Ngành ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tham mưu, trình ban hành/ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm tạo điều kiện cho việc ứng dụng công nghệ mới, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận nhiều dịch vụ, phương thức thanh toán mới, tiện ích, hiện đại.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục tổ chức triển khai tích cực các Đề án, Chương trình, Kế hoạch, chính sách nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và hoạt động ngân hàng số; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, các Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW…

Đồng thời triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành ngân hàng; thực hiện tốt công tác giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng được tăng cường.

Hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt, chuyển đổi số ngành ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông.

Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Hiện nay, Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.

Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực, đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn 100%. Nhiều tổ chức tín dụng tại Việt Nam có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số.

Khách hàng thực hiện giao dịch tại máy nộp, rút tiền tự động của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB).

Thuộc nhóm Big 5 (5 ngân hàng thương mại lớn nhất tại Việt Nam), Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB) đã đạt nhiều thành tựu khẳng định vị thế dẫn đầu thị trường trong chuyển đổi số và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, có thể kể đến như: MB đang vận hành hai nền tảng số lớn BIZ MBBank phục vụ hơn 358.000 doanh nghiệp và App MBBank phục vụ số lượng người dùng lớn nhất Việt Nam-đạt 35 triệu người.

MB cũng là ngân hàng liên tiếp giữ vị trí dẫn đầu hệ thống về quy mô giao dịch số trong suốt các năm qua. Về phục vụ thanh toán, đã có hơn 12,4 tỷ giao dịch được xử lý (98,9% trên kênh số) thông suốt, giữ vững vị trí tốp 1 quy mô thanh toán nhanh qua NAPAS (Công ty Cổ phần thanh toán Quốc gia Việt Nam) và thanh toán song phương. Hầu hết giao dịch của MB được thực hiện qua kênh số, với doanh thu từ kênh số chiếm 50% tổng doanh thu toàn hệ thống.

Các số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy: Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP; số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt bình quân hằng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36%. Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hằng năm, giao dịch qua kênh Internet tăng tương ứng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; giao dịch qua kênh điện thoại di động tăng tương ứng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; giao dịch qua kênh mã QR tăng tương ứng 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị (vượt các mục tiêu đề ra).

Việc phối hợp thu ngân sách nhà nước qua ngân hàng thương mại tiếp tục được chú trọng và tăng cường. Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đẩy mạnh công tác phối hợp thu ngân sách nhà nước với các ngân hàng thương mại. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã được kết nối với toàn bộ Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh trong cả nước, đáp ứng được nhu cầu thu, chi ngân sách của người dân và doanh nghiệp một cách nhanh chóng, kịp thời.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng chủ động đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ kết nối với các cơ quan liên quan (Thuế, Hải quan, Kho bạc Nhà nước) cải tiến, đa dạng hóa các kênh thu, nộp thuế, tạo nhiều tiện ích và thuận lợi cho doanh nghiệp và cá nhân nộp thuế.

Tính đến tháng 12-2025, số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành đạt trên 164 triệu thẻ (tăng 5,32% so với cùng kỳ năm 2024). Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hằng năm, số lượng giao dịch nội địa qua thẻ ngân hàng tăng khoảng 13,9%; với giá trị giao dịch tăng 12,08%.

Tính đến cuối năm 2025, số lượng ATM giảm 1,09% so với năm 2024; số lượng POS (điểm chấp nhận thanh toán thẻ) tăng 19,86% so với năm 2024. Trong năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 17,30% về số lượng và giảm 6,02% về giá trị so với năm 2024. Qua đó cho thấy tiền mặt đang dần được thay thế trong cuộc sống hằng ngày.

Thực hiện Đề án 06, ngành ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là "nguồn tài nguyên vàng" để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu ngành. Công tác làm sạch dữ liệu được phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, đảm bảo dữ liệu luôn "đúng, đủ, sạch, sống". Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được giao lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết 71/NQ-CP. Không chỉ dừng lại ở nội bộ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam còn chủ động xây dựng các API chia sẻ dữ liệu liên thông với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng NDXP (Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia), góp phần tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu mở và hiệu quả cho cả hệ thống chính trị.

Hiệu quả của dữ liệu số được minh chứng rõ nét qua Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai thí điểm. Tính từ thời điểm bắt đầu triển khai đến hết ngày 14-1-2026, có hơn 2,6 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 831 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 3,06 nghìn tỷ đồng.