Ngành thủy sản hoàn thành gần một nửa mục tiêu xuất khẩu năm 2026

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tại nhiều thị trường dần cải thiện, xuất khẩu thủy sản Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm 2026. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), riêng tháng 6, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7%.

Thị trường châu Á tiếp tục là động lực tăng trưởng

Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí là thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch đạt 1,39 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng gần 39% so với cùng kỳ và chiếm hơn 24% tổng giá trị xuất khẩu. Nếu tính cả Hồng Kông, kim ngạch đạt 1,47 tỷ USD, tăng 36%, tương đương 25,5% tổng xuất khẩu toàn ngành.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, riêng tháng 6, kim ngạch sang thị trường này đạt gần 189 triệu USD, tăng tới 43%. Theo VASEP, diễn biến này phản ánh hoạt động giao hàng đã cải thiện đáng kể trong tháng cuối quý II, có thể liên quan đến việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh nhập hàng trước những thay đổi về chính sách thuế quan và thương mại.

Các thị trường khác ghi nhận kết quả tương đối khả quan. Nhật Bản đạt 801 triệu USD, tăng 2,3%; Hàn Quốc đạt 412 triệu USD, tăng 7%; Australia đạt gần 177 triệu USD, tăng hơn 15%. Ngược lại, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) đạt 535 triệu USD, giảm 1,1%.

Xét theo các khối thị trường, CPTPP tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%, trong khi ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%. Theo VASEP, việc mở rộng thị trường tại châu Á và các nước thành viên CPTPP đang góp phần bù đắp sự chững lại tại Mỹ và EU.

Tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực

Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của ngành thủy sản khi mang về 2,35 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng 14,2% và chiếm khoảng 40,7% tổng kim ngạch toàn ngành.

Trong đó, tôm chân trắng đạt gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7%, còn tôm hùm đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%, trở thành một trong những nhóm sản phẩm có tốc độ tăng trưởng cao nhất.

Cá tra tiếp tục giữ vị trí thứ hai với kim ngạch đạt 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Nhóm cá các loại khác cũng đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu sản phẩm xuất khẩu ngày càng đa dạng.

Ở các nhóm hàng khác, mực và bạch tuộc đạt gần 378 triệu USD, tăng 17,9%; cua, ghẹ và các loại giáp xác khác đạt 204 triệu USD, tăng 25%; nhuyễn thể có vỏ đạt gần 153 triệu USD, tăng khoảng 31%.

Trái lại, cá ngừ chỉ đạt gần 455 triệu USD, giảm 1,6%, trong khi chả cá và surimi giảm 2%. Theo VASEP, các mặt hàng khai thác tiếp tục chịu tác động từ nguồn nguyên liệu hạn chế, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, xác nhận khai thác và các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Áp lực từ cước vận tải và chính sách thương mại

Theo VASEP dẫn số liệu của FAO GLOBEFISH, thị trường thủy sản toàn cầu bước sang năm 2026 với một số tín hiệu tích cực khi lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn hạ nhiệt và nhu cầu tiêu dùng tương đối ổn định. Tuy nhiên, các yếu tố như chính sách thuế, căng thẳng địa chính trị và biến động chi phí vận tải vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến dòng chảy thương mại.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, chi phí logistics vẫn là áp lực lớn. Đầu tháng 7, cước vận chuyển container tuyến Viễn Đông - Bờ Tây Bắc Mỹ ở mức khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% chỉ trong một tháng. Tuyến Viễn Đông - Bắc Âu cũng tăng lên khoảng 5.500 USD/FEU, cao hơn gần 43% so với trước đó.

Bên cạnh giá cước, các khoản phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và việc thay đổi lịch trình vận chuyển tiếp tục làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và tiến độ giao hàng của doanh nghiệp.

VASEP cho rằng việc các hãng tàu tăng công suất và từng bước khôi phục các tuyến vận tải qua Kênh đào Suez có thể giúp cước vận tải hạ nhiệt trong nửa cuối năm, song triển vọng này vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình an ninh tại khu vực Biển Đỏ.

Với kết quả đạt 5,77 tỷ USD sau 6 tháng, ngành thủy sản được đánh giá có nền tảng tích cực để duy trì tăng trưởng trong năm 2026. Theo VASEP, nếu giữ được tốc độ hiện tại và tận dụng nhu cầu tiêu dùng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể vượt mốc 11 tỷ USD.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 12 tỷ USD, ngành cần duy trì kim ngạch bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm. Điều này sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như diễn biến nhu cầu tại các thị trường lớn, chi phí logistics, nguồn cung nguyên liệu cũng như khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp trong đa dạng hóa thị trường, kiểm soát chi phí và gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, VASEP cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục hành chính, truy xuất nguồn gốc, logistics và tiếp cận thị trường để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.