Ukraine nguy cơ rơi vào thế đã rồi

Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky trả lời báo chí trước cuộc gặp Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo tại Kiev, ngày 22/10. (Ảnh: AP)

Đặc phái viên Mỹ Stephen Witkoff đã gặp Tổng thống Volodymir Zelensky cùng các đại diện châu Âu khác tại Oslo vào ngày 20/10.

Các nguồn tin Mỹ cho biết, tiến trình này có thể được triển khai theo hai hướng: hướng thứ nhất tập trung vào tương lai của Ukraine, bao gồm các bảo đảm an ninh, hội nhập sâu hơn với châu Âu và hỗ trợ tái thiết kinh tế sau chiến tranh; hướng thứ hai tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục quan hệ giữa Nga và phương Tây, trong đó có những thỏa thuận an ninh mới ở châu Âu, nhưng chưa được xác định cụ thể.

Ngày 21/10, ông Witkoff tiếp tục tới St Petersburg và gặp lại Tổng thống Nga Vladimir Putin. Cố vấn đối ngoại của tổng thống Nga Yuri Ushakov cho biết, Nga đồng ý về nguyên tắc sẽ nối lại cuộc đàm phán ba bên ở cấp chuyên viên với Ukraine và Mỹ, có thể vào giữa tháng 11.

Tuy nhiên, ông Ushakov nói thêm rằng những đề xuất của châu Âu và Ukraine do ông Witkoff truyền đạt là “không thực sự hữu ích”. Theo ông, vấn đề then chốt đối với Mátxcơva là “xây dựng một hệ thống an ninh cho Nga và Ukraine sau khi xung đột kết thúc”.

Điều vẫn chưa rõ là Ukraine sẽ phải nhượng bộ những gì, trước hết là về lãnh thổ, cũng như bản chất của “hệ thống an ninh” chưa được xác định.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Putin đã đề xuất với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về việc tổ chức cuộc gặp ba bên với Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến, Trung Quốc, từ ngày 18 - 19/11.

Tổng thống Mỹ Trump đã phản hồi tích cực với ý tưởng này. Nội dung nghị sự vẫn chưa rõ, mặc dù ông Trump cho biết ông muốn cuộc gặp tập trung vào vấn đề phi hạt nhân hóa.

Tuy nhiên, khó có thể hình dung Bắc Kinh đồng ý với đề xuất đó, bởi Trung Quốc từ trước đến nay vẫn từ chối tham gia đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân, chừng nào kho vũ khí hạt nhân của nước này vẫn kém Nga và Mỹ.

Giới quan sát cho rằng Nga sẽ tìm cách sử dụng cuộc gặp ba bên để đàm phán trực tiếp với Mỹ và Trung Quốc, bỏ qua vai trò của Kiev và các đồng minh châu Âu, nhằm thúc đẩy triển vọng chấm dứt chiến tranh Ukraine theo các điều kiện của Mátxcơva.

Điều đạt được từ cuộc gặp tại Thâm Quyến có thể không phải một thỏa thuận hoàn chỉnh, mà chỉ là sự hiểu ngầm về một số yếu tố then chốt của thỏa thuận có thể đạt được trong tương lai. Dù kết quả ra sao, khó có thể thấy Ukraine được hưởng lợi từ tiến trình này.

Ngoài khả năng giành được sự ủng hộ của ông Trump đối với thỏa thuận về Ukraine, cuộc gặp tại APEC còn có thể mang lại cho ông Putin nhiều lợi ích hơn thế.

Hình ảnh mang tính biểu tượng kiểu Yalta - khi nhà lãnh đạo Nga cùng các đối tác Mỹ và Trung Quốc thảo luận những vấn đề lớn của thế giới, giúp khẳng định vị thế của Nga. Tái khẳng định sức mạnh, ảnh hưởng và vị thế toàn cầu của Nga là mục tiêu xuyên suốt hơn 1/4 thế kỷ lãnh đạo của ông Putin.

Không có gì ngạc nhiên khi viễn cảnh ba cường quốc cùng thảo luận về tương lai của Ukraine khiến Kiev bất an và châu Âu đặc biệt lo ngại.

Thêm một mùa đông dữ dội

Bất kể tiến trình ngoại giao được khởi động lại mang đến kết quả gì, Ukraine chắc chắn sẽ không dễ dàng chấp nhận nếu lợi ích của họ không được tính đến.

Đối với Kiev, đây là cuộc đấu tranh mang ý nghĩa sống còn nhằm bảo vệ và duy trì quyền lựa chọn của quốc gia.

Đối với Kiev, việc tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của châu Âu có ý nghĩa then chốt. Hiện tại, điều này chưa bị đặt dấu hỏi. Tuy nhiên, triển vọng trong thời gian tới kém chắc chắn hơn, khi các chính phủ trung dung chủ chốt ở châu Âu sẽ phải đối mặt với các cuộc bầu cử vào năm tới, trong bối cảnh các lực lượng dân túy cả cánh tả lẫn cánh hữu trỗi dậy, trong đó có những đảng không có thiện cảm với Ukraine.

Nga gần đây gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào nguồn cung năng lượng của Ukraine. Chiến dịch không kích mùa đông - với cường độ tấn công gia tăng nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng - đã bắt đầu từ cuối tháng 9. Điểm mới trong chiến dịch năm nay là mức độ tập trung đặc biệt cao vào thủ đô Kiev.

Thách thức đối với hệ thống phòng không Ukraine nằm ở các dòng UAV tầm xa sử dụng động cơ phản lực, đã được hiện đại hóa, có khả năng định vị mục tiêu chính xác hơn và được trang bị đầu đạn mới. Những đầu đạn này cũng có hiệu quả khi tấn công các cột điện cao thế và kết cấu cầu.

Không chỉ các cơ sở cảng biển tại Odesa, ngành sản xuất thép, hệ thống đường sắt và các trạm xăng dầu, mà trung tâm dữ liệu, dịch vụ internet, các cây cầu trong thành phố lớn và các tuyến xuất khẩu thay thế sang Romania cũng trở thành mục tiêu.

Ở chiều ngược lại, chiến dịch tập kích của Ukraine đang mở rộng tầm hoạt động và ngày càng tập trung vào trung tâm công nghiệp của Nga.

Một đợt leo thang mới dự kiến sẽ diễn ra trong mùa đông năm nay.

Số vụ tấn công bằng UAV của Nga nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine trong tháng 9 tăng gần 30% so với tháng trước đó.

Số lượng mục tiêu hạ tầng bị đánh trúng đạt mức cao kỷ lục.

Do tổng số UAV của Nga được triển khai tăng lên, số UAV không bị đánh chặn trong tháng 9 đã lên tới 1.090 chiếc, cao hơn nhiều so với 832 chiếc trong tháng trước. Đây là mức cao nhất trong toàn bộ cuộc xung đột.