Nghị quyết số 23-NQ/TW: Phát huy mạnh mẽ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề: "Những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài" - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị, công tác người Việt Nam ở nước ngoài có nhiều chuyển biến căn bản, toàn diện. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có hơn 6,5 triệu người tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngày càng lớn mạnh, phát triển và có cuộc sống ổn định.

Theo Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị, đại đa số người Việt Nam ở nước ngoài hội nhập tốt, tích cực gìn giữ truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, hướng về Tổ quốc và có những đóng góp quan trọng vào tăng cường quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa Việt Nam với các nước.

Tuy nhiên, Bộ Chính trị cũng chỉ rõ một số hạn chế, trong đó việc phát huy nguồn lực của cộng đồng phục vụ phát triển đất nước chưa tương xứng với tiềm năng; cơ chế phối hợp liên ngành có lúc, có nơi còn thiếu đồng bộ.

Từ thực tiễn đó, Nghị quyết số 23-NQ/TW xác định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, đồng thời là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới; đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh đây là bước phát triển quan trọng trong nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Theo Bộ trưởng, cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận cộng đồng chủ yếu dưới góc độ đối tượng của chính sách sang coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành và nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.

Đổi mới tư duy, coi kiều bào là nguồn lực chiến lược

Nghị quyết số 23-NQ/TW đồng thời yêu cầu đổi mới nội hàm và phương thức công tác người Việt Nam ở nước ngoài, với định hướng nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài. Nhà nước tạo môi trường, cơ chế, chính sách để đồng bào có thể lựa chọn cách đóng góp phù hợp với năng lực và điều kiện của mình.

Một quan điểm quan trọng khác được Nghị quyết xác định là đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng, Nhà nước trân trọng, cầu thị, lắng nghe các ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc; đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc, xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ, hướng tới tương lai.

Nghị quyết số 23-NQ/TW đặt mục tiêu xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, hòa nhập sâu rộng và phát triển ổn định; giữ gìn, lan tỏa truyền thống đoàn kết, bản sắc văn hóa dân tộc, giá trị nhân văn, lịch sử và ngôn ngữ tiếng Việt đến các thế hệ người Việt Nam mai sau.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, một trong những trọng tâm là nâng cao địa vị pháp lý, hỗ trợ hội nhập, ổn định đời sống, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa và phát huy vai trò của cộng đồng như những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”.

Cùng với đó, Nghị quyết khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài. Nguồn lực được nhìn nhận không chỉ ở kinh tế mà còn bao gồm tri thức, khoa học, công nghệ, văn hóa, giáo dục, y tế, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới quốc tế.

Nghị quyết số 23-NQ/TW yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi để kết nối, thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực, trí tuệ của người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ. Đồng thời, tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ công liên quan đến công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Khơi thông nguồn lực kiều bào cho phát triển đất nước

Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững và bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, cần đẩy mạnh thu hút, kết nối đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học và nhân tài người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học.

Đối với doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết định hướng phát huy vai trò kết nối, tạo điều kiện thuận lợi để đầu tư, sản xuất, kinh doanh, chuyển giao công nghệ, hình thành các mạng lưới hợp tác, chuỗi cung ứng, trung tâm đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp giữa Việt Nam với thế giới.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, một yêu cầu quan trọng sau khi Nghị quyết được ban hành là phải nhanh chóng đưa các chủ trương vào thực tiễn. Bộ trưởng đề nghị khẩn trương thể chế hóa Nghị quyết thành pháp luật, cơ chế, chính sách và Chương trình hành động; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực của từng cơ quan và địa phương.

Cùng với đó là rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài, trước hết là những vấn đề về địa vị pháp lý, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng, bảo hộ công dân, hội nhập và điều kiện để đồng bào tham gia đóng góp cho đất nước.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc xây dựng, liên thông và vận hành hiệu quả cơ sở dữ liệu về người Việt Nam ở nước ngoài; phát huy vai trò của cộng đồng trong gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hương, đất nước; đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người Việt Nam ở nước ngoài trong thông tin, tuyên truyền, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 23-NQ/TW, Bộ Chính trị yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, lĩnh vực, địa bàn và bảo đảm nguồn lực cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết giao các cơ quan, tổ chức liên quan cụ thể hóa và tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Trong đó, Đảng ủy Chính phủ có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo khẩn trương thể chế hóa thành các cơ chế, chính sách, xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết; Đảng ủy Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Nghị quyết số 23-NQ/TW thay thế Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004, tiếp tục đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc, với yêu cầu đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế, phát huy mạnh mẽ hơn nguồn lực và vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong giai đoạn mới.