Bộ Công Thương ban hành quy định mới về kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Thông tư số 64/2026/TT-BCT được ban hành trên cơ sở Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, các nghị định của Chính phủ về hướng dẫn thi hành luật và đề nghị của Cục Năng lượng - Dầu khí. Văn bản tập trung quy định việc xây dựng danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, lập kế hoạch và báo cáo thực hiện kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, báo cáo tình hình sử dụng năng lượng hằng năm đối với cơ sở sử dụng năng lượng từ 100.000 kWh trở lên, mô hình quản lý năng lượng và kiểm toán năng lượng.

(Ảnh minh họa)

Theo Thông tư, đối tượng áp dụng gồm cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước hoặc một phần ngân sách nhà nước; tổ chức kiểm toán năng lượng; cùng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Thông tư không áp dụng đối với cơ quan, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Đối với các đơn vị vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước, vừa mua bán, phân phối năng lượng thì không áp dụng đối với sản lượng năng lượng mua bán, phân phối và sản lượng năng lượng tiêu thụ của đơn vị.

Siết chặt quản lý, báo cáo sử dụng năng lượng

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 64 là yêu cầu hoàn thiện việc quản lý dữ liệu và báo cáo sử dụng năng lượng. Theo quy định, việc báo cáo, tổng hợp dữ liệu sử dụng năng lượng hằng năm, xây dựng kế hoạch 5 năm và báo cáo thực hiện kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu sử dụng năng lượng quốc gia.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, tiếp nhận, đôn đốc, kiểm tra và giám sát việc lập kế hoạch, báo cáo của các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm trên địa bàn. Cơ quan này cũng có trách nhiệm tổng hợp, phê duyệt và ban hành danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm theo quy định.

Thông tư quy định thời hạn tương đối cụ thể. Trước ngày 15/6 hằng năm, UBND cấp tỉnh phải tổng hợp danh sách và báo cáo cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm trên địa bàn. Trước ngày 30/4 hằng năm, cơ sở thuộc diện quy định phải xây dựng kế hoạch năm và báo cáo thực hiện kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả của năm trước.

Đối với kế hoạch 5 năm, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải xây dựng kế hoạch trong năm cuối của chu kỳ kế hoạch 5 năm và báo cáo thực hiện kế hoạch 5 năm liền kề trước đó. Trường hợp có thay đổi đáng kể về phương thức hoạt động, nguồn điện, sản lượng phát điện hoặc điều kiện vận hành, cơ sở phải điều chỉnh kế hoạch và báo cáo theo quy định.

Thông tư cũng yêu cầu các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm áp dụng mô hình quản lý năng lượng. Nội dung quản lý bao gồm công bố mục tiêu, chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; xây dựng kế hoạch hằng năm và 5 năm; tổ chức thực hiện, theo dõi, đánh giá; công bố mức sử dụng năng lượng theo tiêu chuẩn, định mức; đồng thời tổ chức đào tạo, tập huấn cho người lao động.

Kiểm toán năng lượng trở thành một mắt xích quan trọng

Bên cạnh chế độ lập kế hoạch và báo cáo, Thông tư dành riêng một chương quy định về kiểm toán năng lượng đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Theo đó, cơ sở thuộc diện phải thực hiện kiểm toán năng lượng 3 năm một lần. Báo cáo kiểm toán phải bao gồm số liệu khảo sát, đo lường, phân tích, đánh giá tình hình sử dụng năng lượng và hiệu quả sử dụng năng lượng của cơ sở, đồng thời xác định các giải pháp tiết kiệm năng lượng và đề xuất cơ sở lựa chọn triển khai.

Quy trình kiểm toán được hướng dẫn khá cụ thể, từ lập kế hoạch, khảo sát và thu thập dữ liệu, đo kiểm và đánh giá hiện trạng, phân tích, đến đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý. Nội dung kiểm toán bao quát các hệ thống điện, nhiệt, hơi, khí nén, lạnh, bơm, quạt, chiếu sáng và các hệ thống phụ trợ tùy đặc điểm của từng cơ sở.

Đáng chú ý, kết quả kiểm toán không chỉ dừng ở việc xác định mức tiêu thụ năng lượng mà còn phải phân tích tiềm năng tiết kiệm, hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của từng giải pháp, chi phí đầu tư, chi phí vận hành, thời gian hoàn vốn và các rủi ro khi triển khai. Trên cơ sở đó, đơn vị kiểm toán lập danh mục các giải pháp tiết kiệm năng lượng để cơ sở xem xét lựa chọn.

Thông tư kèm theo hệ thống biểu mẫu phục vụ báo cáo tình hình sử dụng năng lượng, kế hoạch năm, kế hoạch 5 năm và báo cáo kiểm toán năng lượng. Hệ thống biểu mẫu được thiết kế theo từng nhóm cơ sở, lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, tòa nhà, giao thông vận tải, nông nghiệp và các cơ sở sử dụng ngân sách nhà nước.

Thông tư số 64/2026/TT-BCT có hiệu lực từ 20/11/2026 và thay thế Thông tư số 25/2020/TT-BCT ngày 29/9/2020. Quy định mới được kỳ vọng tạo cơ sở thống nhất hơn cho việc quản lý dữ liệu, lập kế hoạch, theo dõi và đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng, qua đó đưa yêu cầu tiết kiệm năng lượng từ nghĩa vụ báo cáo thành một phần trong công tác quản trị và vận hành của các cơ sở sử dụng năng lượng.