Nghệ An: Đình chỉ hoạt động mỏ nếu sau 31/8 không lắp trạm cân, camera kết nối

Hàng loạt trạm cân xuống cấp, hư hỏng

Ghi nhận của PV ngày 6/8 tại bến cát ven sông Lam, sát quốc lộ 46C, là bến thủy nội địa được cấp phép tiếp nhận cát, sỏi san lấp từ các mỏ khai thác ở Nam Đàn và Thanh Chương. Mỗi ngày, nhiều xe tải ra vào bến lấy vật liệu để vận chuyển đi tiêu thụ.

Tỉnh Nghệ An vừa yêu cầu các doanh nghiệp khai thác mỏ khoáng sản phải thực hiện lắp đặt trạm cân, camera kết nối dữ liệu về tỉnh trước ngày 20/8. Sau ngày 31/8/2026, doanh nghiệp nào không thực hiện sẽ đình chỉ hoạt động.

Trong suốt thời gian PV ghi nhận, tất cả xe tải rời bến đều không qua trạm cân. Khu vực đặt cân gần như bị vùi lấp dưới bùn đất, cát; mặt bàn cân hư hỏng, bong bật, tạo thành rãnh sâu nguy hiểm. Theo nhân viên bến bãi, trạm cân đã hỏng nên khối lượng hàng hóa được ước tính bằng cách đo kích thước thùng xe rồi quy đổi theo từng chuyến.

Trạm cân tại một bến cát hư hỏng không được sửa chữa.

Tình trạng trạm cân hư hỏng cũng được ghi nhận tại một mỏ đá ở phía bắc tỉnh Nghệ An. Ông S, Giám đốc Công ty X.C, cho biết doanh nghiệp đã lắp đặt trạm cân và camera theo yêu cầu của tỉnh từ 4 - 5 năm trước, nhưng sau 1 - 2 năm sử dụng thì thiết bị xuống cấp, hư hỏng.

Không chỉ hai đơn vị này, tình trạng trạm cân hỏng hoặc lắp đặt nhưng không sử dụng diễn ra khá phổ biến tại nhiều mỏ khoáng sản ở Nghệ An. Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp không mặn mà với việc đưa hệ thống vào vận hành.

Ông C.L, chủ doanh nghiệp mỏ đang khai thác đất, đá làm vật liệu xây dựng ở khu vực Hoàng Mai, cho biết: Việc lắp đặt trạm cân và hệ thống camera tại mỏ không khó. Doanh nghiệp bỏ ra từ 100 – 200 triệu đồng là lắp được, nhưng đa số lắp rồi để đó. Cân hỏng cũng không mấy ai sửa do chưa có quy định bắt buộc phải cân 100% lượng hàng xuất mỏ.

Khối lượng hàng hóa xuất mỏ được tính theo kích thước thành thùng gây nguy cơ thất thoát khoáng sản.

Là một trong những doanh nghiệp khai thác cát lắp đặt trạm cân từ sớm, Công ty CP Xây dựng và Vận tải thương mại Tám Tài (mỏ cát tại Tân Kỳ) cho biết, việc duy trì hệ thống gặp nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Văn Tám, Giám đốc công ty, khẳng định ủng hộ chủ trương lắp trạm cân nhưng cho rằng đặc thù mỏ cát khiến việc vận hành không đơn giản.

Theo ông Tám, bến bãi và đường vận chuyển nằm trên bãi bồi, mỗi năm chịu khoảng hai đợt lũ nên trạm cân thường xuyên bị hư hỏng, chi phí thay mới khoảng 120 triệu đồng/lần. Nếu di dời trạm cân lên đường dân sinh lại ảnh hưởng đến đời sống người dân. Vì vậy, doanh nghiệp kiến nghị các sở, ngành sớm hướng dẫn vị trí lắp đặt phù hợp.

Những kiến nghị từ phía doanh nghiệp khi thực hiện chủ trương cần được các sở ngành liên quan lắng nghe, có phương án hỗ trợ.

Đồng quan điểm, ông S, Giám đốc Công ty X.C, chia sẻ: "Bây giờ tỉnh yêu cầu lắp và kết nối về tỉnh thì rất khó khăn cho doanh nghiệp. Một là mỏ ở vùng sâu vùng xa, khó kéo mạng và thường xuyên mất kết nối internet. Hai là mỏ thường xuyên nổ mìn gây chấn động và hư hỏng thiết bị".

Không lắp cân và camera kết nối sẽ bị đình chỉ hoạt động

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, toàn tỉnh hiện có 289 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, trong đó 235 mỏ đang hoạt động và 54 giấy phép tạm dừng hoặc chưa khai thác. Giai đoạn 2021 - 2025, nguồn thu ngân sách từ hoạt động khoáng sản đạt khoảng 1.000 - 1.300 tỷ đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn còn nhiều bất cập. Việc kiểm soát sản lượng, nguồn gốc, hóa đơn, giá bán, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản chưa chặt chẽ; nhiều mỏ chưa lắp đặt hoặc chưa kết nối đầy đủ trạm cân, camera và thiết bị giám sát, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên, thất thu ngân sách.

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải giao nhiệm vụ và ấn định thời gian thực hiện cho các sở ngành và doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Nếu sau 31/8/2026, doanh nghiệp không thực hiện sẽ đình chỉ hoạt động.

Bên cạnh đó, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, vượt ranh giới, vượt công suất vẫn diễn ra; một số doanh nghiệp chưa chấp hành nghiêm các quy định về đất đai, môi trường, an toàn lao động và phục hồi môi trường.

Để chấn chỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã nhiều lần họp bàn và mới đây ban hành Kết luận số 165-KL/TU ngày 30/7/2026 về tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản. Kết luận yêu cầu các cấp, ngành quản lý chặt hoạt động khai thác, đồng thời chủ động tháo gỡ vướng mắc về thủ tục theo thẩm quyền, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá. Đáng chú ý, tỉnh yêu cầu kiểm soát chặt sản lượng khai thác thực tế, bắt buộc lắp đặt và kết nối trạm cân, camera, hệ thống giám sát tại các mỏ; kiên quyết xử lý các hành vi khai thác trái phép, vượt công suất hoặc ngoài phạm vi được cấp phép.

Theo ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, việc tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, tiêu thụ khoáng sản phải được thực hiện nghiêm theo quy định pháp luật, tuyệt đối không vì mục tiêu ngắn hạn mà hợp thức hóa sai phạm. Các ngành chức năng cần tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Ông Đệ nhấn mạnh, mục tiêu của tỉnh không phải hạn chế khai thác khoáng sản mà là quản lý chặt để khai thác tiết kiệm, hiệu quả, nâng cao giá trị tài nguyên và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, kiểm soát sản lượng khai thác thực tế là nhiệm vụ trọng tâm.

Thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, hệ thống camera, trạm cân và chia sẻ dữ liệu dùng chung để giám sát toàn bộ quá trình từ khai thác đến tiêu thụ, ngăn chặn gian lận, khai báo không đúng thực tế và chống thất thu ngân sách. Đồng thời, Nghệ An kiên quyết xử lý các hành vi khai thác khoáng sản trái phép với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", gắn trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, địa phương và người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm kéo dài hoặc xử lý không dứt điểm.