Ngành nhựa Việt Nam trước sức ép chuyển đổi kinh tế tuần hoàn

Từ bao bì thực phẩm, đường ống cấp thoát nước đến linh kiện điện tử, thiết bị y tế…, nhựa đã trở thành một vật liệu quen thuộc trong nền kinh tế hiện đại. Đặc tính nhẹ, bền, dễ tạo hình, chống ăn mòn và đáp ứng nhiều yêu cầu kỹ thuật giúp vật liệu này được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực.

Nhựa đã trở thành một vật liệu quen thuộc trong nền kinh tế hiện đại. (Ảnh: VPA)

Tuy nhiên, vòng đời của một sản phẩm nhựa không kết thúc sau khi được bán ra thị trường hay sau khi hoàn thành công năng sử dụng. Nếu được phân loại, thu gom và xử lý đúng cách, một phần vật liệu nhựa sau sử dụng có thể được đưa trở lại chu trình sản xuất và trở thành nguồn nguyên liệu cho những sản phẩm mới. Ngược lại, nếu không được quản lý hiệu quả, nhựa sau sử dụng có thể gây áp lực lên môi trường, kéo theo những tổn thất về kinh tế.

Tại Việt Nam, ngành nhựa có quy mô sản xuất lớn với hơn 6.000 doanh nghiệp và hàng trăm nghìn lao động. Quy mô toàn ngành đạt khoảng 34,3 tỷ USD năm 2025, tăng từ 31,4 tỷ USD năm 2024. Sản phẩm nhựa Việt Nam đã có mặt tại hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 ước đạt 10 tỷ USD.

Những con số này cho thấy ngành nhựa có mối liên hệ trực tiếp với sức cạnh tranh của nhiều ngành sản xuất và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam. Bởi vậy, bài toán của ngành nhựa không đơn thuần là giảm sử dụng nhựa bằng mọi cách, mà cần hạn chế lãng phí tài nguyên và nâng cao hiệu quả quản lý sau sử dụng. Trong đó, phân loại, thu gom, tái chế và xử lý nhựa sau sử dụng là những mắt xích quan trọng để giảm tác động đến môi trường và tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên.

Trao đổi với phóng viên, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam Đinh Đức Thắng nhận định, nhựa đã và đang đóng vai trò quan trọng trong sản xuất, thương mại và đời sống hiện đại. Vì vậy, câu chuyện của ngành hôm nay không chỉ là phát triển sản xuất, mà là làm thế nào để nâng cao giá trị của vật liệu trong toàn bộ vòng đời.

Ông Đinh Đức Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

“Khi chất thải nhựa được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên có giá trị và được đưa trở lại chu trình sản xuất một cách hiệu quả, chúng ta không chỉ giảm áp lực lên môi trường mà còn tạo thêm giá trị kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) cũng cần hướng tới mục tiêu thúc đẩy quá trình này”, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam nhấn mạnh.

Thực tế, chuyển đổi kinh tế tuần hoàn đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đơn cử như tại Liên minh châu Âu, Quy định về Bao bì và Chất thải bao bì (PPWR) đặt ra các yêu cầu đối với toàn bộ vòng đời bao bì, từ thiết kế, giảm thiểu bao bì đến khả năng tái chế và sử dụng vật liệu tái chế theo lộ trình.

Những yêu cầu này cho thấy quy định về môi trường nói chung, tái chế nói riêng đang dần trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp nhựa vận hành. Đối với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, việc lựa chọn vật liệu, thiết kế sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý sản phẩm sau sử dụng cần được tính toán càng sớm càng tốt. Nếu chậm thích ứng, doanh nghiệp có thể bị bỏ lại phía sau.

Chính vì vậy, đối với ngành nhựa Việt Nam, định hướng trọng tâm không chỉ là tăng sản lượng, mà còn là nâng cao giá trị sản phẩm, cải tiến thiết kế, tiết kiệm tài nguyên, tăng sử dụng nguyên liệu tái chế, xây dựng hệ thống thu gom - tái chế hiệu quả và giảm tối đa lượng nhựa thất thoát ra môi trường. Chỉ khi nhựa hoàn thành chức năng của mình nhưng vẫn được giữ lại trong nền kinh tế để tiếp tục một vòng đời mới, giá trị kinh tế và trách nhiệm môi trường mới có thể được kết nối hài hòa.

Đây cũng là hướng đi để ngành nhựa tiếp tục phát huy vai trò là một trong những ngành vật liệu quan trọng của nền kinh tế hiện đại, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.