Nghệ An gỡ 'nút thắt' xây dựng, hoàn thiện 21 trường nội trú liên cấp biên giới

Học sinh được học tập ở ngôi trường nội trú liên cấp Hạnh Lâm khang trang. Ảnh: Thanh Hải

Trường nội trú liên cấp đã mở, học sinh vẫn học phân tán
Đầu tháng 11/2025, Nghệ An đồng loạt khởi công 10 trường phổ thông nội trú liên cấp (NTLC) giai đoạn 1.

Đây là những công trình trọng điểm nhằm cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh vùng cao, biên giới. Tỉnh ủy Nghệ An đã thành lập Ban Chỉ đạo, yêu cầu phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc “6 rõ”. 

Để đẩy nhanh tiến độ, Ban Quản lý dự án xây dựng dân dụng và công nghiệp Nghệ An đã triển khai chiến dịch cao điểm “90 ngày đêm thi công”, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh cũng tổ chức ra quân hỗ trợ xây dựng trường tại các xã biên giới vào ngày 24/7, điều chỉnh quy hoạch một số dự án cho phù hợp thực tế sạt lở, triển khai các giải pháp kiểm soát nguồn cung và giá cả nguyên vật liệu…

Theo báo cáo từ Ban Quản lý dự án, khối lượng thực hiện tại 10 dự án hiện đạt khoảng 85-99% tổng giá trị hợp đồng. 

7/10 trường đã bố trí được một phần học sinh đến học tại cơ sở mới ngay sau lễ khai giảng. Ba trường Keng Đu, Tam Thái và Nhôn Mai tiếp tục tổ chức dạy học tại trường cũ, dự kiến đến cuối năm 2026 mới hoàn thiện toàn bộ công trình.

Khi còn phân tán ở nhiều địa điểm cũ, giáo viên phải tổ chức dạy học, quản lý và duy trì sinh hoạt trong điều kiện chưa ổn định.

Trường NTLC Hạnh Lâm quy mô lên tới 2.093 học sinh; có 249 em thuộc 8 lớp khối 4 và 5 được bố trí học tại cơ sở mới. Số còn lại vẫn học ở 5 điểm trường cũ. Nhà trường mới tạm bàn giao hai dãy nhà phục vụ học sinh tiểu học. Nhà đa chức năng, nhà ăn, khu ký túc và hệ thống cầu thang kết nối các dãy nhà khối THCS vẫn chưa hoàn thiện.

Trường NTLC Anh Sơn gấp rút hoàn thiện những hạng mục cuối cùng. Ảnh: Thanh Hải

Ông Nguyễn Nhật Việt, hiệu trưởng Trường NTLC Hạnh Lâm cho biết: Để tổ chức học tập, ăn ở tập trung, nhà trường cần được bàn giao đầy đủ các hạng mục, bảo đảm điều kiện vận hành.

Tình trạng tương tự diễn ra tại Bắc Lý. Trường có 1.078 học sinh, gồm 678 học sinh tiểu học và 400 học sinh THCS. Khoảng 307 học sinh THCS đã được bố trí nội trú tại cơ sở mới, trong khi hơn 200 học sinh vẫn học tại hai điểm trường tiểu học cũ.

Ông Doãn Chí Trung, hiệu trưởng nhà trường cho hay: Hai nhà nội trú dành cho giáo viên và học sinh, sân bóng, nhà đa năng chưa hoàn thành. Khu nội trú chưa xong, chưa có bờ bao khiến việc quản lý học sinh ăn ở tại trường gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Tháo gỡ 11 "nút thắt", không đánh đổi an toàn lấy tiến độ

Theo ông Vương Đình Nhuận, Giám đốc Ban Quản lý dự án xây dựng dân dụng và công nghiệp Nghệ An, quá trình triển khai 10 dự án giai đoạn 1 gặp 11 nhóm khó khăn, tác động đến tiến độ từng công trình và kế hoạch chung.

Giai đoạn đầu, việc bàn giao dự án từ Sở GD-ĐT sang Ban Quản lý dự án chậm hơn 2 tháng so với cả nước. Tiếp đó là khó khăn trong khảo sát, lựa chọn vị trí bảo đảm diện tích tối thiểu 5ha; tình trạng khan hiếm vật liệu, thiếu nhân công và vận chuyển nguyên vật liệu trên các tuyến đường miền núi xuống cấp sau mưa bão năm 2025.

Công trình trường NTLC Tri Lễ đang gấp rút hoàn thành. Ảnh: Thanh Hải

Đến nay, các xã Nhôn Mai, Keng Đu và Tam Thái tiếp tục chịu sức ép tiến độ do địa hình, điều kiện vận chuyển và những trở ngại phát sinh trong thi công. Mưa lớn gây sạt lở taluy, kéo dài thời gian khắc phục; thời tiết bất thường cũng làm gián đoạn công việc tại công trường.

Tại xã Nhôn Mai, chính quyền xã phối hợp các đơn vị liên quan huy động dân quân, công an và đoàn thanh niên tham gia ngày công xây dựng trường. 

Ở xã Tam Thái, quá trình hạ nền tạo mặt bằng gặp vướng mắc về vị trí đổ đất đá dư thừa. Khu vực dự kiến đổ thải bị ảnh hưởng bởi đường dây điện cao thế, buộc các đơn vị phải điều chỉnh phương án và xin ý kiến nhiều lần. Ông Lô Dương Khánh, Chủ tịch UBND xã cho hay: Địa phương đã làm việc với các sở, ngành cấp tỉnh, lập quy hoạch vị trí đổ thải, đồng thời tận dụng vị trí đổ thải, phục vụ mặt bằng xây dựng các công trình sau này.

Một góc trường NTLC Hạnh Lâm đang đẩy nhanh tiến độ thi công. Ảnh: Thanh Hải

Sự phối hợp giữa tỉnh, các sở, ngành, chính quyền địa phương và lực lượng hỗ trợ góp phần tháo gỡ những vướng mắc tại công trường.

Theo ông Nhuận, thời gian tới, tỉnh tiếp tục chỉ đạo nhà thầu tập trung nhân lực, máy móc, tổ chức thi công tăng ca, tăng kíp phù hợp với thời tiết và mặt bằng. Các đơn vị phải khẩn trương hoàn thiện hệ thống thoát nước, sân đường, hàng rào và hạng mục phụ trợ; xây dựng đường găng chi tiết, xác định rõ trách nhiệm của nhà thầu, tư vấn giám sát và cán bộ phụ trách. Việc huy động thêm lực lượng quân đội, công an có chuyên môn phù hợp cũng được nghiên cứu, đề xuất.

“Hiện nay, tiến độ ở các trường đang tiếp tục được đẩy mạnh. Tuy nhiên, không vì áp lực tiến độ mà đánh đổi lấy chất lượng công trình”, ông Nhuận nhấn mạnh.

11 dự án giai đoạn 2 đã khởi công, mặt bằng được bàn giao

Ở giai đoạn 2, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt toàn bộ 11 dự án xây trường phổ thông nội trú liên cấp, đồng thời bố trí 1.709,815 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương trong kế hoạch năm 2026. Tổng nhu cầu vốn đầu tư của nhóm dự án được xác định là 3.672,33 tỷ đồng.

Ngày 19/3/2026, 11 trường chính thức khởi công. Đến nay, mặt bằng sạch được bàn giao cho đơn vị thi công.  Các công trình đang trong giai đoạn đầu triển khai xây dựng.

Vị trí quy hoạch tại bản Na Mương phục vụ thi công xây dựng dự án trường NTLC Na Loi. Ảnh: L.Lương

Dự án xây dựng trường nội trú liên cấp Na Loi tại bản Na Mương, ảnh hưởng 16 hộ dân.  Ông Lang Thanh Lương, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Sau khi tuyên truyền, giải thích, bà con đã đồng thuận di dời. Hiện, địa phương đã giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư, nhà thầu cũng đang tiến hành giải tỏa mặt bằng.

Theo kế hoạch của tỉnh, 11 dự án ở giai đoạn 2, cơ bản bám sát tiến độ chỉ đạo của Trung ương, với mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/8/2027.

Một trong những khó khăn được dự báo là nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao khi Nghệ An triển khai đồng thời nhiều chương trình, dự án đầu tư công và dự án ngoài ngân sách. Trong đó, cát, đá và đất đắp là những vật liệu chủ yếu phục vụ thi công các công trình trường học.

Tại khu vực miền Tây Nghệ An, đặc biệt là các xã biên giới, đang thiếu hụt nguồn cung vật liệu. Dù tỉnh đã chỉ đạo tháo gỡ, các cơ quan chuyên môn tham mưu điều phối nguồn cung, cấp phép khai thác mới và tận thu khoáng sản, việc bảo đảm đủ vật liệu cho các công trình vẫn được dự báo gặp nhiều khó khăn.

Đặc thù địa hình miền núi, khoảng cách vận chuyển xa và điều kiện giao thông không thuận lợi khiến chi phí đưa vật liệu đến công trường tăng lên. Nếu nguồn cung không đáp ứng yêu cầu theo từng giai đoạn thi công, các nhà thầu có thể phải điều chỉnh kế hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ chung, nhất là tại những công trình ở khu vực biên giới xa như Na Loi, Mường Típ, Mường Xén, Thông Thụ, Tiền Phong...

Thi công phần móng tại trường NTLC xã Châu Khê. Ảnh: T.Mạnh

 Nhân công cũng là bài toán không nhỏ. Nhiều dự án đồng loạt triển khai, nhu cầu lao động xây dựng tăng lên, trong khi nguồn công nhân có tay nghề có nguy cơ thiếu hụt. Việc này đòi hỏi sự phối hợp, điều tiết phù hợp giữa các dự án.

Một bất cập khác là giá vật liệu theo thông báo của cơ quan có thẩm quyền còn chênh lệch so với giá thực tế, chưa phản ánh đầy đủ chi phí tại khu vực miền núi, biên giới. Nếu không được xử lý kịp thời, chênh lệch này có thể gây thêm áp lực cho việc tổ chức thi công và kiểm soát chi phí.

Theo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Nghệ An, những linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành sẽ gỡ "nút thắt" trên hành trình đẩy nhanh tiến độ.

Cụ thể, các đơn vị liên quan cần chủ động rà soát nhu cầu cát, đá, đất đắp và những vật liệu chủ yếu theo tiến độ của từng công trình; phối hợp với các sở, ngành, địa phương xử lý vướng mắc về nguồn cung, thủ tục khai thác, vận chuyển và đường công vụ. Việc điều phối vật liệu giữa các dự án cần được thực hiện hợp lý, tránh tình trạng nơi thiếu, nơi không sử dụng hết, gây gián đoạn thi công.

Cùng với đó, tỉnh dự kiến phối hợp với lực lượng quân đội, công an để hỗ trợ nhân lực có tay nghề, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án.