Ngành hải quan tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sau phân cấp thủ tục

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân quyền, phân cấp gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành 28 Nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, qua đó thực hiện phân cấp 556 thủ tục hành chính (TTHC) từ Trung ương cho địa phương.

Đến năm 2026, Chính phủ tiếp tục ban hành 8 Nghị định về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh, trong đó tiếp tục phân cấp 134 TTHC từ Trung ương cho địa phương.

Ngành hải quan tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sau phân cấp thủ tục.

Cục Hải quan đã rà soát các TTHC liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, phương tiện vận tải thuộc phạm vi dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN (giai đoạn 3). Kết quả rà soát là cơ sở để cập nhật, điều chỉnh phương án triển khai phù hợp với thẩm quyền giải quyết TTHC mới của các bộ, ngành.

Nhiều thủ tục xuất nhập khẩu được phân cấp về địa phương

Đối với các TTHC liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, phương tiện vận tải, việc phân cấp tập trung ở nhiều lĩnh vực.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp các TTHC về kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, thú y, thủy sản và kiểm tra chất lượng hàng hóa nông, lâm, thủy sản.

Bộ Công Thương phân cấp các TTHC về quản lý hóa chất, xuất nhập khẩu, quá cảnh, xuất xứ hàng hóa và cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).

Bộ Y tế phân cấp các TTHC về kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm và thiết bị y tế.

Đối với Bộ Xây dựng, các TTHC được phân cấp chủ yếu liên quan đến phương tiện vận tải đường bộ và được chuyển về UBND cấp tỉnh thực hiện.

Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Nội vụ chủ yếu phân cấp các TTHC về kiểm tra chất lượng hàng hóa thuộc trách nhiệm quản lý của từng bộ. Trong khi đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ yếu phân cấp các TTHC liên quan đến xuất bản phẩm hàng hóa.

Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Quốc phòng, việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản không làm thay đổi thẩm quyền xử lý, tiếp tục thực hiện theo mô hình cơ quan chuyên ngành.

Theo kết quả rà soát, các thủ tục cấp C/O, kiểm tra an toàn thực phẩm và cấp phép hóa chất là những nhóm thủ tục có số lượng hồ sơ lớn, phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều cá nhân, cơ quan, tổ chức trong hoạt động xuất nhập khẩu. Đáng chú ý, từ ngày 1/8/2026, việc cấp C/O được phân cấp cho các cơ quan, tổ chức cấp C/O tại địa phương. Hồ sơ đề nghị cấp C/O được doanh nghiệp khai, gửi và được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xử lý, quyết định cấp trên hệ thống do Bộ Công Thương quản lý. Sau khi hoàn thành xử lý hồ sơ, dữ liệu C/O điện tử mẫu D và AK/VK được truyền sang Cổng thông tin một cửa quốc gia để tiếp tục chuyển cho các đối tác nước ngoài. Các C/O khác được Bộ Công Thương trả trực tiếp cho doanh nghiệp.

Theo Cục Hải quan, việc phân cấp thẩm quyền cấp C/O làm thay đổi cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình hệ thống và đầu mối kết nối, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Các vướng mắc về quy trình, thời gian xử lý và hoạt động của hệ thống cấp C/O được xác định phát sinh tại khâu tiếp nhận, xử lý, cấp C/O của Bộ Công Thương và các cơ quan cấp C/O.

Đối với kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/9/2026, thẩm quyền kiểm tra được chuyển về cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định. Ban Công nghệ thông tin và Thống kê Hải quan - Cục Hải quan đã phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật, bổ sung danh mục cơ quan xử lý trên Cổng thông tin một cửa quốc gia đối với thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhập khẩu; kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu; kiểm tra nhà nước về chất lượng thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có nguồn gốc thực vật nhập khẩu.

Việc phân cấp thẩm quyền cấp C/O làm thay đổi cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình hệ thống và đầu mối kết nối, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Từ ngày 1/9/2026 đến ngày 15/9/2026, đối với các thủ tục nêu trên, Cổng thông tin một cửa quốc gia đã tiếp nhận và chuyển Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý 25.674 hồ sơ; trả kết quả cấp giấy an toàn thực phẩm đối với 8.932 hồ sơ, đáp ứng yêu cầu xử lý hồ sơ theo thẩm quyền mới.

Trong lĩnh vực hóa chất, Cục Hải quan đã tổng hợp vướng mắc từ các đơn vị, trao đổi với Cục Hóa chất, Bộ Công Thương để làm rõ, thống nhất cách thực hiện và ban hành văn bản hướng dẫn các Chi cục Hải quan khu vực. Đối với những nội dung chưa thống nhất, Cục Hải quan tiếp tục báo cáo Bộ Tài chính để trao đổi, kiến nghị Bộ Công Thương hướng dẫn.

Cục Hải quan và Cục Hóa chất cũng đang phối hợp triển khai phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử về giấy phép hóa chất nhằm hỗ trợ công chức hải quan thực hiện thủ tục, tạo thuận lợi cho thông quan hàng hóa.

65/188 thủ tục được phân cấp từ Trung ương về địa phương

Trong phạm vi dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia (giai đoạn 3), dự kiến triển khai 188 TTHC thuộc 9 bộ, ngành, phục vụ triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và ASEAN.

Qua rà soát, có 65/188 thủ tục được xác định có phân cấp từ Trung ương cho địa phương, chiếm 34,6%. Trong đó, toàn bộ 23 thủ tục thuộc lĩnh vực đường bộ của Bộ Xây dựng trong danh mục rà soát đã được phân cấp cho địa phương. Các thủ tục phân cấp còn lại chủ yếu thuộc các nhóm kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ hàng hóa và quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành.

Kết quả rà soát cũng cho thấy, trong 188 TTHC dự kiến triển khai thuộc dự án, có 166 thủ tục đã có hệ thống xử lý nghiệp vụ. Trong đó, 62 thủ tục được triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và 104 thủ tục trên hệ thống chuyên ngành hoặc cổng dịch vụ công của các bộ, ngành. Còn lại 22 thủ tục chưa có hệ thống xử lý nghiệp vụ, tập trung chủ yếu tại Bộ Y tế.

Trên cơ sở hiện trạng này, nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện TTHC trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cục Hải quan đã trao đổi với các đầu mối nghiệp vụ, kỹ thuật của các bộ, ngành để xây dựng phương án triển khai.

Theo đó, đối với các TTHC đã triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng thông tin một cửa quốc gia chỉ tiếp nhận kết quả giải quyết TTHC dưới dạng chỉ tiêu thông tin điện tử phục vụ tra cứu, không xây dựng chức năng tiếp nhận hồ sơ nhằm tránh trùng lặp giữa các hệ thống.

Đối với các TTHC đã có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, hồ sơ sẽ được tiếp nhận trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, sau đó chuyển về hệ thống nghiệp vụ của các bộ, ngành để xử lý. Kết quả giải quyết TTHC được gửi trở lại Cổng thông tin một cửa quốc gia để trả cho người dân, doanh nghiệp.

Với các TTHC chưa có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ hỗ trợ xây dựng chức năng, cấp tài khoản và phân quyền cho cán bộ, công chức nghiệp vụ của các bộ, ngành thực hiện tiếp nhận, trả kết quả trực tiếp trên Cổng.

Việc xử lý hồ sơ TTHC, phân cấp, phân quyền vẫn được các bộ, ngành thực hiện theo quy trình riêng, không thuộc chức năng của Cổng thông tin một cửa quốc gia.