Nghi thức Đội: Sáng tạo không đồng nghĩa với làm méo mó giá trị cốt lõi

Một buổi tập luyện, kiểm tra Nghi thức Đội tại Trại huấn luyện Kim Đồng toàn quốc. (Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp)

Phóng viên: Xin đồng chí cho biết quan điểm của Hội đồng Đội Trung ương về việc Nghi thức Đội bị biến tấu trong những video clip trên mạng xã hội thời gian gần đây?

Đồng chí Lê Anh Quân: Hội đồng Đội Trung ương, Hội đồng Huấn luyện Trung ương đã nắm được thông tin về vụ việc kể trên. Nghi thức Đội không phải là những động tác biểu diễn, mà là hệ thống các quy định thống nhất về nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và các động tác của tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.

Mỗi động tác, mỗi khẩu lệnh đều mang ý nghĩa giáo dục, góp phần rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần tập thể, tác phong và niềm tự hào của đội viên. Chính vì vậy, Nghi thức Đội phải được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước; mọi hình thức tự ý biến tấu, thêm bớt hoặc biểu diễn mang tính phô diễn làm sai lệch nội dung và ý nghĩa của nghi thức đều không phù hợp với quy định của tổ chức Đội.

Những hình ảnh được lan truyền những ngày qua không chỉ làm méo mó giá trị của Nghi thức Đội, mà còn gây phản cảm, tạo những nhận thức chưa đúng trong xã hội về hoạt động của tổ chức Đội.

Tập luyện Nghi thức Đội ở các địa phương. (Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp)

Phóng viên: Có ý kiến cho rằng, đây là hoạt động mang tính chất sáng tạo, tạo không khí sôi nổi cho thiếu nhi. Đồng chí có nhận định gì về ý kiến này?

Đồng chí Lê Anh Quân: Tổ chức Đội luôn khuyến khích sự sáng tạo trong triển khai các hoạt động giáo dục thiếu nhi. Tuy nhiên, sáng tạo không đồng nghĩa với việc làm thay đổi những giá trị cốt lõi và các chuẩn mực của tổ chức. Mọi sự đổi mới đều phải được tuân thủ nền tảng Điều lệ Đội, Nghi thức Đội và các quy định liên quan.

Trong công tác Đội, có rất nhiều không gian để sáng tạo như nội dung sinh hoạt, trò chơi, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng, ứng dụng công nghệ, phương pháp truyền đạt... Tuy nhiên, Nghi thức Đội không nằm trong phạm vi đó.

Nếu mỗi địa phương, mỗi đơn vị đều có thể tự ý bổ sung, lược bỏ hoặc biến tấu theo cách hiểu riêng thì Nghi thức Đội sẽ không còn là chuẩn mực chung. Khi đó, tính thống nhất, ý nghĩa giáo dục và sự trang nghiêm của Nghi thức sẽ dần bị mai một, thậm chí tạo nên những nhận thức lệch lạc về hình ảnh của tổ chức Đội trong xã hội.

Phóng viên: Được biết, tình trạng này không phải mới xuất hiện lần đầu. Hội đồng Đội Trung ương sẽ có biện pháp chấn chỉnh ra sao?

Đồng chí Lê Anh Quân: Quả thật, đây không phải câu chuyện mới và cũng không phải lần đầu Hội đồng Đội Trung ương phải lên tiếng về vấn đề này. Suốt những năm qua, Hội đồng Đội Trung ương đã thường xuyên ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, đồng thời có các văn bản nhắc nhở, chấn chỉnh, phê bình đối với những đơn vị thực hiện Nghi thức Đội chưa đúng quy định. Tại các Trại huấn luyện Kim Đồng, các lớp bồi dưỡng giáo viên làm Tổng phụ trách Đội và đội ngũ Huấn luyện viên các cấp, việc thực hành đúng Nghi thức Đội luôn là một nội dung bắt buộc và được quán triệt rất nghiêm túc.

Cần phải hiểu rằng, không có bất kỳ tài liệu chính thống nào của tổ chức Đội hướng dẫn thực hiện Nghi thức Đội theo những cách đang lan truyền trên mạng xã hội; cũng không có giáo viên làm Tổng phụ trách Đội hay Huấn luyện viên nào được đào tạo để hướng dẫn đội viên thực hiện như vậy. Những trường hợp này chủ yếu là do một số nơi vẫn duy trì cách làm truyền từ nhiều năm trước và dần coi đó là "thông lệ" hay "nét riêng" dù không hề phù hợp với Nghi thức Đội.

Đồng chí Lê Anh Quân trao phù hiệu Huấn luyện viên cấp II Trung ương tặng các cá nhân có thành tích tiêu biểu tại Trại huấn luyện Kim Đồng toàn quốc năm nay. (Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp)

Riêng đối với một số địa phương, trong đó có Nghệ An và Thanh Hóa, Hội đồng Đội Trung ương đã nhiều lần có văn bản nhắc nhở, yêu cầu chấn chỉnh và khắc phục tình trạng thực hiện Nghi thức Đội không đúng quy định. Tuy nhiên, việc một số hình ảnh tương tự vẫn tiếp tục xuất hiện cho thấy có nơi, có lúc việc quán triệt và thực hiện chưa triệt để.

Hội đồng Đội Trung ương, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, bồi dưỡng chuyên môn và kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện thực hiện sai Nghi thức Đội, bảo đảm tính chuẩn mực, thống nhất của tổ chức Đội trên phạm vi cả nước. Đây không chỉ là khắc phục một vài động tác chưa đúng, mà là thay đổi nhận thức về việc không thể lấy một thói quen đã tồn tại nhiều năm để thay thế những quy định thống nhất của tổ chức.

Phóng viên: Hội đồng Đội Trung ương sẽ có những giải pháp nào để hạn chế tình trạng trên trong tương lai?

Đồng chí Lê Anh Quân: Mọi biểu hiện thực hiện sai Nghi thức Đội đều phải được kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và khắc phục. Tuy nhiên, mục tiêu ở đây không phải xử lý vi phạm, mà cần tập trung giúp đội ngũ cán bộ phụ trách Đội hiểu đúng, làm đúng và thống nhất trong thực hiện Nghi thức Đội trên phạm vi cả nước.

Thời gian tới, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp Hội đồng Đội các tỉnh, thành phố tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, kiểm tra và hướng dẫn nghiệp vụ đối với giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn và đội ngũ Huấn luyện viên các cấp.

Công tác huấn luyện Nghi thức Đội luôn được thực hiện nghiêm túc, trang trọng, bảo đảm đúng Điều lệ Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp)

Chúng tôi cũng sẽ rà soát, chuẩn hóa hệ thống tài liệu, xây dựng các video hướng dẫn mẫu, phát triển học liệu số về Nghi thức Đội để mọi cán bộ phụ trách Đội đều có thể tiếp cận, học tập và thực hành theo cùng một chuẩn thống nhất.

Bên cạnh đó, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ phát huy vai trò của đội ngũ Huấn luyện viên Trung ương và Huấn luyện viên các cấp trong việc trực tiếp hỗ trợ cơ sở, kịp thời phát hiện, uốn nắn những cách làm chưa đúng ngay từ khi mới phát sinh, không để những nhận thức hoặc cách thực hiện sai kéo dài và trở thành "thói quen" hay "lệ riêng" ở địa phương.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!