Xây dựng Luật An ninh dữ liệu là rất cần thiết và cấp bách

Trình bày Tờ trình số 654/TTr-CP của Chính phủ tóm tắt dự án Luật An ninh dữ liệu tại Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 23/9, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an thông tin, quy mô dữ liệu tại Việt Nam gia tăng nhanh, trong khi việc bảo vệ còn phân tán, thiếu tiêu chuẩn thống nhất.

Năm 2025, ngoài 552.000 cuộc tấn công mạng được ghi nhận, 5.230 cơ quan, doanh nghiệp bị tổn hại; còn phát hiện khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu cá nhân trái phép với hơn 1,7 triệu bản ghi, trong đó có vụ chiếm đoạt, rao bán hơn 160 triệu bản ghi thông tin khách hàng của một tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, nhiều hệ thống lưu trữ dữ liệu quan trọng còn phụ thuộc tiêu chuẩn mật mã quốc tế Việt Nam chưa hoàn toàn làm chủ hoặc đặt tại nước ngoài. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và máy tính lượng tử làm phát sinh rủi ro an ninh mới, trong đó có nguy cơ dữ liệu đã mã hóa bị thu thập trái phép để chờ giải mã trong tương lai.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật An ninh dữ liệu 

Trong khi đó, quy định về an ninh dữ liệu hiện nằm rải rác tại Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và một số văn bản khác, chưa có quy định tập trung, thống nhất về bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời, kiểm soát chuyển dữ liệu xuyên biên giới theo mức độ rủi ro và chế tài đủ sức răn đe. Trên thực tế, nhiều quốc gia (Trung Quốc, Singapore, Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ…) đã ban hành khung pháp luật riêng về an ninh dữ liệu, phân loại dữ liệu theo cấp độ rủi ro.

Vì vậy, việc xây dựng Luật An ninh dữ liệu nhằm xác lập cơ sở pháp lý để Nhà nước quản lý, kiểm soát và bảo vệ dữ liệu phát sinh trên lãnh thổ Việt Nam hoặc liên quan đến lợi ích quốc gia; hoàn thiện pháp luật về an ninh phi truyền thống đối với dữ liệu; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trước hành vi tấn công mạng, chiếm đoạt, lộ lọt dữ liệu; đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế dữ liệu trên cơ sở quản lý theo mức độ rủi ro, hạn chế tối đa việc áp đặt nghĩa vụ không tương xứng đối với dữ liệu có rủi ro thấp. 

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tại phiên họp cho ý kiến về dự án Luật An ninh dữ liệu

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Bộ Công an đã soạn thảo dự án Luật An ninh dữ liệu, công khai lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp trong quá trình xây dựng dự án Luật. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trên thế giới, nhiều nước đã có Luật An ninh dữ liệu, hiện nay quản lý đất nước phải có dữ liệu và dữ liệu phải quản lý bằng an ninh. Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo Luật đã đi đúng hướng bảo vệ chủ quyền dữ liệu trong kỷ nguyên số, AI, đó là phân cấp rủi ro và vòng đời dữ liệu.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cũng đánh giá, việc Bộ Công an thí điểm xây dựng mật mã an ninh bảo vệ toàn bộ dữ liệu của mình không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật mà là bước đi tiên phong, mang tính đột phá, thể hiện tư duy an ninh rất chủ động, bản lĩnh, tự chủ công nghệ.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị, cần nghiên cứu kỹ, đánh giá khả năng lộ trình để mật mã an ninh từng bước trở thành giải pháp dự phòng song hành, không chỉ trong lĩnh vực Bộ Công an mà sẽ dự phòng song hành bảo vệ bí mật nhà nước một cách toàn diện hơn trong tương lai.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội hiện đã thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án luật tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).