Nghị quyết 79-NQ/TW: Cơ hội cho VAMC nâng hiệu quả xử lý nợ xấu

Từ “mua nợ để giữ” đến thực thể xử lý nợ chuyên nghiệp

- Nghị quyết 79-NQ/TW, Bộ Chính trị xác định VAMC đóng vai trò then chốt trong việc xử lý nợ xấu, nâng cao năng lực tài chính và giảm rủi ro cho hệ thống ngân hàng, đồng thời, tập trung thúc đẩy thị trường mua bán nợ chuyên nghiệp…. Theo ông, điều này có ý nghĩa như thế nào đối với VAMC?

- Như chúng ta đã biết, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã nêu rất rõ, tất cả các doanh nghiệp đều cần tái cơ cấu để phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số; các doanh nghiệp phải nâng cao năng lực sản xuất, năng suất lao động và đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm tạo hiệu quả cao nhất.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Nghị quyết 79-NQ/TW đã nêu rõ VAMC và Công ty TNHH mua bán nợ Việt Nam (DATC) là hai trong số những đơn vị cần thực hiện nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động để hỗ trợ quá trình tái cơ cấu, đặc biệt là tái cơ cấu về tài chính, xử lý nợ xấu của khu vực DNNN, ngân hàng thương mại theo cơ chế thị trường. Điều này cho thấy, Đảng và Chính phủ đã nhìn nhận rất đúng vai trò của hai đơn vị này.

Do vậy, tôi cho rằng, nếu như DATC cần đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước đảm bảo hiệu quả; thì VAMC cần thực hiện một cuộc cách mạng về tư duy, để từ một đơn vị "mua nợ để giữ" sang xử lý nợ thực chất và dẫn dắt thị trường.

- Theo ông, để thực hiện nhiệm vụ này, VAMC cần làm gì?

- Tôi cho rằng, VAMC cần phải xây dựng được một đề án tổng thể, có trách nhiệm và nhìn nhận rõ vai trò của mình theo hướng: Thứ nhất, VAMC không thể chỉ làm nhiệm vụ mua nợ đơn thuần rồi ủy quyền ngược lại cho các tổ chức tín dụng, mà phải phân tích đánh giá và thu hồi nợ xấu (kể cả nợ mua bằng trái phiếu đặc biệt), tiếp tục tái cơ cấu và vận hành sàn giao dịch nợ xấu (đã có) theo đúng nghĩa và coi đây là ưu tiên hàng đầu để tạo sự minh bạch.

Bên cạnh đó, VAMC cần phát triển mạnh các mảng môi giới, tư vấn, đấu giá, định giá tài sản và đặc biệt là thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường mua bán nợ xấu Việt Nam.

Thứ hai, mọi đề án đều sẽ chỉ nằm trên giấy nếu thiếu nguồn lực thực thi. Do vậy, cần tiếp tục tăng vốn điều lệ tối thiểu 15.000 - 20.000 tỷ đồng để VAMC đủ nội lực mua nợ xấu theo giá thị trường, tạo ra vòng quay vốn nhanh thay vì chỉ mua bằng trái phiếu đặc biệt; mặt khác cần đẩy mạnh và kiên quyết tái cơ cấu về nhân lực và phương thức quản trị.

Thứ ba, thiết lập hành lang pháp lý cho VAMC. Để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ mới, cần tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động mua bán nợ của VAMC, trong đó, kiến nghị xem xét sửa đổi Nghị định số 53/2013/NĐ-CP, theo hướng trao cho VAMC quyền năng đặc biệt trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm.

Thứ tư, cần tập trung nguồn lực đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI trong việc hỗ trợ phân tích dữ liệu nợ xấu và tài sản bảo đảm của nợ xấu đã mua. Đồng thời, chủ động khai thác, kết nối dữ liệu nợ xấu từ nhóm 3 trở lên từ các tổ chức tín dụng, cũng như từ CIC, để tổ chức phân tích đánh giá và hỗ trợ ngược lại cho các tổ chức tín dụng trong việc xử lý nợ xấu cũng như tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.

Tóm lại, để thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW, theo tôi, VAMC cần hội đủ 4 yếu tố: Nhân sự đủ năng lực, tài chính đủ mạnh, hành lang pháp lý đủ rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ.

Nhiều kỳ vọng với VAMC

- Ông kỳ vọng về VAMC sẽ thay đổi thế nào trong thời gian tới?

- Tôi mong VAMC sẽ trở thành một thực thể xử lý nợ chuyên nghiệp, độc lập và là người đồng hành thực thụ của các tổ chức tín dụng.

Nhìn vào mô hình các công ty quản lý tài sản quốc gia thành công trên thế giới (như tại Trung Quốc hay Hàn Quốc), họ được trao quyền lực rất lớn nhưng đi kèm với trách nhiệm và kỷ luật nghiêm khắc. Do đó, trong tương lai VAMC phải là đơn vị dẫn dắt, tạo ra sự minh bạch cho thị trường mua bán nợ, phải là nơi hội tụ những chuyên gia định giá, tư vấn tài chính và tái cấu trúc doanh nghiệp và có một sàn giao dịch nợ xấu chuyên nghiệp, nơi không chỉ có các định chế tài chính trong nước, mà cả các nhà đầu tư quốc tế cũng có thể tham gia mua bán một cách tin cậy.

- Theo ông, làm sao để VAMC vừa tập trung cho mục tiêu cao nhất là xử lý nợ xấu và ổn định hệ thống tài chính ngân hàng, vừa đảm bảo nguyên tắc bảo toàn vốn và có lãi?

- Tôi cho rằng, bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động theo Luật Doanh nghiệp hay Luật Các tổ chức tín dụng thì đều phải đặt ra yêu cầu hoạt động có hiệu quả.

Tuy nhiên, với VAMC, đây là doanh nghiệp đặc thù nên tại Nghị định 53/2013/NĐ-CP, Chính phủ đã xác định rõ VAMC là đơn vị hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Điều này có nghĩa là sứ mệnh cao nhất của VAMC không phải là tối ưu hóa dòng tiền cho ngân sách, mà là khơi thông thật nhanh điểm nghẽn nợ xấu để bảo vệ sự an toàn của hệ thống tài chính.

Do vậy, nếu đặt nặng chỉ tiêu lợi nhuận, VAMC sẽ dễ rơi vào trạng thái "găm hàng" chờ giá cao mới bán, vô hình trung làm chậm tiến độ xử lý nợ và đi ngược lại mục tiêu ban đầu.

Tuy nhiên, chúng ta cần phân biệt rõ giữa "không vì lợi nhuận" và "hoạt động không hiệu quả". Là một doanh nghiệp vận hành theo Luật Doanh nghiệp, VAMC bắt buộc phải đảm bảo nguyên tắc bảo toàn vốn và có lãi. Lợi nhuận ở đây nên được hiểu là kết quả tất yếu của một quy trình vận hành khoa học, chứ không phải là đích đến hàng đầu..

Theo tôi, VAMC cần tiếp tục đẩy nhanh tốc độ vòng quay vốn để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu. Với 5.000 tỷ đồng vốn điều lệ, nếu xoay vòng tốt, VAMC có thể xử lý tới 10.000 – 15.000 tỷ đồng nợ xấu theo giá thị trường. Mục tiêu cốt lõi là xử lý, thu hồi vốn nhanh để tiếp tục tái đầu tư. Đây mới chính là thước đo thành công thực sự của VAMC.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Nha Trang thực hiện