Nghị định 174 có hiệu lực: Hiểu đúng về hành vi chia sẻ bài báo để tránh phạt nặng

Ranh giới giữa chia sẻ hợp pháp và sao chép trái phép

Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ sẽ đối diện với mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Để chia sẻ thông tin an toàn, luật sư khuyến cáo người dùng chỉ nên dẫn đường link gốc, không tự ý sao chép nội dung.

Quy định này đặt ra câu hỏi lớn cho người dùng mạng xã hội: Chia sẻ bài báo như thế nào thì bị coi là vi phạm bản quyền?.

Liên quan đến vấn đề này, chia sẻ tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026, định hướng hoạt động 6 tháng cuối năm lĩnh vực thông tin điện tử diễn ra vào ngày 24/6, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ VH,TT&DL) Lê Quang Tự Do cho biết, việc xác định có vi phạm bản quyền hay không sẽ căn cứ vào từng trường hợp cụ thể.

"Nếu người dùng, các trang/kênh… chỉ chia sẻ lại đường link của bài báo trên mạng xã hội thì không bị tính là vi phạm bản quyền. Nếu chỉ chia sẻ đường link, người dùng không được hưởng lợi gì. Đường link chỉ là công cụ để dẫn đến trang đích của cơ quan báo chí, giúp người đọc tiếp cận với bài báo đó", Cục trưởng Lê Quang Tự Do thông tin.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, nếu người dùng chia sẻ link kèm theo việc sao chép nguyên gốc một phần hoặc toàn bộ nội dung bài báo mà chưa có sự đồng ý của cơ quan báo chí, đây là hành vi vi phạm bản quyền.

Tuyệt đối cẩn trọng với hành vi "xào nấu" và sao chép phi thương mại

Bên cạnh hành vi sao chép nguyên văn, một tình huống phổ biến khác trên không gian mạng là tình trạng "xào nấu" bài viết. Người đăng không sao chép toàn bộ nhưng lấy ý chính, cấu trúc thông tin của bài báo rồi viết lại với cách diễn đạt khác.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty luật SBLAW.

Theo Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, đối với hành vi chia sẻ link kèm theo việc viết lại đoạn sapo, cơ quan chức năng sẽ phải phân tích cụ thể nguồn gốc dữ liệu. Nếu thông tin gốc là thông tin độc quyền, chỉ từ một cơ quan báo chí duy nhất thì hành vi "viết lại" này có nguy cơ cao bị xử phạt vi phạm bản quyền.

Trong trường hợp thông tin đó được phổ biến rộng rãi trên nhiều cơ quan báo chí, nhiều người chia sẻ, cơ quan chức năng sẽ xem xét kỹ lưỡng hơn. Những tin tức thời sự thuần túy đưa tin, mang tính đại chúng (ví dụ: "Hà Nội nóng 40 độ" hay thông tin về một vụ tai nạn) không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả.

Thế nhưng, nếu bài báo chứa nội dung phỏng vấn riêng chuyên gia, thể hiện đặc trưng và công sức lao động độc quyền của nhà báo mà bị khai thác lại khi chưa được phép, đó chắc chắn là vi phạm.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty luật SBLAW phân tích, ranh giới vi phạm sẽ bị vượt qua khi người dùng chuyển từ việc "dẫn nguồn" sang việc "chiếm đoạt" nội dung.

Các hành vi như copy-paste văn bản thô hoặc chụp ảnh màn hình giao diện bài viết rồi đăng tải lên tài khoản cá nhân, fanpage sẽ giữ chân người đọc ở lại nền tảng mạng xã hội thay vì truy cập trang báo gốc. Điều này làm sụt giảm lượng traffic, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và uy tín của cơ quan báo chí.

Thậm chí, nếu bài viết mới dựa trên nội dung cốt lõi của bài báo gốc, chỉnh sửa câu chữ nhưng không tạo ra giá trị sáng tạo mới độc lập, bài viết đó có thể bị xem là một "tác phẩm phái sinh" trái phép. Việc tự ý sao chép, bất kể người thực hiện có mục đích thương mại hay chỉ mang tính "lan tỏa thông tin phi thương mại", đều cấu thành vi phạm.

Đối với các Fanpage hoặc Group cộng đồng có lượng thành viên lớn, Luật sư Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh: "Người trực tiếp thực hiện thao tác sao chép chịu trách nhiệm đầu tiên. Tuy nhiên, nếu Ban quản trị hội nhóm phê duyệt cho bài đăng vi phạm hiển thị, hoặc sau khi nhận được phản ánh, yêu cầu gỡ bỏ từ chủ thể quyền hoặc cơ quan chức năng mà không tiến hành biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ kịp thời, thì Ban quản trị (Admin) có thể bị xem xét trách nhiệm liên đới".

Cần thay đổi thói quen chia sẻ

Để quy định mới đi vào thực tiễn mà không làm hạn chế quyền tiếp cận thông tin chính thống, cả người dùng và cơ quan báo chí đều cần có chiến lược điều chỉnh phù hợp.

Chủ tịch Công ty luật SBLAW cho biết, người dùng mạng xã hội cần chủ động thay đổi thói quen chia sẻ. Thay vì sao chép văn bản thô hay chụp màn hình, người dùng nên sử dụng tính năng chia sẻ link gốc (URL) kèm theo vài dòng bình luận cá nhân. Nếu cần thiết, chỉ nên trích dẫn một vài câu cốt lõi làm tiền đề cho lời bình luận, đồng thời ghi rõ tên tác giả và cơ quan báo chí phát hành.

Về phía các cơ quan truyền thông, để tạo điều kiện thuận lợi cho độc giả lan tỏa thông tin, các tòa soạn có thể tham khảo áp dụng linh hoạt quy tắc "Sử dụng hợp lý" (Fair Use).

Cụ thể, cơ quan báo chí có thể quy định rõ tỷ lệ trích dẫn được phép (ví dụ không quá 10% - 15% tổng số chữ hoặc tối đa 100 chữ cho mục đích phi thương mại), kèm điều kiện bắt buộc phải đặt liên kết ngược (backlink) dẫn về bài gốc.

Bên cạnh đó, việc tích hợp các công cụ "trích dẫn nhanh" ngay trên giao diện đọc báo cũng là một giải pháp hữu hiệu, giúp hệ thống tự động tạo ra định dạng trích dẫn chuẩn mực, hỗ trợ người đọc đăng tải lên mạng xã hội một cách an toàn và đúng luật.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định 174/2026/NĐ-CP không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với chất xám, công sức của những người làm báo, góp phần xây dựng một môi trường thông tin số lành mạnh, minh bạch và phát triển bền vững.