Ngành tiêu dùng bán lẻ 2025: Nhiều doanh nghiệp giảm lãi dù thị trường bán lẻ tăng trưởng

Theo số liệu công bố của Cục thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 7.008,9 nghìn tỷ đồng, tăng 9,2% so với năm trước (năm 2024 tăng 8,9%), nếu loại trừ yếu tố giá tăng 6,7% (tương đương mức tăng năm 2024).

Theo Báo cáo “Triển vọng 2026 ngành tiêu dùng bán lẻ” của MBS, năm 2025, tăng trưởng tiêu dùng chung của Việt Nam còn khá yếu khi giá cả sản phẩm tăng cao cùng thu nhập người lao động chưa có sự cải thiện. Thời điểm này bắt đầu khá nhiều thay đổi cơ chế chính sách về thuế cho thị trường tiêu dùng trong nước, ảnh hưởng từ doanh nghiệp sản xuất, phân phối cho đến người tiêu dùng.

Cụ thể, các chính sách bao gồm: áp dụng hóa đơn kết nối trực tiếp máy tính tiền, thay đổi mức doanh thu doanh nghiệp chịu thuế thu nhập cá nhân, thay đổi doanh thu tính thuế khoán... Sự thay đổi khiến cho hoạt động nhập hàng mới tạm ngưng trong ngắn hạn để làm quen với hệ thống, ảnh hưởng không nhỏ đến tiêu thụ nội địa.

Cũng theo báo cáo, bức tranh tiêu thụ nội địa suy yếu bị ảnh hưởng bởi nhiều cơn bão liên tiếp khiến cho hệ thống vận chuyển hàng hóa phần nào bị gián đoạn cũng như các hoạt động sinh hoạt, chi tiêu của người dân bị ảnh hưởng.

Thực tế thị trường nói trên thể hiện rõ trong kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất F&B chủ yếu phục vụ thị trường nội địa.

Lợi nhuận ngành sữa chững lại

Trong năm 2025, lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành sữa không như kỳ vọng khi đi ngang, chậm chí là đi lùi.

Năm 2025, Vinamilk (mã: VNM) đã thu về 63.724 tỷ đồng, tăng 3,1%; lợi nhuận sau thuế đạt 9.414 tỷ, giảm 0,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo đó, Vinamilk đã hoàn thành 98,8% và 97,2% theo kế hoạch kinh doanh.

Theo Vinamilk, mảng kinh doanh quốc tế vẫn đang là động lực chính với tăng trưởng doanh thu trong năm 2025 đến 25,4%, mảng chi nhánh nước ngoài tăng trưởng 4,8% và thị trường nội địa chỉ tăng 0,3%.

Trong khoảng vài năm gần đây, do sự bão hòa của thị trường, dịch bệnh và kinh tế nói chung vẫn còn ảm đạm, lợi nhuận sau thuế của Vinamilk từ đỉnh 11.000 tỷ đồng trong năm 2020, rớt xuống còn trên 8.500 tỷ đồng trong năm 2022, sau đó hồi phục lên trên 9.400 tỷ đồng trong năm 2024.

Về công ty con Sữa Mộc Châu (mã: MCM), doanh thu thuần trong năm 2025 là 2.835 tỷ đồng, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong 3 năm gần đây, doanh thu của Sữa Mộc Châu đang giảm dần đều, với đỉnh hơn 3.000 tỷ đồng năm 2023, còn 2.900 nghìn tỷ đồng trong 2024 và còn hơn 2.800 tỷ đồng trong 2025.

Tương tự, lợi nhuận sau thuế của Sữa Mộc Châu cũng bị suy giảm, từ mốc 374 tỷ đồng năm 2023, còn 220 tỷ năm 2024 và gần 216 tỷ năm 2025, đây cũng là mức lợi nhuận thấp nhất của đơn vị này kể từ năm 2020.

Theo báo cáo tài chính 2025 của Đường Quảng Ngãi (mã: QNS), lũy kế năm 2025 doanh thu đạt 10.675 tỷ đồng, tăng 3,48% so với năm 2024. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế đạt 1.923 tỷ đồng, giảm tới 19%.

Trong năm 2025, sữa đậu nành tiếp tục là trụ cột tăng trưởng của Đường Quảng Ngãi với lợi nhuận gộp đạt 2.134 tỷ đồng. Trái lại, mảng đường lao dốc gần 50% khi lợi nhuận gộp đóng góp cho công ty mẹ chỉ còn 719 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức 1.290 tỷ đồng của năm trước.

Nguyên nhân chính của việc lợi nhuận giảm dù doanh thu tăng đến từ chi phí bán hàng lên tới 1.359 tỷ đồng, tăng hơn 57%, và lần đầu tiên vượt ngưỡng 1.000 tỷ đồng trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh 135 tỷ cho quảng cáo, truyền thông, cơ cấu chi phí bán hàng cho thấy mức tăng đột biến ở khoản khuyến mãi, dùng thử và chào hàng, lên tới 444,5 tỷ đồng, gấp hơn 13 lần so với 34 tỷ đồng năm 2024. Khoản mục này chiếm gần 33% tổng chi phí bán hàng, trở thành cấu phần lớn nhất.

