Ngành trồng trọt trên lộ trình 'xanh hóa' toàn diện

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và môi trường Hoàng Trung tại Hội nghị Ban Chỉ đạo lần thứ nhất triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050”. Ảnh: Bộ NN&MT.

Thông tin về nội dung trên, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và môi trường, cho biết thêm, các địa phương không chỉ dừng lại ở kế hoạch mà đã có những mô hình cụ thể được triển khai.

Trong đó, tỉnh Quảng Trị đã thực hiện mô hình lúa giảm phát thải trên địa bàn 13 xã, diện tích lúa hơn 6.000ha. Hay tỉnh Hưng Yên cũng đã liên kế hoạch áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ, tích hợp thiết bị đo đếm khí thải nhà kính trên diện tích lúa khoảng 3.000ha.

Không chỉ dừng lại ở cây lúa, chiến lược giảm phát thải đã lan tỏa sang các ngành hàng chủ lực khác như cà phê, cây ăn quả và cây công nghiệp. Đối với cây cà phê, trọng tâm sẽ được đặt tại các vùng nguyên liệu lớn như Tây Nguyên và Sơn La, với việc nhân rộng các mô hình cà phê tuần hoàn, tưới tiết kiệm và sử dụng phân bón hữu cơ.

Đối với các loại cây ăn quả như sầu riêng, thanh long, bưởi, chanh dây và xoài, quy trình canh tác cũng được "xanh hóa" toàn diện. Việc quản lý nước tưới, sử dụng phân bón hữu cơ và xử lý phụ phẩm nông nghiệp được gắn chặt với mã số vùng trồng và các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Những nỗ lực trên nhằm thực hiện nhiệm vụ ưu tiên được ngành trồng trọt xác định, là hình thành các vùng sản xuất phát thải thấp theo từng ngành hàng và vùng sinh thái, theo Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050”.

Giải pháp kỹ thuật xanh hóa ngành trồng trọt

Để lộ trình giảm phát thải thực sự đi vào đời sống và mang lại hiệu quả kinh tế, việc xây dựng một hành lang pháp lý và kỹ thuật thống nhất là điều bắt buộc.

Trong năm 2026, ngành trồng trọt tập trung hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho các cây trồng chủ lực như lúa, ngô, cà phê, sầu riêng, đồng thời xây dựng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV) cùng các quy chuẩn kiểm kê khí nhà kính.

Các giải pháp cần được triển khai bài bản ngay từ chính những người nông dân. Đối với vấn đề này, ông Hoàng Văn Hồng, Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, nhìn nhận, cần hướng dẫn thực hành đúng quy trình kỹ thuật để mang lại hiệu quả thực chất hơn là giải thích khái niệm “giảm phát thải” cho bà con nông dân.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, việc phát triển chuỗi giá trị và thị trường cho các sản phẩm phát thải thấp cũng là một nhiệm vụ sống còn. Ngành nông nghiệp đang xây dựng bộ tiêu chí để tiến tới ra mắt nhãn hiệu “nông sản phát thải thấp Việt Nam”.

Nhãn hiệu này sẽ là "giấy thông hành" quan trọng cho lúa gạo, cà phê, rau quả và chè khi tiến quân vào các thị trường cao cấp. Thông qua việc minh bạch dữ liệu phát thải và hỗ trợ tiếp cận các tiêu chuẩn xanh, các doanh nghiệp và hợp tác xã sẽ có cơ hội gia tăng giá trị sản phẩm một cách bền vững.

Tuy nhiên, con đường tham gia vào thị trường tín chỉ carbon vẫn còn nhiều thách thức. Ông Nguyễn Như Cường, nguyên Cục trưởng Cục Trồng trọt, đưa ra góc nhìn thận trọng khi cho rằng việc tham gia thị trường tự nguyện hiện nay rất phức tạp và tốn kém, nhất là với quy mô sản xuất nhỏ lẻ.

“Trong trường hợp chưa đủ điều kiện tham gia thị trường carbon, việc giảm phát thải vẫn có ý nghĩa quan trọng khi đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia (NDC), từ đó tạo cơ sở để Nhà nước có chính sách hỗ trợ ngược lại cho ngành nông nghiệp”, ông Cường góp ý.

Lắng nghe ý kiến đóng góp và định hướng của ngành trồng trọt, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và môi trường Hoàng Trung khẳng định, sản xuất giảm phát thải không chỉ là câu chuyện bảo vệ môi trường mà còn là con đường tất yếu để nâng cao hiệu quả sản xuất, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, hội nhập quốc tế.

Mặt khác, đây cũng là nền tảng phát triển thương hiệu nông sản phát thải thấp, cũng như đưa ngành trồng trọt tham gia vào thị trường tín chỉ carbon.

Tại Hội nghị Ban Chỉ đạo lần thứ nhất triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050”, Thứ trưởng chỉ đạo, việc triển khai Đề án cần gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu chi phí đầu vào, hướng đến gia tăng lợi nhuận cho bà con nông dân và đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường xuất khẩu trên thế giới.