Ngành nông nghiệp bứt phá, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 70 tỷ USD

Ngành nông nghiệp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Ảnh: ST

Ngành nông nghiệp “vượt sóng” về đích ngoạn mục

Bất chấp những biến động phức tạp của thị trường quốc tế và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng tại các thị trường trọng điểm, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam vẫn ghi nhận cú “lội ngược dòng” ấn tượng.

Từ chỗ nhiều ngành hàng sụt giảm giá trị sau khi Hoa Kỳ công bố thuế đối ứng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đến cuối năm 2025 ước đạt 70 tỷ USD, vượt mục tiêu đề ra và xác lập mức kỷ lục mới. Trong đó, xuất khẩu cà phê ước đạt hơn 8 tỷ USD, tăng khoảng 60% về giá trị so với cùng kỳ năm trước; rau quả vượt 8,5 tỷ USD - mức cao nhất từ trước đến nay; thủy sản ước đạt 11 tỷ USD, tăng gần 14%; gỗ và sản phẩm gỗ ước đạt 16 tỷ USD, tăng khoảng 6%…

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), trong bối cảnh thiên tai năm qua diễn biến đặc biệt phức tạp, gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp, những kết quả đạt được là minh chứng rõ nét cho khả năng thích ứng, sự linh hoạt và quyết tâm vượt khó của toàn ngành, không chỉ bảo đảm an ninh lương thực trong nước mà còn tiếp tục tạo dấu ấn đậm nét trên thị trường xuất khẩu.

Những thành tựu này đã được lãnh đạo Đảng, Nhà nước ghi nhận và đánh giá cao. Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành NNMT (1945-2025), Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, ngành NNMT luôn đồng hành cùng lịch sử dân tộc, trở thành trụ cột của nền kinh tế, nền tảng của sinh kế, đồng thời là nhân tố quan trọng trong công cuộc phát triển và chuyển mình của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Làm việc với Bộ NNMT, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng ghi nhận, ngành nông nghiệp đã bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, thực phẩm; góp phần thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và an sinh xã hội.

Song song với các “con số biết nói” về xuất khẩu, toàn ngành đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tiếp tục củng cố các thị trường truyền thống như Trung Quốc (22%), Hoa Kỳ (21%), Nhật Bản, Liên minh châu Âu, đồng thời mở rộng sang các thị trường mới như Halal, châu Phi…

Từ góc độ ngành hàng rau quả - một điểm sáng nổi bật của nông nghiệp Việt Nam thời gian qua, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng dư địa tăng trưởng còn rất lớn; trong đó, đẩy mạnh chế biến sâu là hướng đi then chốt giúp nông sản Việt vượt qua rào cản kỹ thuật và chinh phục các thị trường tiềm năng. “Nếu tiếp tục mở rộng thị trường và phát triển mạnh chế biến, kim ngạch xuất khẩu rau quả hoàn toàn có thể vượt 10 tỷ USD trong những năm tới” - ông Nguyên nhận định.

Đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học - công nghệ làm đột phá

Bên cạnh những kết quả rất đáng khích lệ, ngành nông nghiệp cũng thẳng thắn nhìn nhận còn nhiều khó khăn, thách thức lớn, đan xen như: Sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; công nghiệp chế biến và dịch vụ hỗ trợ, logistics phát triển chậm; giá trị gia tăng chưa cao; đời sống một bộ phận nông dân còn khó khăn.

Những hạn chế này cũng đã được Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ, coi đây là các điểm nghẽn lớn cản trở mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, đòi hỏi ngành nông nghiệp phải có tầm nhìn chiến lược và hành động quyết liệt hơn trong giai đoạn tới.

Quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, với tinh thần chủ động nhập cuộc, ngành nông nghiệp đã xác định các giải pháp trọng tâm cho giai đoạn phát triển mới. Trong đó, hoàn thiện hạ tầng và phát triển công nghiệp chế biến tại chỗ được xác định là ưu tiên hàng đầu, bởi đây chính là điểm nghẽn làm suy giảm sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, nhất là trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng gia tăng tiêu chuẩn xanh và yêu cầu chất lượng.

“Nhiều vùng sản xuất lớn hiện vẫn thiếu hạ tầng đồng bộ, giao thông khó khăn, khiến chi phí logistics tăng cao, làm giảm đáng kể khả năng cạnh tranh của nông sản” - Thứ trưởng Bộ NNMT Phùng Đức Tiến thẳng thắn nhìn nhận.

Cùng với đó, Bộ NNMT sẽ tổ chức thực hiện hiệu quả Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 193/2025/QH15 và Nghị quyết số 03/NQ-CP, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và công nghệ số trong sản xuất, chế biến nông, lâm, thủy sản.

Thực tế cho thấy, khoa học - công nghệ đã đóng vai trò quyết định trong tăng trưởng của nhiều ngành hàng năm 2025. Giá trị xuất khẩu cà phê, rau quả, hạt điều đều tăng mạnh dù sản lượng không tăng tương ứng, phản ánh rõ hiệu quả của đầu tư chế biến sâu và chuẩn hóa chuỗi cung ứng, giúp nông sản Việt Nam dịch chuyển sang các phân khúc giá trị cao hơn.

Đặc biệt, năm 2026, Bộ NNMT tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại ngành gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả sản xuất - kinh doanh, đồng thời bảo đảm an ninh lương thực. Tái cơ cấu được triển khai theo ba trục sản phẩm: Sản phẩm quốc gia, sản phẩm cấp tỉnh và đặc sản địa phương.

Ngành nông nghiệp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp, từng bước dịch chuyển từ sản xuất đơn giá trị sang tích hợp đa giá trị, gắn sản xuất với thị trường, chế biến, dịch vụ và bảo vệ môi trường. “Giai đoạn tới, ngành nông nghiệp sẽ tập trung phát triển nông nghiệp sinh thái, gắn chặt với khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và cải thiện đời sống nông dân” - Thứ trưởng Bộ NNMT Hoàng Trung nhấn mạnh.

Có thể khẳng định, kết thúc năm 2025 - cũng là dấu mốc 80 năm hình thành và phát triển, ngành nông nghiệp đã tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế, nền tảng của sinh kế, đóng góp quan trọng vào công cuộc phát triển đất nước. Đây là tiền đề quan trọng để toàn ngành hướng tới chinh phục các mục tiêu năm 2026 và mở ra giai đoạn phát triển mới, với khoa học - công nghệ làm đột phá, như khẳng định của Bộ trưởng Bộ NNMT Trần Đức Thắng, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế./.

PHỐ HIẾN