Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5: Tôn vinh trí tuệ, khơi dậy khát vọng đổi mới sáng tạo

Từ lời dạy của Bác Hồ đến khát vọng phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam

Nguồn gốc của Ngày KH&CN Việt Nam bắt đầu từ sự kiện ngày 18/5/1963, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến dự và chúc mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hội Phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam - tiền thân của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam ngày nay.

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh phối hợp với Viện Phát triển Khoa học và Công nghệ Vùng (thuộc Viện Đổi mới Sáng tạo quốc gia) tổ chức Hội thảo khoa học Chương trình nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ giai đoạn 2025 - 2030.

Trong bài phát biểu lịch sử tại đại hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ vai trò, sứ mệnh của khoa học và công nghệ đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người căn dặn: “Chúng ta đều biết rằng trình độ khoa học, kỹ thuật của ta hiện nay còn thấp kém. Lề lối sản xuất chưa cải tiến được nhiều. Cách thức làm việc còn nặng nhọc. Năng suất lao động còn thấp. Phong tục tập quán lạc hậu nhiều. Nhiệm vụ của khoa học là ra sức cải biến những cái đó… Khoa học phải tự sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi…”. Những tư tưởng sâu sắc ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Người đối với sự phát triển lâu dài của nền KH&CN nước nhà.

Để ghi nhớ sự kiện có ý nghĩa đặc biệt này, ngày 18/6/2013, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Khoa học và Công nghệ, chính thức thống nhất lấy ngày 18/5 hằng năm là Ngày KH&CN Việt Nam. Từ đó đến nay, Ngày KH&CN Việt Nam đã trở thành ngày hội lớn của giới khoa học cả nước. Nhiều hoạt động thiết thực được tổ chức sôi nổi, như: hội thảo khoa học; triển lãm thành tựu nghiên cứu; diễn đàn đổi mới sáng tạo; tôn vinh các nhà khoa học tiêu biểu; giới thiệu các mô hình ứng dụng công nghệ mới; tăng cường truyền thông phổ biến tri thức khoa học tới cộng đồng…

Thông qua các hoạt động này, vai trò của KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng được khẳng định là nền tảng, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, nâng cao năng suất lao động, chất lượng cuộc sống và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Năm 2026, chủ đề Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam là: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới” thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, KH&CN đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành động lực trực tiếp quyết định năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Đây chính là nền tảng để Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào tài nguyên, lao động giản đơn sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu.

Chủ đề năm 2026 đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp và lực lượng lao động sáng tạo trong công cuộc phát triển đất nước. KH&CN tạo ra tri thức mới; đổi mới sáng tạo biến tri thức thành giá trị thực tiễn; còn chuyển đổi số là cầu nối đưa những thành tựu ấy lan tỏa vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, vì vậy, chủ đề năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần sáng tạo, quyết tâm làm chủ công nghệ của toàn xã hội và khẳng định rõ: muốn phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số, Việt Nam phải lấy KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng, động lực và con đường phát triển tất yếu của tương lai.

Cao Bằng lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo Ngày Khoa học và Công nghệ

Để hưởng ứng và lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo từ Ngày KH&CN, Sở KH&CN tỉnh sẽ tổ chức chương trình Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam; Hội thảo Khoa học lần 2 “Đánh giá dự thảo nội dung cuốn lịch sử khoa học và công nghệ tỉnh Cao Bằng (1959 -2025)” vào ngày 15/5/2026.

Lễ kỷ niệm Ngày KH&CN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ là hoạt động hưởng ứng sự kiện lớn của ngành KH&CN cả nước mà còn mang ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc, khẳng định vai trò của KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tiến trình phát triển của địa phương. Đây là dịp để tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cán bộ quản lý, doanh nghiệp, tập thể và cá nhân đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển KH&CN và đổi mới sáng tạo của tỉnh. Đồng thời, ghi nhận những nỗ lực nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trên các lĩnh vực.

Trung tâm Ứng dụng tiến bộ Khoa học và Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ nuôi cấy Đông trùng hạ thảo.

Lễ kỷ niệm còn là diễn đàn lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, khơi dậy khát vọng nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ và chuyển đổi số trong cán bộ, đoàn viên, thanh niên, doanh nghiệp và nhân dân. Qua đó, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò then chốt của KH&CN trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trên địa bàn tỉnh.

Là địa phương còn nhiều khó khăn nhưng giàu tiềm năng về tài nguyên, nông nghiệp đặc sản, du lịch và kinh tế cửa khẩu - KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là “đòn bẩy” quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng, tạo bước phát triển mới theo hướng xanh, bền vững và hiện đại. Việc tổ chức Lễ kỷ niệm vì thế càng thể hiện quyết tâm của tỉnh trong thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH&CN đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bên cạnh đó, Hội thảo khoa học lần thứ 2: “Đánh giá dự thảo nội dung cuốn Lịch sử Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng (1959 - 2025)” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với ngành KH&CN mà còn đối với quá trình phát triển chung của tỉnh qua các thời kỳ. Cuốn “Lịch sử Khoa học và Công nghệ Cao Bằng (1959 - 2025)” là công trình khoa học mang giá trị tổng kết thực tiễn sâu sắc, phản ánh chặng đường hơn 65 năm hình thành, xây dựng và phát triển của ngành KH&CN tỉnh nhà. Qua từng giai đoạn lịch sử, cuốn sách tái hiện những nỗ lực, đóng góp của các thế hệ cán bộ, trí thức, nhà khoa học trong nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hội thảo là diễn đàn quan trọng nhằm huy động trí tuệ tập thể, tiếp thu ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các đồng chí lãnh đạo, các thế hệ cán bộ ngành KH&CN qua các thời kỳ, cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học để tiếp tục bổ sung tư liệu, hoàn thiện nội dung bản thảo một cách khách quan, toàn diện và có chiều sâu lịch sử. Không chỉ mang giá trị lưu giữ tư liệu, cuốn lịch sử ngành còn có ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc, góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành KH&CN hôm nay và mai sau. Đồng thời là tài liệu tham khảo quan trọng phục vụ công tác nghiên cứu, quản lý, hoạch định chính sách phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh trong giai đoạn mới.

Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5 là dịp tôn vinh trí tuệ và những cống hiến thầm lặng của đội ngũ làm khoa học, đồng thời, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo, khát vọng vươn lên và ý chí làm chủ công nghệ của dân tộc. Trong dòng chảy phát triển của đất nước, KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ tiếp tục là nền tảng, động lực quan trọng để Cao Bằng nói riêng và Việt Nam nói chung bứt phá, phát triển nhanh, bền vững và tự tin bước vào kỷ nguyên mới.