Nghệ An đẩy mạnh quản trị thuế thông minh, nâng hiệu quả chống thất thu

Ứng dụng công nghệ, khai thác và phân tích dữ liệu để hỗ trợ người nộp thuế được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, nhận diện rủi ro và chống thất thu thuế. (Ảnh: Ngọc Vũ)

Đây được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm tăng hiệu quả quản lý, chống gian lận hóa đơn, trốn thuế và bảo vệ nguồn thu ngân sách.

Tăng thu đi cùng tăng cường quản lý

Theo Thuế tỉnh Nghệ An, lũy kế 7 tháng đầu năm 2026, tổng thu nội địa trên địa bàn đạt 18.818 tỷ đồng, bằng 88% dự toán pháp lệnh, tăng 30% so cùng kỳ năm 2025. Trong 16 khoản thu, sắc thuế, có 11 khoản đạt tiến độ tốt.

Một số nguồn thu đạt khá cao so dự toán. Thu tiền sử dụng đất đạt hơn 7.600 tỷ đồng, bằng 123% dự toán, tăng 46% so cùng kỳ. Thu phí, lệ phí đạt 11.214 tỷ đồng, bằng 74% dự toán, tăng 22%.

Kết quả tích cực cũng được ghi nhận ở khu vực sản xuất, kinh doanh. Khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh nộp ngân sách 5.821 tỷ đồng, tăng 40% so cùng kỳ, trong đó có đóng góp từ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bia, sữa và một số ngành hàng chủ lực.

Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp 645 tỷ đồng, đạt 104% dự toán và bằng 200% so cùng kỳ. Công ty trách nhiệm hữu hạn VSIP Nghệ An có số thuế thu nhập doanh nghiệp nộp tăng 51 tỷ đồng, thuế giá trị gia tăng tăng 35 tỷ đồng. Một số doanh nghiệp phát sinh số thuế thu nhập doanh nghiệp lớn trong khi cùng kỳ không phát sinh hoặc nộp ít, như Merry & Luxshare Nghệ An nộp 78 tỷ đồng, Luxshare-ICT Nghệ An nộp 65 tỷ đồng.

Thị trường bất động sản sôi động trở lại trong những tháng đầu năm cũng góp phần tăng thu. Thuế thu nhập cá nhân 7 tháng đạt 1.295 tỷ đồng, bằng 96% dự toán, tăng 20% so cùng kỳ; riêng thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh bất động sản tăng 41%.

Cùng với tổ chức tốt công tác thu, Thuế tỉnh Nghệ An tăng cường kiểm tra, chống thất thu ở những lĩnh vực, địa bàn có rủi ro. Riêng trong tháng 7, đơn vị hoàn thành 125 cuộc kiểm tra, truy thu và xử phạt gần 30 tỷ đồng. Lũy kế 7 tháng, đã hoàn thành 272 cuộc kiểm tra, số truy thu, hoàn, xử phạt 74,5 tỷ đồng, giảm lỗ 524,8 tỷ đồng.

Triển khai nhiệm vụ thu ngân sách và các giải pháp quản lý thu trên địa bàn là nội dung được Ban Lãnh đạo Thuế tỉnh Nghệ An đặc biệt chú trọng. (Ảnh: Ngọc Vũ)

Kết quả trên cho thấy công tác quản lý nguồn thu ngày càng gắn chặt với yêu cầu nắm chắc tình hình hoạt động của người nộp thuế. Trong khi số lượng doanh nghiệp, hộ, cá nhân kinh doanh và các giao dịch kinh tế ngày càng lớn, việc khai thác dữ liệu để xác định đúng đối tượng, lĩnh vực có rủi ro sẽ giúp cơ quan thuế chủ động hơn trong quản lý, đồng thời tránh kiểm tra dàn trải. Đây cũng là hướng Thuế tỉnh Nghệ An đang tập trung khi đưa các công cụ quản trị trên nền tảng số vào phục vụ công tác chuyên môn.

