Ngành nông nghiệp tăng tốc về đích

Ngành nông nghiệp nỗ lực hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 74,212 tỷ USD năm 2026. Ảnh: C.K.

Tăng tốc những tháng cuối năm

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 10 ước đạt 6,93 tỷ USD, tăng 7,9% so với tháng 9 và tăng 13,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 10 tháng, tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 63,02 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước.

Trong cơ cấu các nhóm hàng, xuất khẩu nông sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt 32,65 tỷ USD, tăng 3,9%. Xuất khẩu lâm sản đạt 16,13 tỷ USD, tăng 7,3%; thủy sản đạt 10,44 tỷ USD, tăng 11,7%.

Đáng chú ý, nhiều ngành hàng chủ lực ghi nhận những tín hiệu khả quan trong giai đoạn cao điểm tiêu thụ cuối năm. Trong đó, rau quả tiếp tục là điểm sáng khi kim ngạch xuất khẩu 10 tháng đạt 8,3 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm của ngành tiếp tục khả quan khi nhu cầu tiêu dùng tại thị trường Trung Quốc, các nước châu Á, châu Âu và châu Mỹ dự báo tăng cao trong dịp lễ, Tết. Theo đó, tháng 11 và tháng 12 là thời điểm các thị trường đẩy mạnh nhập khẩu hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm.

Những con số tăng trưởng cho thấy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang có nền tảng thuận lợi để tăng tốc. Tuy nhiên, mức tăng giữa các nhóm hàng chưa đồng đều, trong khi một số mặt hàng vẫn phụ thuộc lớn vào mùa vụ, thị trường và khả năng tiêu thụ. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì tốc độ xuất khẩu trong ngắn hạn mà còn phải củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững hơn.

Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng giá trị nông sản

Tại hội nghị “Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam” tổ chức mới đây, nhiều doanh nghiệp (DN) đã chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ để nâng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Ông Huỳnh Văn Thòn - Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất trong ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào nông nghiệp hiện nay không nằm ở khâu sản xuất mà ở đầu ra và khả năng đưa giá trị gia tăng đến người tiêu dùng.

Thời gian qua, Lộc Trời đã phối hợp với nông dân xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, chuẩn hóa quy trình sản xuất đến từng thửa ruộng, triển khai nhật ký canh tác điện tử phục vụ truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và chứng nhận carbon.

Tuy nhiên, giá trị gia tăng từ sản xuất sạch chưa được thị trường ghi nhận tương xứng.Từ thực tế này, DN đề xuất hình thành “luồng xanh”, khu vực hàng hóa xanh trong các hệ thống phân phối, đồng thời dán tem bảo chứng nguồn gốc nhằm củng cố niềm tin người tiêu dùng.

Ở góc độ xây dựng thương hiệu, kỹ sư - Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua cho rằng cần có chiến lược dài hạn để nâng tầm những sản phẩm đã khẳng định được chất lượng trên thị trường quốc tế. Ông cho biết, quá trình nghiên cứu và chọn tạo một giống lúa thường kéo dài hơn 10 năm. Từ năm 2017, nhóm nghiên cứu của ông liên tục tham gia các cuộc thi gạo ngon nhất thế giới và đã 3 lần giành giải nhất.

Tuy nhiên, giá trị thương mại của sản phẩm vẫn chưa tương xứng với chất lượng và danh tiếng. Ông dẫn chứng, mỗi năm DN Việt Nam xuất khẩu khoảng 300.000 tấn gạo ST25 sang Trung Quốc, nhưng giá bán chỉ bằng khoảng 50% so với sản phẩm ST25 có thương hiệu, được DN uy tín đóng gói và phân phối. Từ đó, ông Hồ Quang Cua kiến nghị xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo ST25, đi kèm với hệ thống tiêu chuẩn chất lượng và quy định quản lý thống nhất; đồng thời mở rộng diện tích sản xuất tại các vùng ven biển, nhiễm mặn và khu vực sản xuất lúa - tôm.

Để hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 74,212 tỷ USD năm 2026, Bộ NNMT xác định tiếp tục duy trì đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn cho những ngành hàng còn gặp trở ngại. Trong đó, khai thác hiệu quả các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) song song với mở rộng thị trường Trung Đông và châu Mỹ.

Theo ông Ngô Xuân Nam - Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, việc mở rộng thị trường cần gắn với khai thác các sản phẩm chế biến nhằm gia tăng giá trị nông sản.

Thực tế, xuất khẩu quả tươi thường chịu tác động của mùa vụ, thời gian bảo quản và điều kiện vận chuyển. Trong khi đó, sản phẩm đông lạnh và chế biến có khả năng kéo dài thời gian sử dụng, giảm áp lực tiêu thụ khi thu hoạch tập trung, đồng thời tiếp cận thêm các nhóm khách hàng và chuỗi phân phối thực phẩm quốc tế. Đây là hướng đi giúp DN chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu.