Ngành thủy sản cần tận dụng thị trường tiêu dùng trong nước

Dư địa trong nước còn rất lớn…

Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD với các sản phẩm có mặt tại trên 170 quốc gia. Tổng sản lượng thủy sản cả nước đạt gần 10 triệu tấn. Trong khi đó, quy mô thị trường thủy, hải sản nội địa mới đạt khoảng 1 tỷ USD/năm - một tỷ lệ khá khiêm tốn so với năng lực sản xuất của ngành và quy mô gần 100 triệu dân. Điều này cho thấy thị trường trong nước vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, đóng góp 4 - 5% vào GDP quốc gia, chiếm 25 - 30% GDP khối ngành nông, lâm, ngư nghiệp, tạo sinh kế cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người mới chỉ vào khoảng 40 kg/năm - vẫn còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực, qua đó cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng cho rằng, với sự thay đổi lối sống và thói quen tiêu dùng hiện nay, thị trường trong nước còn nhiều tiềm năng đối với ngành thủy sản. Cơ hội đặc biệt rõ hơn với các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, sản phẩm tiện lợi, đóng gói nhỏ, phù hợp với gia đình trẻ, hệ thống bán lẻ hiện đại, dịch vụ ăn uống và thương mại điện tử.

Thay đổi để chinh phục thị trường nội địa

Theo thống kê, trong kênh phân phối hiện đại, thủy sản sản xuất trong nước chiếm khoảng 60 - 70% thị phần với các mặt hàng chủ lực như tôm, cá basa, mực, cá biển. Thủy sản nhập khẩu vẫn chiếm 30 - 40%. Do đó, mở rộng thị phần ở các kênh phân phối hiện đại trong nước, qua đó nâng cao tỷ lệ tiêu thụ nội địa là điều mà các cơ quan chức năng đang hướng đến.

Bà Lê Hằng mong muốn các hệ thống phân phối chia sẻ cụ thể về nhu cầu ngành hàng, tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp, phân khúc khách hàng và kế hoạch phát triển sản phẩm để tìm kiếm các nhà cung cấp ổn định và bảo đảm chất lượng; đồng thời doanh nghiệp trong ngành có thể nắm bắt và sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Ông Trần Quang Huy - Trưởng phòng mua hàng thủy hải sản MM Mega Market Việt Nam cho biết, người tiêu dùng Việt ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thủy sản. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng chuỗi cung ứng thủy sản theo hướng minh bạch, an toàn và kiểm soát chặt chẽ từ vùng sản xuất đến tay người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Thái Dũng - Phó Tổng Giám đốc Chuỗi bán lẻ Fujimart Việt Nam đánh giá, thủy hải sản Việt Nam có tiềm năng lớn, chất lượng tốt nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn dành nhiều sự quan tâm cho thị trường xuất khẩu. Theo ông Dũng, thị trường nội địa có nhiều tiềm năng nhưng không dễ chinh phục. Ngay cả những doanh nghiệp có thế mạnh xuất khẩu cũng gặp không ít khó khăn khi đưa sản phẩm vào thị trường nội địa.

Do đó, theo ông Dũng, để khai thác tối đa tiềm năng từ thị trường nội địa, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào nhóm sản phẩm tươi sống, bởi đặc thù mặt hàng này đòi hỏi chi phí logistics, bảo quản và vận chuyển lớn. Thay vào đó, cần đẩy mạnh đầu tư vào khâu sơ chế, chế biến sâu và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng, phù hợp với nhu cầu, thói quen tiêu dùng trong nước.

Ông Trần Hữu Linh cũng cho rằng, 3 yếu tố then chốt để ngành thuỷ sản Việt Nam cạnh tranh trên chính thị trường nội địa. Trong đó, cần nhắc đến đầu tiên là chất lượng xứng đáng được lựa chọn. Theo đó, sản phẩm thủy sản Việt phải cạnh tranh sòng phẳng bằng chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị dinh dưỡng. Tiếp theo là minh bạch, truy xuất được nguồn gốc để người tiêu dùng an tâm, tin tưởng khi lựa chọn hàng thủy sản sản xuất trong nước. Sau đó cần gắn kết chặt chẽ chuỗi giá trị từ người nuôi, ngư dân, doanh nghiệp chế biến đến hệ thống phân phối, đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng nhanh chóng, thuận tiện nhất.

“Có 3 yếu tố cần được kiểm soát xuyên suốt trong chuỗi cung ứng, bao gồm truy xuất nguồn gốc, an toàn và chất lượng sản phẩm ngay từ đầu vào, cùng với việc duy trì chuỗi lạnh trong quá trình bảo quản và vận chuyển. Đây là những điều kiện quan trọng để bảo đảm chất lượng thủy sản khi đến tay người tiêu dùng”.

(Ông Trần Quang Huy - Trưởng phòng mua hàng thủy hải sản MM Mega Market Việt Nam)