Nghị quyết số 16-NQ/TW: Phát triển Đồng Nai thành đô thị sân bay đầu tiên của Việt Nam
Với Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành đóng chân trên địa bàn, thành phố Đồng Nai có được nền tảng quan trọng để hiện thực hóa một trong những mục tiêu quan trọng được Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 (Nghị quyết số 16-NQ/TW) đề ra: Đến năm 2035, thành phố Đồng Nai phấn đấu trở thành đô thị theo mô hình đô thị sân bay.
Sân bay Long Thành là hạt nhân phát triển của thành phố Đồng Nai, đồng thời là trung tâm hình thành đô thị Sân bay Long Thành. Ảnh: Phạm Tùng
Trong chiến lược phát triển, thành phố Đồng Nai cũng đã xác định đô thị Sân bay Long Thành và hành lang sông Đồng Nai là hai khu vực động lực phát triển mới.
“Hạt nhân” tăng trưởng của Đồng Nai
Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nêu nhiệm vụ phát triển tổng thể đô thị Sân bay Long Thành và vùng phụ cận đặt trong mạng lưới kết nối vùng Đông Nam Bộ, vùng đồng bằng sông Cửu Long, vùng duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên cùng hành lang kinh tế xuyên biên giới để trở thành động lực lan tỏa quan trọng của thành phố Đồng Nai.
Phối cảnh mô hình đô thị Sân bay Long Thành đoạt giải nhất cuộc thi tuyển ý tưởng quy hoạch chung đô thị Sân bay Long Thành và vùng phụ cận. Ảnh: Phạm Tùng
Trong không gian phát triển đó, Long Thành không chỉ là một sân bay quốc tế mà phải trở thành hạt nhân liên kết hàng không, logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại, đô thị và chất lượng sống. Với vai trò động lực, Sân bay Long Thành cũng được thành phố Đồng Nai xác định là trung tâm của mô hình đô thị sân bay, “hạt nhân” tăng trưởng của địa phương trong giai đoạn phát triển mới.
Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Sở Tài chính Trương Thị Hương Bình: Cuối năm 2026, khi Sân bay Long Thành chính thức đưa vào khai thác, sẽ tạo động lực hình thành chuỗi dịch vụ giá trị gia tăng bao quanh sân bay như logistics hàng không, trung tâm phân phối, thương mại tự do, dịch vụ tài chính - ngân hàng, khách sạn, hội nghị và đô thị thông minh. Từ đó, Đồng Nai sẽ có thêm những động lực phát triển kinh tế mới, tạo bước chuyển quan trọng cho tăng trưởng và hội nhập quốc tế.
Sân bay Long Thành đã chính thức đón chuyến bay chở khách đầu tiên hạ cánh vào ngày 19-12-2025. Ảnh: Phạm Tùng
Để hiện thực hóa những tiềm năng, lợi thế của Sân bay Long Thành thành động lực phát triển, thành phố Đồng Nai cũng đang triển khai Đề án đô thị Sân bay Long Thành với quy mô 43 ngàn hécta gắn với hành lang phát triển sông Đồng Nai và tuyến đại lộ ven sông Đồng Nai nhằm hình thành cực tăng trưởng quan trọng ở phía Nam thành phố.
Theo đó, khu vực này sẽ hình thành trung tâm dịch vụ hàng không, logistics, thương mại quốc tế, tài chính, hội nghị và các khu đô thị hiện đại, góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị - công nghiệp - dịch vụ, gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh.
“Với thành phố Đồng Nai, Long Thành không chỉ là một sân bay, mà là hạt nhân để hình thành một hệ sinh thái kinh tế mới. Giá trị lớn nhất của Sân bay Long Thành không chỉ nằm ở vận tải hành khách và hàng hóa, mà còn ở các lớp dịch vụ xung quanh như: logistics, thương mại, công nghiệp kỹ thuật, đào tạo, y tế, khách sạn, hội nghị, dữ liệu, tài chính và dịch vụ quốc tế” - ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, Chuyên gia Chính sách công, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng: Trên thế giới, nhiều đô thị có sân bay, riêng với Long Thành sẽ hình thành đô thị sau khi có sân bay. Do đó, khi đô thị Sân bay Long Thành với những dự án đầu tư có cấu trúc hoàn chỉnh nhất, hiện đại nhất, ứng dụng công nghệ 4.0, phát triển các loại hình công nghệ cao thì đây sẽ là một cực phát triển trong tương lai có thể thúc đẩy cả khu vực này phát triển.
