Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới Để công tác tư tưởng đi vào từng địa bàn dân cư

Với cấp xã, đây không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền, mà là yêu cầu đổi mới cả cách nắm dân, đối thoại với dân và tổ chức thực hiện chính sách.

Không để khoảng trống thông tin thành khoảng cách niềm tin

Nghị quyết số 25-NQ/TW nhìn nhận công tác tư tưởng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của công tác xây dựng Đảng, phải “đi trước mở đường, đi cùng trong tổ chức thực hiện và đi sau tổng kết thực tiễn, củng cố niềm tin”. Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, thông qua công khai, minh bạch, cung cấp thông tin chính thống, tăng cường đối thoại và tiếp thu phản biện xã hội.

Thường trực HĐND phường Thạnh Mỹ Tây, thành phố Hồ Chí Minh tổ chức mô hình “Cà phê cùng cử tri”, tạo không gian cởi mở để đại biểu dân cử lắng nghe trọn vẹn từng tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân. Ảnh: T. Mỹ

Đặt yêu cầu ấy ở cấp xã, có thể thấy công tác tư tưởng bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Một chủ trương mới, một dự án, một phương án sắp xếp địa bàn dân cư, một chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân... được thông tin đầy đủ, giải thích thấu đáo ngay từ đầu sẽ tạo sự chủ động trong nhận thức. Vì vậy, Nghị quyết yêu cầu mỗi chủ trương, nghị quyết, chính sách lớn phải có phương án tuyên truyền, giải thích, đối thoại đi cùng ngay khi xây dựng chính sách; đồng thời, truyền thông chính sách phải đi trước một bước, xuyên suốt từ hoạch định đến thực thi và đánh giá chính sách.

Đây là điểm cấp xã cần đặc biệt lưu ý. Không thể chờ đến khi chính sách được ban hành, khi người dân đã có thắc mắc mới tổ chức tuyên truyền. Tư tưởng phải đi trước việc triển khai một bước; đối thoại phải đi cùng quá trình thực hiện; phản hồi của người dân phải trở thành một phần của quá trình điều hành. “Trong yêu cầu đó, hoạt động của HĐND cấp xã có một không gian rất rõ. Tiếp xúc cử tri, đối thoại, chất vấn, giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri... đều có thể trở thành những kênh trực tiếp để nắm bắt tâm tư, nhận diện vấn đề từ cơ sở và góp phần tạo đồng thuận. Nhưng giá trị nằm ở khả năng chuyển tiếng nói của người dân thành thông tin phục vụ quyết định và giám sát việc thực hiện đến cùng.” – Bà Nguyễn Thị Lựu, cán bộ xã Ia Nan (Gia Lai) khẳng định.

Nói cách khác, nếu niềm tin của Nhân dân là thước đo cao nhất của công tác tư tưởng, thì mỗi cơ quan, mỗi cán bộ ở cơ sở phải tự trả lời: việc mình làm đã giúp dân hiểu hơn, tin hơn và đồng thuận hơn hay chưa? Đây cũng là câu hỏi lớn được Đại tướng Trịnh Văn Quyết, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, đặt ra: đất nước phát triển bằng sức mạnh tinh thần nào và ai đồng lòng cùng ta?

Nghị quyết xác định rõ: tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị chính đáng của Nhân dân phải được nắm bắt, tiếp nhận, phản hồi, giải quyết kịp thời và công khai kết quả. Đó chính là cách biến niềm tin thành đồng thuận, tạo nên sức mạnh tinh thần cho phát triển.

Từ “nói cho dân hiểu” đến “làm để dân tin”

Một trong những yêu cầu nổi bật của Nghị quyết số 25-NQ/TW là đưa công tác tư tưởng về cơ sở, về từng địa bàn dân cư, duy trì sinh hoạt tư tưởng tại thôn, tổ dân phố, khu dân cư; chủ động nắm, định hướng và xử lý vấn đề ngay tại nơi phát sinh, gắn với dân vận, giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của Nhân dân.

Điều đó cho thấy một thay đổi căn bản về cách tiếp cận: không đợi vấn đề trở thành “điểm nóng” mới xử lý; không đợi dư luận lan rộng mới giải thích; không chỉ phản bác cái sai mà phải chủ động xây dựng cái đúng, cái tích cực ngay từ đầu.

Nghị quyết xác định phương châm công tác tư tưởng trong bối cảnh mới là “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó lấy “xây” làm gốc, lấy thuyết phục làm phương thức chủ đạo.
Ở cấp xã, “xây” trước hết là xây dựng niềm tin bằng chính chất lượng thực thi công vụ. Một thủ tục được giải quyết đúng hạn; một kiến nghị được trả lời rõ ràng; một vấn đề tồn đọng được công khai tiến độ; một cuộc giám sát chỉ ra đúng điểm nghẽn và theo dõi đến khi có kết quả... đều là những “sản phẩm” cụ thể của công tác tư tưởng.

Bởi vậy, HĐND cấp xã càng không thể chỉ dừng ở chức năng xem xét, quyết định và giám sát theo quy định, mà cần nhìn hoạt động của mình trong mối liên hệ với củng cố niềm tin và đồng thuận xã hội. Giám sát những vấn đề dân quan tâm chính là một cách nắm bắt dư luận; chất vấn đến cùng là một cách làm rõ trách nhiệm; theo dõi việc giải quyết kiến nghị của cử tri là một cách trả lời trực tiếp với dân rằng tiếng nói của họ không bị bỏ lại sau hội nghị.

Nghị quyết cũng yêu cầu đổi mới việc quán triệt nghị quyết từ truyền đạt một chiều sang trao đổi, đối thoại, giải thích, thuyết phục gắn với tổ chức thực hiện; mỗi nghị quyết phải được cụ thể hóa thành những việc rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

Đó cũng là phép thử đối với cấp xã hôm nay. Một chủ trương chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân hiểu vì sao phải làm, biết mình được hưởng gì, được tham gia như thế nào và nhìn thấy kết quả sau khi thực hiện. Trong không gian thực, đó là những cuộc gặp gỡ, đối thoại, tiếp xúc cử tri, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt tổ dân phố. Trên không gian số, đó là khả năng đưa thông tin chính thống đến người dân nhanh, đúng, dễ tiếp cận và có tương tác hai chiều. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cấp xã có lực lượng làm công tác tư tưởng hoạt động thường xuyên tại từng địa bàn dân cư, kết nối hệ thống thông tin nguồn để người dân ở mọi địa bàn tiếp cận được thông tin chính thống hai chiều.

Như vậy, công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể, HĐND và từng cán bộ, đảng viên trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Nghị quyết nhấn mạnh cấp ủy và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm, không “khoán trắng” công tác tư tưởng cho cơ quan chuyên trách.