Nghịch lý ngành cá tra Đồng Tháp: Tăng sản lượng vẫn thiếu nguyên liệu
Dù diện tích và sản lượng cá tra thương phẩm của tỉnh Đồng Tháp tăng, song tình trạng khan hiếm cá tra nguyên liệu đang gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến.

Thu hoạch cá tra để đem bán cho doanh nghiệp. Ảnh: Công Trí - TTXVN
Mặc dù diện tích và sản lượng cá tra thương phẩm của tỉnh Đồng Tháp trong năm 2026 tiếp tục tăng, song tình trạng khan hiếm cá tra nguyên liệu đang gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến. Nguồn cung thiếu hụt khiến giá cá nguyên liệu tăng cao, nhiều nhà máy phải điều chỉnh công suất, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện đơn hàng, nhất là trong giai đoạn cao điểm sản xuất cuối năm.
Đồng Tháp là địa phương thuộc Top đầu trong các tỉnh có nuôi cá tra vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, diện tích và sản lượng nuôi cá tra của tỉnh ngày càng tăng. Năm 2026, diện tích thả nuôi cá tra trên địa bàn tỉnh ước đạt 2.820 ha, bằng 100% kế hoạch, tăng 2,5% so với năm 2025. Tổng sản lượng cá tra thương phẩm ước đạt 717.607 tấn, tăng 4,78% so với năm 2025. Giá trị sản xuất ước đạt 13.404,5 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng bình quân 6,9%/năm trong giai đoạn 2020 - 2026.

Thu hoạch cá tra nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Ảnh:Công Trí - TTXVN
Tuy nhiên, nguồn cung cá tra nguyên liệu trên địa bàn đang thiếu hụt đáng kể. Theo ông Nguyễn Văn Đạo, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Gò Đàng (phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp), nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình trạng thiếu con giống hồi đầu năm 2026. Từ tháng 12/2025 đến tháng 4/2026, điều kiện thời tiết diễn biến bất lợi, nhiệt độ ngày và đêm chênh lệch lớn, nắng nóng xen lẫn lạnh khiến tỷ lệ thụ tinh của trứng cá không đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất giống.
Do cá tra cần khoảng 6 - 8 tháng nuôi mới đạt kích cỡ thu hoạch nên tình trạng thiếu hụt con giống trước đó đã tác động trực tiếp đến nguồn cá nguyên liệu vào cuối năm. Từ cuối tháng 9/2026, tình trạng khan hiếm bắt đầu xuất hiện và trở nên rõ nét hơn trong tháng 10.

Năm 2026, diện tích thả nuôi cá tra trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp ước đạt 2.820 ha. Ảnh: Công Trí - TTXVN
Hiện giá cá tra nguyên liệu trên thị trường dao động khoảng 37.000 - 39.000 đồng/kg, tùy điều kiện thanh toán, tăng trung bình 3.000 - 5.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước. Với mức giá này, người nuôi cá có thể đạt lợi nhuận khoảng 10.000 - 12.000 đồng/kg. Tuy nhiên, giá nguyên liệu tăng nhanh trong khi giá xuất khẩu chưa điều chỉnh tương ứng đang tạo áp lực lớn về chi phí đối với doanh nghiệp chế biến.
Tại Công ty cổ phần Gò Đàng, trước đây nhà máy chế biến bình quân khoảng 300 tấn cá nguyên liệu/ngày, hiện giảm còn khoảng 200 tấn/ngày. Doanh nghiệp có vùng nuôi tự xây dựng gần 500 ha nên mức độ ảnh hưởng thấp hơn so với một số đơn vị khác. Dù vậy, tình trạng thiếu nguyên liệu vẫn buộc công ty phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, bố trí công nhân nghỉ hai ngày cuối tuần thay vì duy trì hoạt động cả thứ bảy và chủ nhật như trước, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện đơn hàng.

