Ngành điện đi trước, tạo đà cho tăng trưởng hai con số

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm nguồn cung năng lượng, đặc biệt là điện năng phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống. Để làm rõ vai trò của năng lượng, những định hướng chiến lược và giải pháp bảo đảm cung ứng điện cho phát triển kinh tế, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương).

Mở đường cho tăng trưởng hai con số

- Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030, kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn. Ông đánh giá như thế nào về vai trò của ngành điện đối với việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng này?

Phó Cục trưởng Trần Hoài Trang: Có thể khẳng định, hoạt động sản xuất, truyền tải, phân phối và cung ứng điện hiện nay giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là một trong những điều kiện tiên quyết để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới. Điện không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân mà còn là yếu tố nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, nhu cầu sử dụng điện sẽ tiếp tục gia tăng cả về quy mô và chất lượng. Đặc biệt, sự phát triển của các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và điện hóa giao thông sẽ tạo ra những yêu cầu mới đối với hệ thống điện. Điều này đòi hỏi ngành điện không chỉ bảo đảm đủ nguồn cung mà còn phải nâng cao độ tin cậy, chất lượng điện năng và khả năng đáp ứng linh hoạt nhu cầu phụ tải.

Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhu cầu điện đã được tính toán trên cơ sở đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030. Theo đó, điện thương phẩm đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 500,4-557,8 tỷ kWh, cho thấy yêu cầu phát triển rất lớn đặt ra đối với ngành điện.

Từ góc độ quản lý nhà nước, tôi cho rằng, yêu cầu quan trọng nhất là phát triển điện lực phải thực sự đi trước một bước, tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế phát triển ổn định và lâu dài. Việc đầu tư nguồn điện, lưới điện cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và nhu cầu thực tế của từng vùng, miền.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung, phát triển năng lượng sạch, thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời từng bước hiện đại hóa hệ thống điện quốc gia.

Có thể nói, việc bảo đảm đủ điện, ổn định và chất lượng với chi phí hợp lý chính là tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế. Khi hệ thống điện được đầu tư xây dựng và vận hành một cách chủ động, đồng bộ và hiệu quả, ngành điện không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế mà còn góp phần rất lớn trong việc tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đột phá thể chế, khơi thông nguồn lực ngành điện

- Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra những yêu cầu mới về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Theo ông, đâu là những định hướng mang tính đột phá cần được ưu tiên cụ thể hóa để ngành điện đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số?

Phó Cục trưởng Trần Hoài Trang: Nghị quyết số 70-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy và định hướng chiến lược về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Điểm nổi bật của nghị quyết là xác định rõ năng lượng phải đi trước một bước, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời coi bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng là nền tảng, tiền đề quan trọng để đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Để cụ thể hóa những định hướng này, theo tôi, cần tập trung vào một số nhiệm vụ mang tính trọng tâm, có khả năng tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển điện lực.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế và chính sách phát triển năng lượng. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc tháo gỡ những vướng mắc, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Các chính sách cần bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, ổn định, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm thực thi. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, phát triển hạ tầng năng lượng nói chung, trong đó có hạ tầng cho ngành điện nói riêng.

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển nguồn điện và lưới điện theo hướng đồng bộ, hiện đại. Trọng tâm là triển khai hiệu quả Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng, đồng thời phát triển cơ cấu nguồn điện đa dạng, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, cần chú trọng các nguồn điện có khả năng cung cấp ổn định, phát triển điện năng lượng tái tạo gắn với hệ thống lưu trữ và nâng cao năng lực truyền tải điện.

Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong ngành điện. Việc phát triển lưới điện thông minh, hiện đại hóa công tác điều độ, vận hành và quản lý nhu cầu điện sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống, giảm tổn thất và tăng độ tin cậy cung ứng.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, gắn phát triển điện lực với chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững. Bên cạnh việc phát triển nguồn điện và hệ thống lưới điện nhằm bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội, cần đẩy mạnh các giải pháp quản lý nhu cầu điện, khuyến khích doanh nghiệp và người dân sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến, cải tiến quy trình sản xuất, từng bước giảm cường độ năng lượng của nền kinh tế.

Tôi cho rằng, đột phá quan trọng nhất không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp. Khi thể chế được hoàn thiện, nguồn lực được huy động hiệu quả và công tác quản lý, giám sát chặt chẽ về chất lượng, tiến độ đối với các dự án điện, ngành điện sẽ có điều kiện vững chắc hơn để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

- Theo ông, các chủ trương, chính sách mới về năng lượng có ý nghĩa như thế nào đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số?

Phó Cục trưởng Trần Hoài Trang: Thời gian qua, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực năng lượng, thể hiện qua việc ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 70-NQ/TW đã xác lập những định hướng chiến lược về phát triển năng lượng. Cùng với đó, Luật Điện lực năm 2024, Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo điều kiện thúc đẩy đầu tư và phát triển hệ thống năng lượng. Theo tôi, các chủ trương, chính sách này có ý nghĩa quan trọng trên 3 phương diện.

Phát triển điện lực đi trước một bước, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế.

Thứ nhất, tạo nền tảng thể chế và hành lang pháp lý cho phát triển năng lượng đồng bộ, bền vững. Những định hướng và cơ chế mới góp phần giải quyết các vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai quy hoạch, đầu tư và vận hành hệ thống điện. Đặc biệt, việc hoàn thiện quy định pháp luật, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường phân cấp sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đẩy nhanh tiến độ các dự án, tạo thêm nguồn cung năng lượng cho nền kinh tế.

Thứ hai, mở rộng không gian thu hút đầu tư, đa dạng hoá nguồn vốn và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội. Phát triển năng lượng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, vì vậy cần phát huy vai trò của cả khu vực nhà nước và tư nhân. Các cơ chế mới về đầu tư, phát triển năng lượng tái tạo và mua bán điện trực tiếp sẽ góp phần tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tham gia thị trường, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Thứ ba, tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, sạch và bền vững gắn với năng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Việc phát triển các nguồn năng lượng sạch, sử dụng điện tiết kiệm và nâng cao hiệu suất năng lượng không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Có thể khẳng định, khi các chủ trương, định hướng và chính sách được triển khai đồng bộ, cụ thể hóa thành những dự án, công trình và kết quả thực chất, lĩnh vực năng lượng sẽ không chỉ thực hiện tốt vai trò bảo đảm an ninh năng lượng, cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội mà còn trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.

- Xin cảm ơn ông!