Nghịch lý doanh nghiệp điện: Doanh thu tăng vẫn thua lỗ

Điện bán nhiều hơn nhưng chưa chắc có lãi

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong 10 tháng năm nay, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt hơn 297 tỷ kWh, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Nhiệt điện than tiếp tục đóng vai trò chủ lực, chiếm gần một nửa tổng sản lượng. Nhu cầu điện tăng mạnh góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp phát điện, song kết quả lợi nhuận lại có sự phân hóa rõ rệt

Trong nhóm doanh nghiệp tăng trưởng mạnh nổi bật là Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power, mã POW). Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh thu thuần quý III đạt gần 16.770 tỷ đồng, gấp hơn hai lần cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 2.070 tỷ đồng, tăng gần 119%.

Lợi nhuận gộp của PV Power đạt hơn 2.310 tỷ đồng, tăng trên 1.000 tỷ đồng so với cùng kỳ. Theo giải trình của doanh nghiệp, kết quả này chủ yếu nhờ doanh thu tăng nhanh hơn giá vốn. Bên cạnh đó, doanh thu tài chính tăng khoảng 330 tỷ đồng, chủ yếu từ lãi tiền gửi ngân hàng.

Dù vậy, chi phí tài chính của PV Power tăng khoảng 230 tỷ đồng, chủ yếu do lãi vay tăng. Tính chung 9 tháng, doanh nghiệp đạt doanh thu hơn 49.400 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế gần 6.900 tỷ đồng.

Ở nhóm nhiệt điện than, Công ty CP Nhiệt điện Hải Phòng (mã HND) cũng có sự cải thiện đáng kể. Doanh thu quý III đạt gần 2.780 tỷ đồng, tăng 36%, lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 35 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái lỗ 15 tỷ đồng.

Nhiệt điện Hải Phòng ghi nhận lợi nhuận quý III cải thiện, nhưng vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí phát sinh. Ảnh: HND.

Theo giải trình, sản lượng điện thương phẩm tăng gần 268 triệu kWh, cùng với giá hợp đồng thanh toán điện tăng, giúp doanh thu sản xuất điện tăng hơn 740 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá vốn cũng tăng khoảng 550 tỷ đồng, chủ yếu do sản lượng phát điện và giá than cùng tăng.

Đáng chú ý, Nhiệt điện Hải Phòng ghi nhận chi phí khác tăng gần 115 tỷ đồng, liên quan khoản chênh lệch giá than và lãi chậm trả theo phán quyết của tòa án. Đồng thời, việc hết thời gian ưu đãi thuế khiến thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp tăng từ 10% lên 20%, ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Dù vậy, lũy kế 9 tháng, doanh nghiệp vẫn đạt lợi nhuận sau thuế hơn 540 tỷ đồng, tăng khoảng 38% so với cùng kỳ.

Trái ngược với các doanh nghiệp trên, Tổng công ty Điện lực TKV (mã DTK) ghi nhận doanh thu quý III gần 2.690 tỷ đồng, tăng khoảng 9%, nhưng lỗ sau thuế hơn 162 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ lỗ khoảng 3 tỷ đồng.

Đáng chú ý, giá vốn hàng bán lên tới gần 2.790 tỷ đồng, vượt doanh thu khiến doanh nghiệp lỗ gộp gần 100 tỷ đồng. Như vậy, cứ 100 đồng doanh thu, doanh nghiệp phải bỏ ra hơn 103 đồng giá vốn, chưa kể chi phí tài chính và quản lý.

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng, Điện lực TKV vẫn đạt doanh thu hơn 10.430 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 602 tỷ đồng, tăng gần 5% so với cùng kỳ.

Lợi nhuận phân hóa, áp lực chi phí bủa vây

Không chỉ nhóm trực tiếp phát điện, các doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo và hạ tầng điện cũng ghi nhận kết quả kinh doanh khác biệt.

Công ty CP Cơ điện lạnh (REE, mã REE) công bố doanh thu hợp nhất 9 tháng đạt gần 8.170 tỷ đồng, tăng 14,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt hơn 2.130 tỷ đồng, tăng gần 12%.

Riêng lĩnh vực năng lượng đóng góp khoảng 3.920 tỷ đồng doanh thu và 1.100 tỷ đồng lợi nhuận phân bổ cho cổ đông REE, lần lượt tăng 6% và gần 9%.

Bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp năng lượng tái tạo cũng có sự phân hoá rõ nét trong quý III.

Theo doanh nghiệp, giá thị trường điện bình quân cải thiện đã hỗ trợ kết quả kinh doanh dù điều kiện thủy văn không thuận lợi. Sản lượng thủy điện giảm gần 19% nhưng lợi nhuận vẫn tăng hơn 7%. Trong khi đó, lợi nhuận điện gió tăng 25% nhờ điều kiện gió thuận lợi hơn và có thêm công suất vận hành.

Ngược lại, Công ty CP Tập đoàn Hà Đô (mã HDG) ghi nhận doanh thu quý III chỉ đạt gần 600 tỷ đồng, giảm hơn 16% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 230 tỷ đồng, giảm 32%.

Theo giải trình, nguyên nhân chủ yếu do doanh thu từ mảng năng lượng suy giảm, trong khi các hoạt động khác tương đối ổn định. Dù kết quả quý III đi xuống, lũy kế 9 tháng, Hà Đô vẫn đạt lợi nhuận sau thuế hơn 610 tỷ đồng, tăng gần 8%.

Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, Công ty CP Điện Gia Lai (mã GEG) ghi nhận doanh thu quý III đạt khoảng 720 tỷ đồng, tăng hơn 7%. Lợi nhuận sau thuế đạt 100 tỷ đồng, tăng 25%, chủ yếu nhờ doanh thu bán điện cải thiện.

Tuy nhiên, kết quả lũy kế lại kém khả quan. Trong 9 tháng, doanh nghiệp đạt doanh thu gần 2.070 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 370 tỷ đồng, giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái.

Áp lực tài chính cũng khá lớn khi riêng quý III, chi phí lãi vay của Điện Gia Lai lên tới gần 200 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa lợi nhuận gộp. Đây là khoản chi đáng chú ý đối với doanh nghiệp có nhu cầu vốn đầu tư nguồn điện lớn.