Nghĩa trang Văn Điển: Đột phá mô hình công viên nghĩa trang lưu giữ tro cốt thông minh

Mô hình mới không chỉ hướng tới sử dụng tiết kiệm, hiệu quả quỹ đất, cải thiện cảnh quan và bảo vệ môi trường, mà còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ. Qua đó, chất lượng phục vụ được nâng cao, lấy sự thuận tiện và hài lòng của người dân làm một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động.

Không gian tưởng niệm sinh thái giữa lòng đô thị

Được thành lập từ năm 1957 trên trục đường Phan Trọng Tuệ, xã Đại Thanh, nghĩa trang Văn Điển từng là một trong những cơ sở an táng tập trung có quy mô lớn của Hà Nội. Trải qua nhiều thập kỷ gắn bó với quá trình phát triển của Thủ đô, nơi đây từng đối mặt với áp lực lớn về quỹ đất, mật độ an táng và các yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường.

Trước sức ép của đô thị hóa và yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức an táng, tháng 7-2010, Hà Nội quyết định dừng hoàn toàn hình thức hung táng tại nghĩa trang Văn Điển. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra quá trình chuyển đổi từ một nghĩa trang truyền thống sang mô hình công viên nghĩa trang theo hướng xanh, văn minh và thân thiện hơn với môi trường.

Từ đó, toàn bộ không gian nghĩa trang từng bước được chỉnh trang đồng bộ. Hệ thống cây xanh, thảm cỏ, hồ nước cảnh quan được bổ sung; các tuyến đường nội bộ, lối đi được cải tạo, thảm nhựa và tổ chức lại hợp lý. Diện mạo nghĩa trang Văn Điển vì thế cũng thay đổi rõ rệt, từng bước hình thành không gian tưởng niệm xanh, sạch, trang nghiêm và thuận tiện hơn cho người dân đến thăm viếng.

Hai tòa tháp lưu giữ tro cốt cao 9 tầng với hơn 12.000 vị trí lưu giữ trong nhà và ngoài trời, được đầu tư trang thiết bị hiện đại, đồng bộ - điểm nhấn ấn tượng của nghĩa trang Văn Điển. Ảnh: Anh Hoàn

Một trong những dấu ấn nổi bật của quá trình chuyển đổi là hệ thống công trình lưu giữ tro cốt, tiểu cốt được quy hoạch tương đối bài bản và đa dạng về hình thức. Điểm nhấn là hai tòa tháp lưu giữ tro cốt cao 9 tầng với hơn 12.000 vị trí lưu giữ trong nhà và ngoài trời, được đầu tư trang thiết bị hiện đại, đồng bộ hệ thống thông gió, phòng cháy chữa cháy, chiếu sáng và camera an ninh.

Bên cạnh đó, 21 dãy nhà lưu tro ngoài trời được bố trí thay thế hàng rào cũ, xen kẽ trong không gian cây xanh, cung cấp hơn 10.700 vị trí lưu giữ. Tòa nhà T01 cao 3 tầng có hơn 5.000 ô lưu tro, tòa nhà L cao 2 tầng có gần 3.840 ô. Xung quanh nghĩa trang còn bố trí các khu mộ giả sơn dưới mặt đất với hơn 5.000 vị trí, tạo thêm lựa chọn cho các gia đình và góp phần đa dạng hóa hình thức lưu giữ sau hỏa táng.

Các hình thức ký gửi tro cốt cũng được tổ chức linh hoạt, từ thời gian ngắn như 49-50 ngày, vài tháng cho đến lưu giữ lâu dài. Cách tổ chức này giúp đáp ứng đa dạng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh và điều kiện thực tế của từng gia đình, đồng thời phù hợp với xu hướng hỏa táng và lưu giữ tro cốt ngày càng phổ biến tại đô thị.