“Với một sân bay quốc tế lớn như Sân bay Long Thành sẽ thu hút một lượng du khách quốc tế rất lớn đến đây để kết nối với các địa phương tìm cơ hội đầu tư, làm việc, du lịch. Vì thế, có thể nói, đây sẽ là một cực phát triển của Đồng Nai nói riêng và khu vực phía Nam nói chung” - kiến trúc sư Khương Văn Mười chia sẻ.
“Cú hích” về không gian phát triển
Với thành phố Đồng Nai, nếu coi Sân bay Long Thành là “cú hích về hạ tầng”, thì đô thị Sân bay Long Thành chính là “cú hích của không gian phát triển”. Nơi sẽ hình thành hệ sinh thái kinh tế sân bay đa lĩnh vực gồm: trung tâm logistics, khu thương mại tự do, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ hàng không, trung tâm MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, tổ chức sự kiện), tài chính, y tế, giáo dục quốc tế, đô thị thông minh, dịch vụ chất lượng cao, du lịch sinh thái…
Sân bay Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ thi công để đưa vào khai thác giai đoạn 1 vào cuối năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng
Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út: Với quy mô và tầm vóc của Sân bay Long Thành, đây sẽ là động lực to lớn để thành phố Đồng Nai tăng tốc phát triển. Bởi, đây đơn thuần không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông mà còn là hạt nhân để thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế khác như công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, đô thị, du lịch cùng phát triển.
Nghị quyết số 16-NQ/TW không xem đô thị sân bay là một dự án riêng lẻ xung quanh Sân bay Long Thành, mà gắn mô hình này với đô thị đa trung tâm, kinh tế số, công nghiệp hàng không, công nghệ cao và logistics liên vùng.
Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners cho rằng: Đô thị Sân bay Long Thành không chỉ gói gọn trong phạm vi nghiên cứu quy hoạch như hiện nay mà cần được xem xét, mở rộng ra khu vực đô thị Nhơn Trạch và gắn kết với đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.
Các tuyến giao thông kết nối Sân bay Long Thành đang được thành phố Đồng Nai phối hợp với các đơn vị, địa phương đầu tư xây dựng phục vụ khai thác khi sân bay đi vào hoạt động. Ảnh: Phạm Tùng
Trong khi đó, Giáo sư John D.Kasarda, Đại học Bắc Corolina - Chapel Hill, Viện trưởng Viện Đô thị hàng không Trung Quốc đánh giá: Thành phố Đồng Nai có đủ điều kiện để xây dựng mô hình đô thị hàng không (Aerotropolis) gắn với Sân bay Long Thành.
Một Aerotropolis có 2 thành phần cốt lõi gồm: thành phố sân bay (nằm bên trong sân bay) với các cơ sở hàng không, logistics và thương mại của sân bay để tạo nên một thành phố sân bay đa phương thức, đa chức năng ở trung tâm; đô thị sân bay (nằm bên ngoài sân bay) sẽ bao gồm các hành lang kết nối, các cụm doanh nghiệp, ngành công nghiệp định hướng hàng không hỗ trợ lẫn nhau và có khả năng tiếp cận sân bay cũng như các cơ sở hạ tầng giao thông quan trọng khác của đô thị.
Theo quy hoạch, Dự án Sân bay Long Thành được chia thành 3 giai đoạn đầu tư xây dựng. Trong đó, giai đoạn 1, dự án có công suất phục vụ 25 triệu lượt hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; giai đoạn 2, công suất phục vụ đạt 50 triệu lượt hành khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; giai đoạn 3, giai đoạn hoàn thành, Sân bay Long Thành đạt công suất phục vụ 100 triệu lượt hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Theo Giáo sư John D.Kasarda, để xây dựng và phát triển thành công mô hình Aerotropolis gắn với Sân bay Long Thành, thành phố Đồng Nai cần xây dựng chính sách, các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật và xã hội để phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao gắn với hàng không như: công nghiệp số, công nghiệp điện tử - bán dẫn, công nghệ sinh học… Đặc biệt, thành phố cần có chính sách và điều kiện để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao đẳng cấp quốc tế... “Đây là điều kiện tối quan trọng để thu hút các tập đoàn kinh tế đa quốc gia đến đầu tư, kinh doanh, hình thành hệ sinh thái kinh tế gắn với hàng không” - Giáo sư John D.Kasarda chia sẻ quan điểm.
