Ngày xuân bàn về văn hóa 'bia rượu' thời chuyển đổi số
“Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi…”
Lời mở đầu bài hát bất hủ "Ly Rượu Mừng" của nhạc sĩ Phạm Đình Chương, thể hiện lời chúc ấm no, bình yên cho mọi người, trong dịp Tết đến, Xuân về. Đã hơn 70 năm, từ khi ra đời, ý nghĩa bài hát vẫn còn. Đơn giản là những ngày cuối năm, đầu năm Tết nguyên đán, bất kỳ gia đình, nhóm bạn nào cũng đều có chuyện nâng ly.
Ngày Xuân, khi nói về văn hóa bia rượu thời chuyển đổi số là câu chuyện kết hợp truyền thống và hiện đại: phải vừa giữ nét giao tình, lễ nghi, vừa cần ý thức điều chỉnh để phù hợp với tốc độ số hóa, tránh lạm dụng để bảo vệ sức khỏe, giữ gìn nếp sống văn minh, biến bia rượu thành cầu nối văn hóa, không phải tác nhân gây mất trật tự, hướng tới một văn hóa thưởng thức có chừng mực, trách nhiệm.Văn hóa "bia rượu" truyền thống gắn liền với nghi lễ, với sự giao tiếp, kết nối ("Khách đến nhà không trà thì rượu”) hay là biểu tượng của sự hiếu khách ("Uống vui vẻ"), thể hiện sự nồng hậu, gắn bó.
Rượu vào thì lời ra! Tôi vẫn không quên bao mùa Xuân trước đây khi họp mặt bạn bè, chúng tôi đã “tám” đủ chuyện “từ trên trời xuống dưới đất”. Và cái câu “rượu bất khả ép, ép bất khả từ” luôn có chỗ đứng trong các bàn nhậu. Tôi cùng vài người bạn từng xem đó cũng như là một lời than thở về hành vi ép rượu phổ biến ở đất nước ta… Thế nhưng mới đây trong một bàn nhậu mừng Xuân sớm, tôi bất ngờ nhận ra cái câu ấy đang mất dần vị thế!
Ảnh minh họa
Bàn nhậu tối đấy cũng nho nhỏ, chỉ vừa đúng “ngũ hổ bình tây”. Mới đầu thì năm “vị tướng” còn uống đều như nhau. Vừa hết chai thứ hai thì có một vị xin ngưng, vì hôm nay anh ấy thấy người không được khỏe. Anh ngồi bên cạnh định ép bạn uống ráng, thì chủ xị đã xua tay: “Không được ép!”. Kèm theo đó là một câu nói mang tính đúc kết xanh rờn: “Thời chuyển đổi số rồi, văn hóa trên bàn nhậu không như trước nữa nha!” . Câu chuyện rôm rả với những lời chia sẻ:
- Nói văn hóa nghe lớn quá. Dùng ứng xử nghe vừa mức hơn…
- Thì ứng xử cũng là biểu hiện của văn hóa…
- Mấy ông nghĩ xem thời buổi này ai đi nhậu cũng có điện thoại cầm tay. Có người ngồi nhậu mà cứ thường xuyên dán mắt vô màn hình. Không để ý gì tới việc cả bàn đang nói chuyện chi…
- Ừ đúng rồi. Mà cũng có khi là do có tin nhắn người thân hoặc là tin tức nóng hổi gì trên báo online nên thiếu tập trung….
- Khi uống cũng phải ráng tránh đề say xỉn mất kiểm soát nghen. Phải biết điểm dừng đúng lúc để tránh những tình huống khó xử nha…
Ông Ray Kuschert, một người Úc từng sinh sống tại TP.HCM, đã chia sẻ quan sát cá nhân về "văn hóa nhậu" sau giờ làm ở Việt Nam: “… một thói quen từng được xem là cách gắn kết đồng nghiệp, nhưng nay đang dần phai nhạt!”.
Trong thời đại số, văn hóa bàn nhậu Việt Nam đang chuyển mình theo hướng văn minh, có trách nhiệm hơn do nhận thức về sức khỏe tăng cao, pháp luật nghiêm minh - xử phạt nồng độ cồn, và lối sống hiện đại. Một anh lấy điện thoại đọc to: “Chính phủ Việt Nam quy định về rượu bia chủ yếu qua Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 và các Nghị định hướng dẫn, nổi bật là Nghị định 100/2019/NĐ-CP (xử phạt vi phạm giao thông có nồng độ cồn) và Nghị định 117/2020/NĐ-CP (xử phạt hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế) như sau…”.
Cuộc chuyện trò kéo dài gần ba giờ. Lúc thì tập trung vào việc chia sẻ, tìm hiểu về một sự kiện nào đó mới diễn ra. Khi thì lại tâm sự, trao đổi về chuyện đời, chuyện nghề một cách thân mật. Trong cuộc trao đổi có lúc cũng hơi căng khi không thống nhất cách nhìn về một sự việc, nhân vật nào đó. Nhưng căng mấy thì căng cũng không trở thành một cuộc xung đột. Tôi nghĩ về Văn hóa bia rượu thời số hóa: Làm sao vẫn giữ ý nghĩa cốt lõi: Dùng bia rượu để tạo không khí vui vẻ, ấm cúng, kết nối thực tế. Chừng mực và trách nhiệm: "Uống có điểm dừng", "vui thôi đừng vui quá", tự chủ, không để rượu điều khiển.
Ngày Xuân bàn chuyện bia rượu là để nhắc nhở chúng ta trân trọng văn hóa xưa, nhưng cũng cần đổi mới. Hãy để ly rượu, cốc bia trở thành nhịp cầu nối, nâng cao tình cảm, chứ không phải là lý do để mất đi sự tỉnh táo và tình thân!
