Ngành Tài chính: Từ số hóa quy trình đến quản trị dựa trên dữ liệu

Hội thảo "Kiến tạo Hệ sinh thái Tài chính số Thông minh, An toàn, Kết nối và Bền vững". Ảnh: BTC.

Ngày 24/9, Hội thảo và Triển lãm Tài chính số Việt Nam 2026 (VDF-2026) đã khai mạc tại Hà Nội, với chủ đề "Kiến tạo Hệ sinh thái Tài chính số Thông minh, An toàn, Kết nối và Bền vững".

Đây là lần thứ 4 sự kiện được tổ chức, do Bộ Tài chính chủ trì, Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) cùng IEC đồng tổ chức, nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực lĩnh vực tài chính - ngân hàng - bảo hiểm - chứng khoán (BSFI).

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính), cho biết chuyển đổi số ngành tài chính đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Trọng tâm không chỉ là số hóa quy trình, xây dựng hệ thống và đưa dịch vụ lên môi trường số mà phải chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu, tăng cường kết nối và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Hà, giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi ngành tài chính lấy dữ liệu làm nguồn lực, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức, lấy AI và công nghệ số làm công cụ, đồng thời lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Theo đó, ngành tài chính cần tập trung vào 4 chuyển đổi lớn, gồm chuyển từ số hóa sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI của toàn ngành; từ các hệ thống riêng lẻ sang hệ sinh thái kết nối, liên thông; và từ “an toàn đi sau” sang “an toàn ngay từ thiết kế”.

Trong đó, ngành tài chính đang quản lý khối lượng dữ liệu lớn trên nhiều lĩnh vực như ngân sách, thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, tài sản công, doanh nghiệp, đầu tư, thống kê và bảo hiểm xã hội. Theo Cục trưởng Nguyễn Việt Hà, vấn đề quan trọng không chỉ là có bao nhiêu dữ liệu mà dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, kết nối và khai thác được”, qua đó phục vụ phân tích, dự báo, hoạch định chính sách và ra quyết định.

Đối với AI, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số cho rằng ngành tài chính không chạy theo công nghệ bằng mọi giá. AI phải giải quyết các bài toán thực tế, tạo ra hiệu quả có thể đo lường và được triển khai trên nền dữ liệu tin cậy, có khả năng kiểm soát, giải trình và bảo đảm an toàn.

Cùng với đó, việc kết nối dữ liệu, quy trình và nền tảng giữa các đơn vị trong ngành tài chính, với các bộ, ngành, địa phương và từng bước với hệ sinh thái dịch vụ tài chính là yêu cầu quan trọng. Khi phạm vi kết nối và khai thác dữ liệu ngày càng mở rộng, yêu cầu về an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cũng được đặt ra cao hơn.

"Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số; đổi mới phải đi cùng kiểm soát rủi ro; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu," ông Nguyễn Việt Hà nhấn mạnh.

Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an). Ảnh: BTC.

Dữ liệu phải trở thành hạ tầng nền tảng và công cụ điều hành

Phát biểu tại phiên toàn thể, Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) nhấn mạnh rằng, để xây dựng thành công hệ sinh thái tài chính số toàn diện, cần tập trung mạnh mẽ vào các định hướng chiến lược trọng tâm.

Theo ông Trung, dữ liệu phải thực sự trở thành hạ tầng nền tảng, là công cụ cốt lõi cho phân tích, dự báo và điều hành của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số. Ngành Tài chính phải có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ trạng thái "có cơ sở dữ liệu" sang "khai thác tối đa giá trị từ dữ liệu". Việc khai thác và tái sử dụng dữ liệu tài chính phải được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái tài chính số bắt buộc phải hình thành trên nền tảng kết nối, khai thác đa nguồn dữ liệu theo mô hình an toàn và có kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, an ninh, an toàn, quản lý, giám sát cùng kiểm toán dữ liệu phải được thiết kế ngay từ bước khởi đầu và duy trì xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dữ liệu.

Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia đánh giá, Việt Nam hiện đã sở hữu những nền tảng vô cùng quan trọng để bứt phá, từ hành lang pháp lý hoàn thiện về dữ liệu, hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia cho đến các cơ sở dữ liệu lớn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Bài toán trọng tâm trong giai đoạn tới không nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu dữ liệu, mà là dữ liệu đó có đủ chất lượng, có liên thông và tạo ra giá trị thực tiễn hay không.

Trung tâm Dữ liệu quốc gia cam kết sẽ tiếp tục sát cánh, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức tài chính, ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy công tác chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành cũng như phát triển các dịch vụ tài chính số thông minh.

VDF-2026 tập trung sâu vào Dữ liệu và AI

VDF-2026 gồm Phiên toàn thể vào buổi sáng, 2 chuyên đề diễn ra song song vào buổi chiều và hoạt động triển lãm công nghệ xuyên suốt sự kiện. Chương trình tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với chuyển đổi số ngành Tài chính, từ xây dựng dữ liệu sẵn sàng cho AI, phát triển AI đáng tin cậy, Agentic AI đến ứng dụng AI và dữ liệu trong quản trị tài chính công và phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính.

Song song với chương trình hội thảo, khu triển lãm VDF-2026 giới thiệu các giải pháp công nghệ mới về tài chính số, dữ liệu, AI, an toàn thông tin, điện toán đám mây và tự động hóa nghiệp vụ tài chính công, tạo cơ hội để doanh nghiệp trình diễn công nghệ, kết nối với các cơ quan, tổ chức và tìm kiếm cơ hội ứng dụng vào thực tiễn quản lý, điều hành tài chính công.