Nghị định 353: Chiến lược định danh và thu hút nhân tài số

Nghị định 353 không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn mà là sự cụ thể hóa các Điều 13, 19, 20 của Luật Công nghiệp công nghệ số. Văn bản này thiết lập khung pháp lý chặt chẽ nhưng linh hoạt để nhận diện 5 nhóm đối tượng cốt lõi cấu thành nên đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

Hệ thống 5 nhóm tiêu chí định danh "tinh hoa số"

Nghị định đã lượng hóa các tiêu chuẩn để loại bỏ định tính, tạo sự minh bạch trong việc xét duyệt và hưởng ưu đãi:

Nhóm Doanh nhân và Chuyên gia thực chiến:

- Đối với lãnh đạo: phải trực tiếp điều hành các doanh nghiệp có doanh thu tối thiểu 26.000 tỉ đồng/năm (xác định trong 3 năm gần nhất).

Đồ họa - NP

- Đối với chuyên gia: sử dụng GDP làm hệ số tham chiếu thu nhập. Cụ thể, nhân sự nội địa phải có thu nhập gấp 5 lần GDP bình quân đầu người, đảm bảo họ là những cá nhân có hiệu suất đóng góp kinh tế vượt trội.

Nhóm Cử nhân và Kỹ sư triển vọng: Nghị định hướng mục tiêu vào những "hạt giống" từ các cơ sở đào tạo danh giá. Ứng viên phải tốt nghiệp loại Giỏi tại Top 500 đại học thế giới (theo QS, THE, Shanghai) hoặc loại Xuất sắc tại các trường Top 50 trong nước. Điều này đảm bảo nguồn cung nhân lực trẻ luôn đạt chuẩn quốc tế ngay từ khi gia nhập thị trường.

Nhóm Học giả và Nhà nghiên cứu: Tập trung vào đội ngũ dẫn dắt về lý thuyết và công nghệ nguồn. Tiêu chí yêu cầu trình độ Tiến sĩ trở lên, có kinh nghiệm công tác tại các cơ sở đào tạo/nghiên cứu hàng đầu thế giới. Đây là nhóm đối tượng được kỳ vọng sẽ tạo ra sự kết nối giữa hàn lâm và thực tiễn sản xuất.

Nhóm Nhân sự quản lý công (Cán bộ, Công chức): Xác định rõ những người trực tiếp xây dựng và thực thi chính sách từ cấp Phòng/Sở trở lên. Tiêu chí này nhằm chuyên nghiệp hóa bộ máy quản lý nhà nước về công nghệ, đảm bảo "người làm chính sách phải hiểu sâu về công nghệ".

Nhóm Cá nhân có đóng góp đặc biệt: Đây là nhóm "mở", vinh danh những người có thành tựu trí tuệ thực tế thông qua các công bố quốc tế nhóm Q1 hoặc sở hữu bằng sáng chế thuộc danh mục công nghệ chiến lược do Thủ tướng phê duyệt.

Chính sách "trải thảm đỏ" và cơ chế sandbox về nhân lực

Không dừng lại ở việc định danh, Nghị định 353 quy định các biện pháp thi hành Điều 19 của Luật Công nghiệp công nghệ số với những ưu đãi chưa từng có:

Chuyên gia nước ngoài đáp ứng tiêu chí sẽ được cấp thẻ tạm trú lên đến 05 năm. Đặc biệt, chính sách hậu phương được chú trọng khi vợ/chồng và con cái dưới 18 tuổi của họ cũng được hưởng các quyền lợi tương ứng, giúp chuyên gia yên tâm định cư lâu dài.

Một trong những điểm sáng nhất của Nghị định là quy định chi tiết về việc thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số. Điều này cho phép nhân tài được làm việc trong một môi trường sáng tạo không giới hạn, nơi các ý tưởng mới được bảo vệ và hỗ trợ triển khai thực tế.

Nghị định phân cấp rõ ràng, yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải chủ động ban hành hướng dẫn riêng để hiện thực hóa các chính sách thu hút nhân tài phù hợp với đặc thù vùng miền.

Tầm nhìn chiến lược và kỳ vọng

Nghị định 353 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026 - cùng thời điểm khởi đầu của nhiều kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn mới.

Với bộ tiêu chí này, Việt Nam không chỉ chạy đua về số lượng nhân sự IT mà đang chuyển mình mạnh mẽ sang cuộc đua về chất lượng và chiều sâu tri thức.

Sự minh bạch trong tiêu chí và sức hấp dẫn trong đãi ngộ chính là lời mời gọi chân thành nhất gửi đến những "bộ óc" lớn trên toàn thế giới, đồng thời là động lực để nhân lực trong nước tự nâng cấp bản thân theo chuẩn toàn cầu.

Nam Phong