Dùng dữ liệu để nhận diện sớm rủi ro

Một trong những nhiệm vụ được Thuế tỉnh Nghệ An chú trọng thời gian qua là rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế. Thực hiện Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế-Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, đến cuối tháng 7/2026, toàn tỉnh đã xử lý chấm dứt hiệu lực mã số thuế và khôi phục hoạt động cho hơn 14.700 người nộp thuế thuộc các trường hợp tồn đọng, đạt tỷ lệ hơn 20%.

Cơ quan thuế đồng thời phối hợp Công an tỉnh và chính quyền 130 xã, phường xác minh thông tin, hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu trên hệ thống TMS đối với hơn 36.600 trường hợp. Việc rà soát này vừa xử lý những mã số thuế không còn phù hợp tình trạng thực tế của người nộp thuế, vừa góp phần nâng chất lượng dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Khi thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác, cơ quan thuế có điều kiện đối chiếu, phân tích và phát hiện sớm hơn những trường hợp có dấu hiệu bất thường.

Trên cơ sở đó, Thuế tỉnh Nghệ An đang đẩy mạnh ứng dụng “Quản trị thuế thông minh 360 độ” vào công tác quản lý. Theo Trưởng Thuế tỉnh Nghệ An Nguyễn Bằng Thắng, đơn vị xác định hiện đại hóa công tác quản lý trên nền tảng công nghệ số là nhiệm vụ xuyên suốt. Việc ứng dụng “Quản trị thuế thông minh 360 độ” và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được đẩy mạnh để phân tích dữ liệu lớn, nhận diện rủi ro sớm và ngăn chặn các hành vi gian lận hóa đơn, trốn thuế.

Trong thực tế quản lý, khối lượng thông tin về đăng ký, kê khai, hóa đơn và tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế ngày càng lớn. Việc khai thác, phân tích dữ liệu giúp cơ quan thuế có thêm căn cứ để nhận diện những biến động bất thường, từ đó lựa chọn đối tượng cần kiểm tra, giám sát thay vì phân bổ nguồn lực dàn trải.

Cách làm này đặc biệt cần thiết trong quản lý hóa đơn. Các hành vi mua bán, sử dụng hóa đơn không hợp pháp thường liên quan nhiều doanh nghiệp và phát sinh qua nhiều giao dịch. Nếu thông tin được kết nối và phân tích kịp thời, những dấu hiệu bất thường có thể được nhận diện sớm hơn, hỗ trợ cơ quan thuế khoanh vùng rủi ro và có biện pháp xử lý phù hợp.

Công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế giúp quản lý nguồn thu ngày càng gắn chặt với yêu cầu nắm chắc tình hình hoạt động của người nộp thuế. (Ảnh: Ngọc Vũ)

Bên cạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý rủi ro, Thuế tỉnh Nghệ An tiếp tục triển khai eTax Mobile, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tới hộ kinh doanh; đẩy mạnh ứng dụng quy trình hoàn thuế tự động đối với thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.

Việc ứng dụng công nghệ được thực hiện song song với tăng cường kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm công vụ. Thuế tỉnh Nghệ An tiếp tục thực hiện phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”, gắn trách nhiệm của từng đơn vị, cán bộ với tiến độ và chất lượng công việc.

Từ kết quả thu ngân sách 7 tháng đầu năm đến việc làm sạch mã số thuế, tăng cường kiểm tra và ứng dụng các công cụ quản trị mới cho thấy Nghệ An đang từng bước đưa dữ liệu vào sâu hơn trong từng khâu quản lý thuế. Khi dữ liệu người nộp thuế được chuẩn hóa và khai thác tốt hơn, các công cụ phân tích, trong đó có AI, sẽ hỗ trợ cơ quan thuế xác định rủi ro sớm và tập trung nguồn lực vào đúng đối tượng cần quản lý. Đây cũng là cơ sở để Thuế tỉnh Nghệ An tiếp tục nâng hiệu quả chống thất thu, gian lận hóa đơn, trốn thuế, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho những doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người nộp thuế chấp hành tốt.