Nghỉ không lương từ 14 ngày trở lên vẫn đóng BHXH, người lao động có được hưởng chế độ ốm đau, thai sản?

Người lao động nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng nhưng vẫn thỏa thuận với doanh nghiệp tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) có được hưởng chế độ ốm đau, thai sản nếu phát sinh các sự kiện liên quan? Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu quyền lợi BHXH theo quy định mới.

Trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một bạn đọc gửi câu hỏi đề nghị cơ quan chức năng giải đáp về quyền lợi bảo hiểm trong trường hợp này. Cụ thể, người lao động muốn biết nếu đang trong thời gian nghỉ không hưởng lương nhưng vẫn duy trì đóng BHXH theo thỏa thuận với người sử dụng lao động, khi phát sinh tình trạng ốm đau hoặc thai sản thì có được giải quyết chế độ hay không.

Bên cạnh đó, bạn đọc cũng đặt vấn đề liệu khoảng thời gian tiếp tục đóng BHXH theo khoản 5 Điều 33 Luật BHXH năm 2024 có được ghi nhận là thời gian tham gia bảo hiểm để làm căn cứ tính hưởng các chế độ hay không.

Người lao động nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên vẫn có thể thỏa thuận với doanh nghiệp tiếp tục đóng BHXH theo quy định. Ảnh minh họa

Nghỉ không lương, phát sinh ốm đau có được hưởng chế độ?

Giải đáp thắc mắc trên, cơ quan BHXH căn cứ quy định tại điểm d khoản 2 Điều 42 Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Theo quy định này, người lao động không được giải quyết chế độ ốm đau nếu thời gian nghỉ việc do ốm đau trùng với thời gian nghỉ theo quy định của pháp luật về lao động. Các trường hợp được đề cập bao gồm nghỉ việc riêng không hưởng lương, nghỉ hằng tuần, nghỉ phép năm, nghỉ lễ, Tết; thời gian nghỉ hưởng nguyên lương theo quy định của pháp luật chuyên ngành hoặc thời gian đang hưởng chế độ thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe theo quy định về BHXH.

Như vậy, nếu người lao động đang trong thời gian nghỉ không hưởng lương mà phát sinh bệnh tật, phải nghỉ việc để điều trị thì không được hưởng trợ cấp ốm đau cho khoảng thời gian này. Việc người lao động và doanh nghiệp có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH cũng không làm thay đổi quy định về điều kiện giải quyết chế độ ốm đau.

Thời gian nghỉ không lương vẫn được tính đóng BHXH để hưởng thai sản

Đối với vấn đề thời gian tham gia BHXH, khoản 5 Điều 33 Luật BHXH năm 2024 quy định, người lao động thuộc các nhóm đối tượng được nêu tại điều luật, nếu không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì về nguyên tắc không phải đóng BHXH của tháng đó.

Tuy nhiên, pháp luật cho phép người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong tháng nghỉ không hưởng lương. Khi lựa chọn phương án này, căn cứ đóng bảo hiểm được xác định bằng căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất trước đó.

Đây là quy định đáng chú ý nhằm tạo điều kiện để người lao động duy trì quá trình tham gia bảo hiểm ngay cả khi tạm thời không nhận lương. Thời gian đóng BHXH trong trường hợp có thỏa thuận hợp lệ vẫn được ghi nhận vào quá trình tham gia bảo hiểm của người lao động.

Thời gian nghỉ không lương có đóng BHXH được tính vào quá trình tham gia bảo hiểm để xem xét điều kiện hưởng chế độ thai sản, nhưng không đồng nghĩa với việc đương nhiên được nhận trợ cấp. Ảnh minh họa

Theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, đối với chế độ thai sản, khoảng thời gian nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên nhưng vẫn có thỏa thuận đóng BHXH giữa hai bên được tính là thời gian tham gia BHXH để làm căn cứ xem xét giải quyết quyền lợi.

Tuy nhiên, người lao động cần lưu ý, việc được ghi nhận thời gian đóng BHXH không đồng nghĩa với việc đương nhiên đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản. Người lao động vẫn phải đáp ứng các điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm và đối tượng thụ hưởng theo quy định tại Điều 50 Luật BHXH năm 2024.

Cụ thể, đối với trường hợp lao động nữ sinh con, điều kiện thông thường là phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con. Một số trường hợp đặc biệt như lao động nữ phải nghỉ việc để điều trị vô sinh có quy định riêng về điều kiện thời gian đóng.

Như vậy, có thể phân biệt rõ hai quyền lợi: Người lao động nghỉ không hưởng lương mà phát sinh ốm đau sẽ không được giải quyết chế độ ốm đau trong thời gian nghỉ này; trong khi đó, nếu hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH theo đúng quy định, thời gian đóng vẫn được tính vào quá trình tham gia bảo hiểm để xem xét điều kiện hưởng chế độ thai sản.