Nghệ sĩ Mai Chung góp tiếng ca Huế vào bản đồ thanh âm Việt Nam

Nghệ sĩ Mai Chung đưa ca Huế lan tỏa trong “Thanh âm Việt Nam”

Nỗ lực đưa ca Huế đến gần hơn với công chúng

Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 do Bộ VHTTDL phát động mong muốn khơi dậy sức sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, khuyến khích người dân ghi lại, chia sẻ những thanh âm đời thường gắn với ký ức, quê hương và bản sắc văn hóa dân tộc.

Mỗi thanh âm đều mang trong mình câu chuyện riêng, phản ánh nhịp sống cộng đồng và góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nếu được lựa chọn một thanh âm tiêu biểu cho mình, nghệ sĩ Mai Chung chọn “lời ru của mẹ”. Là người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất cố đô, chị đặc biệt yêu những câu hò mái nhì, những lời hát ru mẹ dành cho con từ thuở nhỏ.

Lời ru không chỉ là âm thanh thân thuộc của mỗi gia đình Việt Nam, mà còn là nơi lưu giữ tình yêu thương, ký ức tuổi thơ và cội nguồn dân tộc.

Trong lời ru ấy có những câu ca dao, những làn điệu dân ca của ba miền, có tình quê hương, đất nước và tâm hồn người Việt được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bởi vậy, với tinh thần của Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống, những âm thanh bình dị không đơn thuần để gợi nhớ mà còn có thể trở thành cầu nối giữa con người với con người, giữa ký ức cá nhân với bản sắc cộng đồng.

Từ lời ru của mẹ, câu hò quê hương đến những giai điệu trong đời sống hôm nay, mỗi người đều có thể góp phần làm phong phú kho tàng thanh âm Việt Nam.

Với nghệ sĩ Mai Chung, tiếng hò xứ Huế có nét sâu lắng, dịu dàng mà da diết, đã nuôi dưỡng tâm hồn chị từ những năm tháng ấu thơ. Đến hôm nay, những câu hò, lời ru ấy vẫn vang vọng trong ký ức, trở thành một phần không thể tách rời trong tình yêu âm nhạc và quê hương của nữ nghệ sĩ.

Tình yêu dành cho những giai điệu truyền thống được Mai Chung tiếp nối bằng hành trình nghệ thuật bền bỉ. Hiện công tác tại Nhà hát Ca kịch Huế với vai trò nhạc công và ca sĩ, Mai Chung gắn bó với cây đàn nguyệt, các làn điệu ca Huế và dân ca Huế.

Trong khoảng 6-7 năm, Mai Chung đã đầu tư thực hiện khoảng 170 MV thuộc nhiều dòng nhạc, trong đó có khoảng 50 sản phẩm về ca Huế.

Qua những sản phẩm này, Mai Chung mong muốn lưu giữ các giá trị nghệ thuật truyền thống, đồng thời lan tỏa vẻ đẹp văn hóa cố đô bằng những hình thức tiếp cận gần gũi hơn với khán giả.

Không chỉ biểu diễn các làn điệu quen thuộc, nữ nghệ sĩ còn tìm cách đưa âm hưởng ca Huế vào những sản phẩm âm nhạc đương đại.

Một số chất liệu dân ca được khai thác trong các bản phối mới, có khi kết hợp với âm thanh điện tử, nhằm tạo thêm cơ hội để người nghe trẻ tiếp cận âm nhạc truyền thống.

Khi tiếng đàn nguyệt, câu hò Huế hòa vào nhịp sống mới

Với Mai Chung, làm mới di sản không có nghĩa là thay đổi bằng mọi giá. Điều quan trọng là hiểu được giá trị của chất liệu truyền thống, từ đó tìm ra cách thể hiện phù hợp với công chúng hôm nay mà vẫn giữ được bản sắc riêng.

Giao thoa với tân nhạc, mở rộng cánh cửa tiếp cận di sản

Một dấu ấn trong hành trình ấy là MV Thuyền chèo lơ lửng bên bờ cố kinh, ca khúc của nhạc sĩ Trúc Đồng. Tác phẩm được thai nghén trong khoảng ba năm, hướng đến việc tìm kiếm một ngôn ngữ biểu đạt riêng, vượt ra ngoài những hình ảnh quen thuộc về sông Hương, núi Ngự để đi sâu hơn vào tâm tình con người xứ Huế.

Trong ca khúc, những chất liệu dân gian, các điệu lý, điệu hành vân cùng sắc thái câu hò góp phần tạo nên màu sắc riêng. Âm hưởng truyền thống không chỉ gợi lên không gian địa phương mà còn tham gia diễn tả cảm xúc, tạo chiều sâu cho câu chuyện âm nhạc.

