Nghị quyết 10 'tiếp lửa' niềm tin cho dòng vốn FDI thế hệ mới

Cam kết đồng hành từ những "đại bàng" công nghệ

Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được Bộ Chính trị ban hành ngày 8/6/2026, trong bối cảnh khu vực FDI - với hơn 46.500 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký lũy kế trên 543 tỷ USD, đang đóng góp hơn 20% GDP và khoảng 70% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Nghị quyết 10 'tiếp lửa' niềm tin cho dòng vốn FDI thế hệ mới. Ảnh minh họa

Nghị quyết đặt mục tiêu thu hút khoảng 200 - 300 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn 2026 - 2030 và đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng khu vực FDI.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết ngày 30/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, thước đo cao nhất là biến chủ trương thành những dự án tốt, doanh nghiệp mạnh và chuỗi giá trị mới.

Sức lan tỏa thể hiện ngay trong kết quả thu hút vốn nửa đầu năm 2026. Công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 63% tổng vốn đăng ký mới và điều chỉnh (đạt 17,91 tỷ USD) và 82,6% tổng vốn giải ngân thực tế (đạt 10,76 tỷ USD). Singapore là đối tác dẫn đầu với 7,31 tỷ USD, tiếp đến là Hàn Quốc 5,45 tỷ USD và Nhật Bản 1,2 tỷ USD. Thái Nguyên vươn lên dẫn đầu cả nước về vốn đăng ký mới, bên cạnh Nghệ An, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh và Bắc Ninh.

Niềm tin của các tập đoàn đa quốc gia đang hiện diện tại Việt Nam cũng được củng cố rõ rệt. Ông Andre De Jong, Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam cho biết, sau hơn 30 năm hoạt động, Bosch hiện là một trong những đơn vị lớn nhất của Tập đoàn tại Đông Nam Á với gần 6.000 cộng sự và là nhà đầu tư Đức lớn nhất tại Việt Nam, với hoạt động trải rộng từ nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo đến sản xuất công nghệ cao.

"Lực lượng lao động trẻ ngày càng được nâng cao về kỹ năng, môi trường kinh tế vĩ mô ổn định cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng khắp đã tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu", ông Andre De Jong nhận định.

Nhà máy sản xuất công nghệ của Bosch tại Việt Nam. Ảnh: Bosch

Đại diện Bosch đánh giá cao việc Nghị quyết 10-NQ/TW định hướng thúc đẩy công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

"Đây là những yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045", ông Andre De Jong nhấn mạnh, đồng thời khẳng định Bosch cam kết tiếp tục đồng hành thông qua chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác với các đối tác địa phương.

Không riêng Bosch, làn sóng cam kết đầu tư đang lan rộng. Khảo sát của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) công bố tháng 1/2026 cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có lãi năm 2025 đạt mức kỷ lục với 67,5% - lần đầu tiên sau 5 năm vượt mức trung bình ASEAN (65,3%); đồng thời 56,9% doanh nghiệp dự kiến mở rộng kinh doanh trong 1 - 2 năm tới.

Từ cam kết chính sách đến trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư

Điểm được đánh giá cao nhất ở Nghị quyết 10 là chuyển dịch về tư duy. Ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Bộ phận tư vấn đầu tư Savills Việt Nam phân tích: "Nghị quyết 10 đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy thu hút vốn sang tư duy kiến tạo năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong giai đoạn tới, câu hỏi không còn là Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn FDI mà là thu hút được bao nhiêu công nghệ, bao nhiêu tri thức và bao nhiêu giá trị gia tăng cho nền kinh tế".

Nghị quyết 10 đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy thu hút vốn sang tư duy kiến tạo. Ảnh minh họa: Bosch

Theo chuyên gia này, trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu thu hẹp dư địa cạnh tranh bằng ưu đãi chi phí, nhà đầu tư ngày càng coi trọng tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách, hiệu quả thực thi pháp luật và mức độ bảo vệ quyền tài sản. Những cam kết về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ vốn đầu tư và nguyên tắc không áp dụng hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp trong Nghị quyết 10 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Thực tế, Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách cụ thể hóa Nghị quyết. Luật Đầu tư 2025 (hiệu lực từ ngày 1/3/2026) cùng Nghị định 96/2026/NĐ-CP thiết lập cơ chế "luồng xanh pháp lý" - thủ tục đầu tư đặc biệt cho các dự án công nghệ chiến lược theo hướng hậu kiểm thay vì tiền kiểm.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP chuyển từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt cho chi phí R&D, đào tạo nhân lực, với nguồn lực chủ đạo từ khoản thu hơn 14.600 tỷ đồng thuế bổ sung đạt chuẩn (QDMTT) áp dụng với khoảng 122 tập đoàn đa quốc gia.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026 mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), nâng tỷ lệ điện mặt trời mái nhà dư thừa được bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50%. Đề án đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030 được đẩy nhanh với sự ra đời của Trung tâm Đào tạo Bán dẫn Việt Nam.

Dù vậy, phép thử lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi. Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhận định, thách thức của Việt Nam không nằm ở việc thiếu vắng các cam kết đầu tư mà ở năng lực triển khai đồng bộ trên thực tế. Khi rào cản hành chính cấp địa phương được dỡ bỏ và quy định pháp luật nhất quán, hàng tỷ euro từ EU sẵn sàng chảy vào hạ tầng giao thông và năng lượng xanh.

Chủ tịch AmCham Việt Nam Mark Gillin khuyến nghị Việt Nam nên xây dựng cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ nghiêm ngặt, đầu tư mạnh cho giáo dục STEM và bảo đảm nguồn năng lượng sạch ổn định.

Khảo sát của JETRO cũng chỉ ra 48,2% doanh nghiệp Nhật Bản gặp khó khăn gia tăng trong tuyển dụng lao động, cùng lo ngại về tính minh bạch pháp lý và hạ tầng chưa đồng bộ.

"Giai đoạn 2026 - 2030 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh thu hút FDI về quy mô vốn mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng môi trường đầu tư", ông Sử Ngọc Khương nhấn mạnh. Nếu các cải cách về thể chế, nhân lực và môi trường kinh doanh được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ vị thế tham gia sang vị thế đồng kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu trong thập kỷ tới.