Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước: Cú huých đưa doanh nghiệp nhà nước vươn tầm thế giới

Tách bạch nhiệm vụ sẽ ngăn chặn thất thoát

- Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết số 79-NQ/TW), trong đó khẳng định: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh; các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, gắn với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh... Ý kiến của ông về các quan điểm này?

TS. Nguyễn Minh Phong. Ảnh: Duy Thông

- Trước hết, cần nhấn mạnh rằng, về mặt nguyên tắc, kinh tế nhà nước có vai trò rất quan trọng, chủ đạo trong nền kinh tế mà không thể thay thế. Bởi từ khái niệm đến nội hàm thống kê thì kinh tế nhà nước là lớn nhất, bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước, từ tài nguyên, đặc biệt là đất đai, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước… Nghị quyết đã tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, trong đó doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo mềm dẻo trong một số lĩnh vực, trong một số thời điểm dưới các hình thức đa dạng, cùng hợp tác với khu vực tư nhân để tạo ra liên kết mạnh mẽ hơn, hiệu quả hơn. Đó là những điểm cực kỳ quan trọng.

Các quan điểm chỉ đạo trong Nghị quyết đều rất chính xác, đặc biệt là “các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, gắn với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh”. Đây là quan điểm mới, mang tính đột phá, thể hiện trách nhiệm xã hội, trách nhiệm quản lý đối với kinh tế nhà nước. Chính quan điểm này sẽ giúp kinh tế nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đồng thời nâng cao hiệu quả của kinh tế nhà nước cũng như trách nhiệm, sự minh bạch trong quản lý đối với khu vực này.

Điểm đáng chú ý nữa là Nghị quyết xác định “tách bạch việc sử dụng nguồn lực nhà nước trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị với các hoạt động kinh doanh”. Đây là một trong những vấn đề cực quan trọng và xác đáng. Hiện, chúng ta đang bị mập mờ giữa công ích với không công ích, thậm chí tạo kẽ hở gây thất thoát về tài sản công, tham nhũng. Cần phải bóc tách: doanh nghiệp nào hoạt động phi công ích thì phải quản lý chung, còn hoạt động nào dạng công ích thì phải quản lý riêng, để tránh tình trạng nếu có lãi thì bảo do kết quả kinh doanh, còn thua lỗ lại là do công ích, nhiệm vụ chính trị.

Cơ chế đặc thù - đòn bẩy thu hút nhân tài, quản trị chuyên nghiệp

- Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt mục tiêu đến 2030 phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Ông nghĩ sao về mục tiêu này?

- Mục tiêu này thể hiện tầm nhìn mới của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Tức là, chúng ta không còn chỉ xoay quanh phạm vi trong nước hay chỉ so với khu vực tư nhân nữa, mà phải là tầm khu vực và quốc tế, để định dạng Việt Nam trong tương lai là có vai trò, vị thế xứng đáng ở khu vực và thế giới.

Hơn nữa, mục tiêu này cũng là sự kỳ vọng, khẳng định vai trò lớn của kinh tế nhà nước trong điều kiện mới để Việt Nam vươn mình. Muốn vươn ra thế giới cần phải có vai trò của tập đoàn nhà nước, phải tham gia được vào chuỗi cung ứng một cách bền vững và hiệu quả.

- Để đạt mục tiêu này, Nghị quyết số 79-NQ/TW đã đề ra các giải pháp rất cụ thể. Theo ông, cần lưu ý gì trong công tác triển khai?

- Có thể thấy, các giải pháp được nêu rất cụ thể và toàn diện, như: tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược; khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn thông qua tăng vốn điều lệ, bao gồm cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp; thực hiện có hiệu quả cơ chế tiền lương để thu hút nguồn lực chất lượng cao, thí điểm cơ chế đặc thù về thuê, tuyển dụng, bổ nhiệm giám đốc/tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp nhà nước... Những giải pháp này đã từng đề cập trước đây, lần này được Nghị quyết khẳng định rõ là rất cần thiết và khi triển khai thực hiện đúng chắc chắn sẽ có hiệu quả.

Đây là Nghị quyết rất quan trọng với sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới nên công tác tổ chức thực hiện cần được quán triệt trong toàn hệ thống chính trị, phân công trách nhiệm rất cụ thể, rõ ràng. Việc sớm xây dựng các chương trình hành động ở các cấp, ngành, địa phương, đơn vị liên quan là rất cần thiết, đặc biệt là phải quan tâm tới yếu tố con người. Các giải pháp về thu hút, tuyển dụng cũng như hợp đồng chặt chẽ với các chuyên gia ngoài nhà nước cần được thực hiện hiệu quả và coi đây là bước đột phá để nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý, tạo sự bứt phá cho kinh tế nhà nước trong các hoạt động, bao gồm hoạt động kinh doanh.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện