Nghệ An: 'Ngoại giao cơ sở' bí quyết giữ bình yên biên giới Việt - Lào

Cấp ủy Chính quyền và Đồn Biên phòng Na Loi và Cấp ủy Chính quyền huyện Noọng Hét, Đại đội 223 nước bạn Lào tuần tra song phương cột mốc, đường biên.

“Cầu nối” trực tiếp nơi biên giới

Ông Lang Thanh Lương - Bí thư Đảng ủy xã Na Loi (Nghệ An) cho biết, Na Loi là địa phương đầu tiên của tỉnh thành lập đoàn đối ngoại cấp xã. Việc làm này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của một địa bàn biên giới, nơi mọi biến động về an ninh, trật tự, đời sống ở phía bên kia đường biên đều ít nhiều tác động trực tiếp đến địa phương. “Chúng tôi xác định muốn giữ biên giới ổn định thì phải giữ được mối quan hệ thường xuyên, tin cậy với chính quyền và nhân dân nước bạn”, ông Lương chia sẻ.

Tinh thần ấy được thể hiện bằng những việc làm cụ thể. Năm 2025, khi các cơn bão số 3, 5 và 10 gây thiệt hại nặng nề cho các bản làng giáp biên của Lào, chính quyền và nhân dân xã Na Loi đã nhanh chóng huy động, thu mua hàng hóa trên địa bàn để hỗ trợ Đại đội 223 cùng người dân các bản Bò Nhìa, Huồi Lốm (huyện Nọng Hét, Lào) vượt qua khó khăn. Những bao gạo, nhu yếu phẩm được trao đi trong lúc hoạn nạn có thể không lớn về vật chất, nhưng lại mang theo một thông điệp là tình đoàn kết, sự sẻ chia giữa những người dân hai bên dãy Trường Sơn.

Cũng theo ông Lương, sau khi Lào triển khai sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã từ tháng 5/2026, nhiều cán bộ cơ sở phía bạn đã chủ động tìm hiểu kinh nghiệm tổ chức bộ máy, phương thức vận hành chính quyền từ Na Loi. Ông Lương nói: “Những cuộc trao đổi như vậy cho thấy hoạt động đối ngoại cơ sở đang mở rộng về nội dung, không chỉ dừng ở giao lưu, thăm hỏi mà còn trở thành kênh chia sẻ kinh nghiệm quản trị, hỗ trợ nhau cùng phát triển”.

Tương tự, xã Mường Típ cũng rất quan tâm mô hình ngoại giao cơ sở. Theo ông Vi Văn Sơn - Chủ tịch UBND xã Mường Típ, quan hệ với các bản làng giáp biên của Lào được duy trì thường xuyên thông qua các hoạt động giao lưu, thăm hỏi, hỗ trợ lẫn nhau. “Mỗi dịp lễ, Tết hay khi có sự kiện quan trọng, hai bên đều qua lại động viên, chia sẻ. Và công tác đối ngoại được chúng tôi thực hiện trên cả ba trụ cột gồm: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân”, ông Sơn cho biết.

Tại các xã Nậm Cắn, Thông Thụ… hoạt động đối ngoại cơ sở càng có ý nghĩa thiết thực. Ở các địa phương này, người dân Lào qua lại địa bàn thường có nhu cầu dừng chân, thăm thân, trao đổi công việc, do vậy, các địa phương đã thành lập Ban tiếp khách đối ngoại, chủ động xây dựng phương án đón tiếp, bố trí nơi ăn nghỉ phù hợp.

“Tuyến phòng thủ mềm” giúp biên cương bình yên

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của ngoại giao nhân dân trên tuyến biên giới Nghệ An là mô hình kết nghĩa bản - bản. Cuối năm 2013, bản Mường Phú, xã Thông Thụ và bản Nậm Táy, huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn trở thành cặp bản kết nghĩa đầu tiên trên tuyến biên giới Nghệ An - Lào. Từ cái bắt tay đầu tiên ấy, đến nay toàn tuyến đã hình thành 21 cặp bản - bản kết nghĩa, cùng nhiều mô hình kết nghĩa giữa các đồn biên phòng với đơn vị bảo vệ biên giới của nước bạn, giữa các tổ chức đoàn thể, hội phụ nữ hai bên.

Các cặp bản kết nghĩa đã tổ chức 1.768 buổi tuyên truyền với hơn 58.000 lượt người tham gia; tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh hơn 5.000 giờ; in hàng trăm băng rôn và cấp phát hàng chục nghìn tờ rơi về đường lối, chủ trương của hai Đảng, chính sách, pháp luật của hai Nhà nước.

Quan trọng hơn, những mối quan hệ ấy đã tạo nên sự gắn bó thực chất giữa người dân hai bên. Khi thiên tai xảy ra, họ chia sẻ lương thực, nhu yếu phẩm. Khi sản xuất gặp khó khăn, các lực lượng chức năng hỗ trợ cây giống, con giống, hướng dẫn kỹ thuật. Khi xuất hiện những vấn đề liên quan đến an ninh trật tự, người dân chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng hai bên.

Ông Lang Thanh Lương - Bí thư Đảng ủy xã Na Loi cho hay, hàng trăm nguồn tin có giá trị từ các bản kết nghĩa đã góp phần ngăn chặn, xử lý nhiều vụ việc liên quan đến vượt biên trái phép, khai thác lâm sản trái phép, săn bắt động vật hoang dã và các hành vi vi phạm quy chế biên giới. “Bảo vệ biên giới không chỉ là nhiệm vụ riêng của bộ đội biên phòng hay các lực lượng chuyên trách. Đó còn là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân nơi biên giới”, ông Lương nói.

Trong bối cảnh mới, khi chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị của cấp xã, công tác đối ngoại cơ sở càng cho thấy giá trị đặc biệt. Mỗi xã biên giới không chỉ là một đơn vị hành chính mà còn là một “địa chỉ ngoại giao”, nơi trực tiếp vun đắp quan hệ hữu nghị, hợp tác với các địa phương giáp biên của Lào. Và, cùng với những cột mốc chủ quyền trên dãy Trường Sơn, những cái bắt tay, những mối quan hệ kết nghĩa, sự sẻ chia giữa nhân dân hai nước đang tạo nên một “tuyến phòng thủ mềm” vững chắc.

Tuyến biên giới đất liền Nghệ An tiếp giáp 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Bôlykhămxay và Hủa Phăn của nước bạn Lào. Đây là địa bàn chiến lược trải dài hơn 460 km, có hơn 100 mốc quốc giới, hơn 44 cọc dấu, thuộc địa phận 21 xã giáp biên.