Bình quân mỗi ngày, QNS chi khoảng 3,7 tỷ đồng cho bán hàng, trong đó riêng khuyến mãi, dùng thử và chào hàng chiếm hơn 1,2 tỷ đồng, so với mức doanh thu thuần bình quân gần 29 tỷ đồng/ngày.

Masan Consumer lần đầu sụt giảm lợi nhuận kể từ 2017

Không chỉ trong ngành sữa mà các ngành khác như tiêu dùng và bia, nhiều doanh nghiệp sản xuất phục vụ thị trường trong nước cũng có năm 2025 ảm đạm.

Năm 2025, Tổng CTCP Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco, mã: SAB) ghi nhận doanh thu thuần gần 25.888 tỷ đồng, giảm 19% so với năm 2024. Ngược lại, lợi nhuận sau thuế đạt 3.347 tỷ đồng, tăng nhẹ 2% so với cùng kỳ. Với kết quả này, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 82% kế hoạch doanh thu và 69% chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế cả năm.

Trong năm, doanh thu công ty sụt giảm do doanh thu từ bán bia, nguyên vật liệu và nước giải khát đều thấp hơn so với năm trước. Mặc dù doanh thu khác tăng khoảng 45 tỷ đồng so với năm 2024, song mức tăng này chưa đủ bù đắp, khiến tổng doanh thu năm 2025 vẫn giảm so với năm trước.

Đáng chú ý, doanh thu thuần trong quý IV giảm khoảng 34% so với cùng kỳ năm trước, theo Sabeco nguyên do đến từ sản lượng tiêu thụ thấp hơn, trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng vào giai đoạn trước Tết.

Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh còn chịu ảnh hưởng từ tình trạng ngập lụt nghiêm trọng do nhiều cơn bão, cũng như sự khác biệt về thời điểm Tết Nguyên đán (Tết năm 2025 rơi vào cuối tháng 1, trong khi Tết năm 2026 vào giữa tháng 2).

Hai ngành hàng sụt giảm nhiều nhất của Masan trong năm 2025 là gia vị và đồ uống đóng chai. Ảnh: Masan Consumer.

Masan Consumer (mã: MCH) cũng vừa công bố kết quả kinh doanh với doanh thu thuần quý IV đạt 9.275 tỷ đồng, tăng nhẹ gần 4% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế đạt gần 2.104 tỷ đồng, giảm khoảng 11% do áp lực chi phí.

Xét trên cơ sở lũy kế, doanh thu thuần năm 2025 của Masan Consumer đạt gần 30.557 tỷ đồng, gần như đi ngang so với năm 2024, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 6.764 tỷ đồng, giảm 14,6%.

Doanh thu của Masan Consumer sụt giảm chủ yếu đến từ hai ngành hàng là gia vị với thương hiệu Chinsu và đồ uống đóng chai với các thương hiệu như Wake-up, Vĩnh Hảo, Compact, Bupnon…

Doanh thu ngành hàng gia vị giảm 6,9% trong quý IV và 7,1% trong năm, tương đương ngành hàng đồ uống đóng chai giảm 5,6% - 7%. Ngoài ra, doanh thu của mảng thực phẩm tiện lợi và cà phê cũng chỉ tăng tương ứng 1,2% - 2,9% trong năm 2025.

Kể từ năm 2017 đến nay, đây là lần đầu tiên lợi nhuận sau thuế của Masan Consumer lại sụt giảm so với cùng kỳ năm trước. Năm 2022, dù doanh thu của công ty có sụt giảm một chút so với 2021, song lợi nhuận sau thuế vẫn tăng lên 5.532 từ 5.526 tỷ đồng.

Dự báo ngành bán lẻ tại Việt Nam, Chứng khoán MBS cho rằng, lựa chọn những hướng đi mới và bắt kịp xu hướng được dự đoán sẽ là chìa khóa tăng trưởng cho các DN bán lẻ trong năm 2026. Đặc biệt khi Việt Nam đang ở giai đoạn dân số vàng cùng sự gia tăng mạnh mẽ của giai đoạn gen Z (nhóm người sinh ra trong khoảng 1997-2012) - gen Y (thế hệ những người sinh từ khoảng năm 1981 đến 1996) bước vào thị trường lao động.

Theo ước tính, Gen Alpha (bao gồm những người sinh từ khoảng năm 2010 đến 2024) Gen Z và Gen Y chiếm khoảng 60% tổng người tiêu dùng tại Việt Nam và hiện nay đang xuất hiện sự thâm nhập mạnh mẽ của Gen Z – Gen Y trong thị trường lao động, do vậy xu hướng tiêu dùng mới sẽ phụ thuộc chính vào Gen Alpha, gen Z và Gen Y.

Do đó, các DN bán lẻ sẽ được hưởng lợi trong thời thời gian tới nếu như thực hiện thay đổi tái định vị thương hiệu trong thời gian dài, luôn tích cực thay đổi và phát triển, nghiên cứu thêm nhiều sản phẩm khác để phù hợp với đa dạng nhu cầu tiêu dùng.

Trang Mai