Ngập lụt vùng hạ du thủy điện: Đề xuất quy định mới để chủ động ứng phó

Ngày 13/10, Bộ Công Thương đã có báo cáo tiếp thu ý kiến của hội đồng thẩm định và chuyển hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực sang Bộ Tư pháp.

Một công trình thủy điện cắt giảm lưu lượng đỉnh lũ góp phần giảm ngập lụt cho hạ du. Ảnh: phanquan

Đã quy định nhưng không thực hiện được

Theo Bộ Công Thương, quá trình tổng kết Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cho thấy một số vướng mắc về xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp đối với công trình thủy điện.

Cụ thể, theo quy định pháp luật về thủy lợi và Nghị định số 114/2018/NĐ-CP, đối với lưu vực sông có nhiều thủy điện bậc thang, trách nhiệm xây dựng, phê duyệt và công bố bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước (Bộ NN&MT và UBND cấp tỉnh).

Đây là cơ sở để các công trình thủy điện xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp.

Tuy nhiên, nhiều lưu vực sông chưa được cơ quan thẩm quyền phê duyệt và công bố bản đồ ngập lụt vùng hạ du. Điều này khiến các đơn vị thủy điện không đủ cơ sở trình cấp thẩm quyền phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp.

Điểm b khoản 2 Điều 34 Nghị định số 62/2025/NĐ-CP đã bổ sung nội dung cho phép chủ đầu tư tự xây dựng bản đồ ngập lụt tại các khu vực chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt và công bố bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập để làm cơ sở xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp.

Thực tế, một số đơn vị thủy điện đã chủ động xây dựng bản đồ ngập lụt để đưa vào phương án ứng phó tình huống khẩn cấp nhưng cấp có thẩm quyền thẩm định đánh giá không có đủ cơ sở pháp lý để phê duyệt.

Nguyên nhân là bởi theo quy định pháp luật về thủy lợi, đầu mối xây dựng, thẩm định, trình phê duyệt bản đồ ngập lụt là cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và môi trường.

Một số trường hợp thủy điện bậc thang do khu vực hạ du rất rộng đơn vị không đủ nguồn lực và khả năng để xây dựng bản đồ ngập lụt chung trong khi có nhiều thủy điện bậc dưới và phần chi phí phát sinh cũng không thể hạch toán hợp lý nếu không được cơ quan thẩm quyền phê duyệt.

Chủ đầu tư tự xây dựng phê duyệt bản đồ ngập lụt

Do đó, tại dự thảo này, Bộ Công Thương đã sửa đổi quy định để đảm bảo tính khả thi cho các đơn vị triển khai.

Điều 21 dự thảo Nghị định quy định trường hợp vùng hạ du đập bị ảnh hưởng ngập lụt của nhiều đập mà chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và công bố bản đồ ngập lụt thì chủ đầu tư công trình thủy điện có trách nhiệm xây dựng, phê duyệt bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập đến đập của hồ liền kề phía hạ du để phục vụ việc xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp.

Để thẩm định, chủ sở hữu công trình thủy điện nộp 1 bộ hồ sơ đề nghị phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp trực tiếp tại Bộ phận một cửa hoặc trực tuyến tại Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan tiếp nhận hồ sơ.

Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm thẩm định phương án…

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của đơn vị điện lực đối với việc hỗ trợ người dân chặt tỉa cây có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn phóng điện theo cấp điện áp; bổ sung trách nhiệm của UBND tỉnh trong việc xây dựng, quy định bồi thường, hỗ trợ đất, tài sản gắn liền trên đất thuộc phạm vi hành lang bảo vệ công trình điện lực trên địa bàn thuộc phạm vi quản lý…

Bộ Công Thương cho biết dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực năm 2024 được xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tới đây. Do đó, Bộ trình Chính phủ xem xét thông qua nghị định này cùng thời điểm dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực năm 2024 được Quốc hội thông qua.