Nghệ thuật múa: Giữ cốt cách, mở lối sáng tạo

Múa Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong thời gian qua. Ảnh: P. Sỹ.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, giai đoạn 2000-2010, nghệ thuật múa Việt Nam có những chuyển biến đáng ghi nhận. Hàng loạt dự án hợp tác quốc tế được triển khai, mở ra cơ hội để nghệ sĩ trong nước tiếp cận với các phương pháp sáng tác, huấn luyện và biểu diễn hiện đại.

Từ năm 2010 đến nay, diện mạo nghệ thuật múa Việt Nam ngày càng rõ nét với sự xuất hiện của nhiều thế hệ sinh viên, diễn viên múa được đào tạo bài bản, chuyên sâu tại các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước…

Nhìn lại chặng đường đã qua, ThS Nguyễn Thị Thanh Hoa (Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội) khẳng định vai trò nền tảng của các thế hệ nghệ sĩ đi trước: Thế hệ nghệ sĩ múa đi trước đã tiếp sức cho nghệ thuật múa nước nhà hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình, đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và tái thiết đất nước. Ngành múa Việt Nam tự hào với đội ngũ nghệ sĩ múa đã âm thầm cống hiến, đồng hành cùng dân tộc trong công cuộc bảo vệ, gìn giữ và xây dựng đất nước; đồng hành cùng đội ngũ văn nghệ sĩ các ngành nghệ thuật trong công cuộc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Một trong những vấn đề cốt lõi đặt ra cho nghệ thuật múa Việt Nam hiện nay là làm thế nào để giữ được bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập và phát triển mạnh mẽ của nghệ thuật đương đại. Thực tế cho thấy, nội dung các tác phẩm múa ngày nay đã vượt ra khỏi khuôn khổ của việc ca ngợi, cổ vũ hay tái hiện vẻ đẹp thuần khiết của thiên nhiên và con người. Thay vào đó, nghệ thuật múa ngày càng hướng tới phản ánh chân thực, sinh động những chuyển động phức tạp của đời sống xã hội, đi sâu khai thác thế giới nội tâm đa chiều, giàu suy tư của con người hiện đại.

Lớp nghệ sĩ múa trẻ hôm nay đang là lực lượng nòng cốt của quá trình này. Họ từng bước khẳng định bản lĩnh nghề nghiệp và năng lực sáng tạo bằng những tác phẩm giàu dấu ấn, tạo được sự đồng cảm nơi công chúng. Với tinh thần năng động, tư duy cởi mở nhưng không tách rời nền tảng truyền thống, thế hệ trẻ tự tin tiếp nối sự nghiệp của các bậc tiền bối, góp phần làm mới diện mạo nghệ thuật múa Việt Nam trong đời sống đương đại.

Theo ThS Nguyễn Thị Thanh Hoa, lực lượng này chính là niềm hi vọng cho tương lai của ngành múa: “hiện nay lực lượng nghệ sĩ sáng tạo, nghệ sĩ biểu diễn múa của nước ta rất hùng hậu, đông đảo và ngày càng xuất hiện nhiều nghệ sĩ trẻ tài năng cả về tư duy sáng tạo và tư duy biển diễn, phát huy tính chuyên nghiệp, năng động, thích ứng nhanh với môi trường phát triển của nghệ thuật đương đại và là thế hệ kế tục tự tin đảm đương sứ mệnh đưa nền nghệ thuật múa Việt Nam ngày càng vững bước trên bước đường hội nhập quốc tế. dẫu còn nhiều thách thức, dẫu còn nhiều chông gai, nhưng với lòng nhiệt huyết, yêu nghề, với tinh thần và ý chí vững vàng, thế hệ trẻ của ngành Múa Việt Nam đã sẵn sàng bước tới đón chào tương lai với những kỳ vọng bứt phá”.

Còn theo NSND Trần Ly Ly - Chủ tịch Hội đồng trường Học viện Múa Việt Nam: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, đổi mới giáo dục và đào tạo ngành múa cùng các ngành nghệ thuật là yêu cầu tất yếu để thích nghi và phát triển. Việc thay đổi không chỉ là đáp ứng xu hướng thời đại mà còn nhằm khắc phục những bất cập trong đào tạo hiện nay, từ chương trình, phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên đến cơ chế quản lý và hợp tác quốc tế. Đổi mới cần được thực hiện đồng bộ, sáng tạo, có chiến lược dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý và cộng đồng nghệ thuật. Chỉ khi đó, mới có thể xây dựng đội ngũ nghệ sĩ tài năng, có bản sắc và đủ năng lực hội nhập quốc tế, đồng thời góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong dòng chảy phát triển chung của nhân loại.

Rõ ràng, nghệ thuật múa Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển nhiều triển vọng. Những thành tựu đã đạt được là nền tảng quan trọng, song con đường phía trước vẫn đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc, chiến lược dài hơi và tinh thần dấn thân của đội ngũ nghệ sĩ. Khi giữ được cốt cách dân tộc, đồng thời mở rộng không gian sáng tạo, nghệ thuật múa Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để khẳng định vị thế vững chắc hơn trong đời sống văn hóa nước nhà và trên bản đồ nghệ thuật khu vực, quốc tế.

Theo TS.NSND Phạm Anh Phương - Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam: Hội nhập mở ra nhiều cơ hội học hỏi, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về giữ gìn bản sắc. Chính bản sắc dân tộc là yếu tố giúp nghệ thuật múa Việt Nam khẳng định vị thế và tạo dấu ấn trong bối cảnh giao lưu nghệ thuật quốc tế.

Phạm Sỹ