Chuẩn hóa quy trình khép kín, nhân văn

Không chỉ thay đổi về cảnh quan và hạ tầng, nghĩa trang Văn Điển còn từng bước hoàn thiện quy trình phục vụ theo hướng khép kín, chuẩn hóa và thuận tiện hơn cho người dân. Sự kết nối giữa Nhà tang lễ Thanh Trì, Đài Hóa thân Hoàn vũ và nghĩa trang Văn Điển đã hình thành một chuỗi dịch vụ tang lễ đồng bộ tại khu vực phía Nam Thủ đô.

Khuôn viên khang trang tại Nhà lưu trữ tro cốt 3 tầng ở nghĩa trang Văn Điển. Ảnh: Anh Hoàn

Theo đó, tang quyến có thể được phục vụ liên tục từ tổ chức lễ viếng, lễ truy điệu, hỏa táng đến lưu giữ hoặc an táng tro cốt. Việc kết nối các khâu trong cùng một hệ thống giúp giảm thời gian và quãng đường di chuyển, hạn chế các chi phí phát sinh, đồng thời góp phần đơn giản hóa những thủ tục không còn phù hợp với nếp sống đô thị hiện đại.

Để bảo đảm công khai, minh bạch và thuận tiện, thủ tục đăng ký lưu giữ tro cốt được hướng dẫnrõ ràng. Người dân thực hiện thủ tục trên cơ sở các giấy tờ cần thiết như căn cước công dân, giấy báo tử hoặc trích lục khai tử và hồ sơ liên quan đến hỏa táng. Một điểm đáng chú ý là chính sách cho phép đăng ký trước vị trí lưu giữ đối với một số trường hợp như người cao tuổi từ 70 tuổi trở lên, người mắc bệnh hiểm nghèo hoặc người có nguyện vọng được an vị gần người thân đã khuất. Cách làm này đáp ứng nhu cầu chính đáng của các gia đình, đồng thời tạo điều kiện để việc bố trí, quản lý các vị trí lưu giữ được chủ động và nền nếp hơn.

Cùng với chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, chuyển đổi số đang từng bước được đưa vào hoạt động quản lý và phục vụ. Hồ sơ lưu giữ được số hóa và quản lý trên hệ thống dữ liệu điện tử, tạo thuận lợi cho việc tra cứu, quản lý thông tin và hỗ trợ thân nhân khi có nhu cầu thăm viếng. Việc triển khai đăng ký ô lưu giữ tro cốt trực tuyến tại hai tòa tháp Tiên Cảnh Nhàn Du và Cửu Phẩm Liên Hoa là một bước cụ thể trong quá trình chuyển đổi số. Trên nền tảng dữ liệu tiếp tục được chuẩn hóa, nghĩa trang Văn Điển có thể phát triển thêm các tiện ích như bản đồ số vị trí lưu giữ, tra cứu thông tin, chỉ dẫn thăm viếng bằng mã QR và các công cụ hỗ trợ quản lý từ xa.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng và công nghệ, chất lượng phục vụ vẫn là một trong những giá trị cốt lõi. Từ khâu tiếp nhận thi hài, tổ chức tang lễ, hoả táng, bàn giao tro cốt, lưu giữ tro cốt, hỗ trợ dâng hương đến chăm sóc cảnh quan, vệ sinh khuôn viên và bảo đảm an ninh, trật tự, các công việc đều được tổ chức theo hướng nền nếp, chu đáo và tôn trọng nhu cầu của thân nhân.

Từ những nền tảng đã hình thành, nghĩa trang Văn Điển đang từng bước hoàn thiện rõ nét hơn mô hình nghĩa trang xanh thông minh, trong đó cảnh quan sinh thái, dữ liệu số, công nghệ quản lý và chất lượng phục vụ được đặt trong một tổng thể thống nhất. Mô hình chuyển đổi xanh tại nghĩa trang Văn Điển cho thấy hướng tiếp cận phù hợp với các nghĩa trang hiện hữu và là minh chứng sinh động cho tư duy quản lý đô thị hiện đại và định hướng phát triển bền vững của Hà Nội.