Quá trình hoàn thiện tác phẩm đòi hỏi sự trao đổi giữa người sáng tác và người thể hiện. Mai Chung phải điều chỉnh cách xử lý giọng hát, từ nhấn nhá đến độ ngân và, để làm nổi bật tinh thần ca Huế trong cấu trúc một ca khúc tân nhạc.

Sự giao thoa vì thế không nằm ở việc tái hiện nguyên dạng một tiết mục ca Huế, mà ở cách đặt những đặc trưng của âm nhạc Huế vào hình thức biểu đạt mới.

Nghệ sĩ Mai Chung cho biết, ca khúc Thuyền chèo lơ lửng bên bờ cố kinh nhận được sự quan tâm của nhiều khán giả trẻ ngay từ những lần giới thiệu ban đầu.

Trong các buổi livestream, chị gặp những người nghe sinh năm 2005, 2007 bày tỏ sự yêu thích; một số bạn còn sử dụng ca khúc làm nhạc nền cho video khi đến Huế.

Sự đón nhận ấy tiếp thêm động lực để chị đầu tư thực hiện MV, đưa câu chuyện âm nhạc đến với công chúng bằng hình ảnh.

Dưới sự thực hiện của đạo diễn Philip Phạm, MV kể về cuộc gặp gỡ giữa nhạc sĩ Trúc Đồng và Mai Chung, nơi tiếng đàn nguyệt, tiếng hát và cảnh sắc xứ Huế tạo nên sự đồng điệu.

Nghệ sĩ Mai Chung và mẹ

Hành trình hình ảnh đi qua những địa danh như chùa Linh Mụ, Phu Văn Lâu, cầu Trường Tiền, sông Ngự Hà và cầu Ngói Thanh Toàn, khép lại bằng hình ảnh thả hoa đăng. Cảnh sắc cố đô không chỉ làm nền cho ca khúc mà còn góp phần đưa người xem đến gần hơn với vẻ đẹp văn hóa Huế.

Bên cạnh Thuyền chèo lơ lửng bên bờ cố kinh, Mai Chung còn thực hiện nhiều sản phẩm về ca Huế, dân ca Huế và những ca khúc viết về vùng đất này. Các MV được khán giả yêu thích thời gian gần đây có chầu văn Huế, Vè mẹ Suốt, Huế buồn chiều mưa, Cố kinh và Tình quê.

Tình yêu nghệ thuật truyền thống của chị còn có mạch nguồn từ gia đình. Mẹ Mai Chung từng công tác tại Đoàn Văn công Quân khu 4 và Đoàn Văn công Bình Trị Thiên, đi biểu diễn nhiều nơi, tham gia các hội diễn và đạt nhiều huy chương vàng toàn quân.

Dấu ấn nghệ thuật của người mẹ cũng là một phần đáng chú ý trong hành trình đến với âm nhạc của chị.

Từ lời ru của mẹ đến những thử nghiệm kết hợp ca Huế với tân nhạc, hành trình của Mai Chung cho thấy di sản có thể được tiếp nối bằng nhiều con đường.

Những bản phối mới, MV giàu hình ảnh và cách kể chuyện gần gũi có thể khơi gợi sự tò mò, giúp người trẻ tìm đến âm nhạc truyền thống từ những rung cảm tự nhiên.

Với nữ nghệ sĩ, điều quan trọng không phải khiến ca Huế chạy theo các xu hướng thịnh hành, mà là tìm ra cách để công chúng hôm nay cảm nhận sức hấp dẫn của di sản bằng ngôn ngữ âm nhạc phù hợp.

Mỗi sản phẩm là một cơ hội để những giai điệu của cố đô được cất lên trong không gian mới, gặp gỡ những người nghe mới.

Đạo diễn Philip Phạm, nghệ sĩ Mai Chung và nhạc sĩ Trúc Đồng nỗ lực đưa ca Huế đến gần hơn với công chúng

Cũng như tinh thần mà Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống hướng tới, việc gìn giữ bản sắc không chỉ bắt đầu từ những giá trị lớn lao mà còn có thể khởi nguồn từ một lời ru thân thuộc, một câu hò da diết hay giai điệu khiến người nghe muốn tìm hiểu thêm về quê hương.

Khi những thanh âm ấy tiếp tục được lắng nghe và lan tỏa trong đời sống đương đại, di sản sẽ có thêm cơ hội được gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ mai sau.