điện tăng tốc nhờ thời tiết cực đoan
MBS cho biết sản lượng điện toàn quốc trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ, vượt mức tăng trưởng 8,5% theo kế hoạch vận hành của NSMO. Riêng quý II, tốc độ tăng trưởng vượt 12%, chủ yếu do các đợt nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu điện sinh hoạt tăng đột biến, đặc biệt tại miền Bắc.
Trong bối cảnh đó, cơ cấu huy động nguồn điện cũng có sự thay đổi đáng kể. Sản lượng thủy điện gần như đi ngang trong những tháng đầu năm nhưng giảm mạnh từ tháng 6 khi điều kiện thủy văn kém thuận lợi. Phần thiếu hụt được bù đắp bằng nhiệt điện than và điện khí.

Đáng chú ý, sản lượng điện khí tăng tới 33% so với cùng kỳ, trong đó có đóng góp từ các nhà máy mới như Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4. Trong khi đó, năng lượng tái tạo tiếp tục tăng trưởng ổn định nhờ các dự án mới đi vào vận hành và tình trạng cắt giảm công suất đã giảm đáng kể so với giai đoạn trước.
Một tín hiệu đáng chú ý khác là giá điện trên thị trường cạnh tranh phục hồi mạnh. Giá FMP bình quân 5 tháng đầu năm đạt khoảng 1.455 đồng/kWh, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều thời điểm trong quý II, giá biên hệ thống chạm mức trần 1.725 đồng/kWh. Điều này phản ánh áp lực huy động bổ sung từ các nguồn nhiệt điện trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tăng cao.
El Nino trở lại, nhiệt điện hưởng lợi
Theo MBS, yếu tố đáng chú ý nhất của năm 2026 là sự quay trở lại của hiện tượng El Nino. Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) đã chính thức công bố sự hình thành El Nino từ tháng 6/2026 và các mô hình dự báo cho thấy hiện tượng này có khả năng duy trì đến đầu năm 2027.
Trong các chu kỳ El Nino trước đây, lượng mưa thường suy giảm, kéo theo sản lượng thủy điện giảm mạnh. MBS nhận định chu kỳ hiện tại có cường độ tương đương giai đoạn khô hạn lịch sử 2015-2016, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước cho các hồ chứa.
Ở chiều ngược lại, nhiệt độ tăng cao sẽ kéo nhu cầu điện tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm khách hàng dân cư. Theo số liệu của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhiệt độ trung bình trong 6 tháng đầu năm cao hơn mức trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C và xu hướng này có thể tiếp tục trong các quý còn lại.
MBS cho rằng trong điều kiện thủy điện suy giảm và nhu cầu điện tăng mạnh, nhiệt điện sẽ tiếp tục là nguồn điện được huy động nhiều nhất để đảm bảo an ninh cung ứng. Đây được xem là xu hướng chủ đạo của năm 2026.

Đối với nhóm thủy điện, triển vọng sản lượng đang kém tích cực hơn. Dù giá điện thị trường tăng có thể hỗ trợ giá bán, khả năng hưởng lợi không quá lớn do tỷ lệ sản lượng điện giao dịch trên thị trường cạnh tranh (Qm) vẫn ở mức thấp, khoảng 2%.
EVN cải thiện tài chính, môi trường huy động ổn định hơn
Một trong những thay đổi quan trọng của ngành điện trong năm nay đến từ tình hình tài chính của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
Theo MBS, sau giai đoạn khó khăn kéo dài, EVN đã ghi nhận lợi nhuận hợp nhất khoảng 51.800 tỷ đồng trong năm 2025, qua đó xóa lỗ lũy kế và cải thiện đáng kể năng lực tài chính. Đồng thời, cơ chế giao sản lượng hợp đồng (Qc) cho các nhà máy nhiệt điện cũng được kéo dài từ chu kỳ 1 tháng lên 3-6 tháng, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thu xếp nhiên liệu đầu vào và kế hoạch sản xuất.
Ngoài ra, nhiều khoản công nợ tồn đọng cũng đã được EVN thanh toán. Một số doanh nghiệp phát điện như POW, QTP hay NT2 đã ghi nhận các khoản doanh thu chênh lệch tỷ giá tồn đọng từ nhiều năm trước.
MBS đánh giá môi trường huy động điện trong nửa đầu năm 2026 tương đối ổn định so với năm trước. Các nhà máy được giao Qc ở mức cao, giúp đảm bảo doanh thu và khả năng vận hành. Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn hiện hữu khi giá than, dầu và khí đều tăng trong nửa đầu năm, đặc biệt là giá LNG chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị quốc tế.
An ninh năng lượng trở thành ưu tiên hàng đầu
Ở góc nhìn dài hạn, MBS cho rằng ngành điện đang bước vào giai đoạn tái định hình mạnh mẽ nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Theo báo cáo Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia được Bộ Công Thương phê duyệt tại Quyết định 363/QĐ-BCT, Việt Nam đặt mục tiêu tăng cường tính tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và nâng cao khả năng dự trữ. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp lên 25-30% vào năm 2030, cao hơn đáng kể mức 15-20% trong quy hoạch trước đó.
Theo kịch bản cơ sở của quy hoạch, tổng công suất nguồn điện quốc gia dự kiến tăng từ gần 89.600 MW hiện nay lên hơn 183.000 MW vào năm 2030 và gần 274.000 MW vào năm 2035. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ điện gió, điện mặt trời, điện khí LNG, thủy điện tích năng và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS).
Năng lượng tái tạo bước vào chu kỳ tăng trưởng mới
MBS nhận định năm 2025-2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành năng lượng tái tạo sau nhiều năm vướng mắc về cơ chế.
Hàng loạt chính sách mới đã được ban hành như cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), cơ chế phát triển năng lượng tái tạo, khung giá điện mới cho các loại hình điện gió và điện mặt trời. Những thay đổi này giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để triển khai dự án mới.
Đặc biệt, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã mở rộng đáng kể cơ chế DPPA. Theo đó, các bên có thể tự đàm phán giá điện trong một số trường hợp, mở rộng đối tượng tham gia, tăng tỷ lệ bán điện dư từ 20% lên 50% đối với điện mặt trời mái nhà, đồng thời khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ BESS.
Theo MBS, định hướng phát triển của ngành điện trong giai đoạn tới sẽ xoay quanh ba trụ cột chính gồm thúc đẩy đầu tư năng lượng tái tạo, khuyến khích điện phân tán kết hợp lưu trữ và xây dựng các cơ chế đặc thù cho các nguồn điện linh hoạt như LNG, điện gió ngoài khơi và điện hạt nhân.
Từ đó, công ty chứng khoán này cho rằng ngành điện Việt Nam đang dần bước sang một chu kỳ phát triển mới. Trong ngắn hạn, nhiệt điện có thể hưởng lợi từ El Nino và nhu cầu điện tăng cao. Tuy nhiên, về dài hạn, năng lượng tái tạo, điện khí LNG, hệ thống lưu trữ năng lượng và các nguồn điện linh hoạt mới là những lĩnh vực được hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng hoàn thiện chính sách và quy hoạch năng lượng quốc gia.