Hiện giá cá tra nguyên liệu trên thị trường dao động khoảng 37.000 - 39.000 đồng/kg. Ảnh: Công Trí - TTXVN
Theo ông Nguyễn Văn Đạo, quý IV hàng năm là giai đoạn cao điểm của ngành thủy sản, khi nhu cầu thị trường tăng và doanh nghiệp tập trung đẩy mạnh sản xuất để hoàn thành kế hoạch năm. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nguyên liệu xảy ra đúng thời điểm này khiến doanh nghiệp khó tận dụng cơ hội thị trường để gia tăng sản lượng và doanh thu.
Theo nhận định của một số doanh nghiệp chế biến cá tra, nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu trong thời gian tới được dự báo tiếp tục tích cực. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt nguyên liệu có thể kéo dài đến quý I/2027, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.
Để bảo đảm nguồn cung phục vụ chế biến, việc chủ động phát triển vùng nuôi, liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp, ổn định nguồn con giống và nâng cao hiệu quả sản xuất là những vấn đề đặt ra đối với ngành hàng cá tra Đồng Tháp.

Thu hoạch cá tra nguyên liệu ở Đồng Tháp. Ảnh: Công Trí - TTXVN
Hiện toàn tỉnh có 456 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống cá tra, hàng năm cung cấp ra thị trường hơn 21 tỷ con cá bột và 1,8 tỷ con giống. Toàn tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất cho 114 cơ sở. Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh có 33 cơ sở sinh sản tiếp nhận và sử dụng đàn cá tra chọn giống với tổng số 42.700 con; trong đó, có 2.000 con cá có đặc tính kháng bệnh gan thận mủ. Các cơ sở này hiện cung cấp khoảng 45% sản lượng con giống chất lượng phục vụ nuôi thương phẩm trong và ngoài tỉnh.
Về quy trình, kỹ thuật nuôi, các cơ sở ương dưỡng giống hiện nay đa số đều áp dụng quy trình ương giống 2 giai đoạn, sử dụng thảo dược, chế phẩm sinh học kết hợp sục khí nhằm duy trì ổn định môi trường nước ao ương, hạn chế mầm bệnh phát sinh, nâng cao tỷ lệ giống, giảm thiểu thay nước, bảo vệ môi trường. Một số cơ sở ương dưỡng giống phối hợp với các viện, trường và doanh nghiệp sử dụng vaccine phòng bệnh gan thận mủ và xuất huyết bước đầu mang lại hiệu quả, hiện có 90 ha diện tích ương dưỡng cá tra giống áp dụng.

Chế biến cá tra xuất khẩu ở Công ty Cổ phần Gò Đàng (phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp). Ảnh: Công Trí - TTXVN
Đối với nuôi thương phẩm, tỉnh có 418 cơ sở nuôi cá tra thương phẩm được cấp giấy xác nhận đăng ký nuôi đối tượng thủy sản chủ lực, với tổng diện tích 1.832 ha; trong đó, diện tích nuôi của doanh nghiệp là 705,39 ha, chiếm 38,5%; diện tích nuôi của hộ cá thể là 1.126,78 ha, chiếm 61,5%.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, phần lớn hộ nuôi nhỏ lẻ chủ động liên kết với doanh nghiệp sản xuất thức ăn và doanh nghiệp chế biến để ổn định nguồn cung vật tư đầu vào và bao tiêu sản phẩm, với tổng diện tích khoảng 850 ha. Diện tích nuôi đang áp dụng và đạt các chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, ASC, BAP đạt trên 352 ha.
Theo phương án quản lý vùng nuôi cá tra thương phẩm của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Tháp quy hoạch 3.280 ha mặt nước tại 32 xã, phường. Đến nay, tỉnh đã triển khai trên 1.830 ha, tập trung tại các địa phương: Hồng Ngự, Tân Hồng, Tràm Chim, Phú Cường, Phú Thọ, Tân Long, Mỹ Hiệp…
Theo định hướng điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, diện tích mặt nước phát triển nuôi cá tra đến năm 2030 được định hướng ở mức 4.300 ha. Việc phát triển vùng nuôi gắn với liên kết sản xuất, chủ động nguồn giống và kiểm soát chất lượng được xem là hướng đi quan trọng nhằm ổn định nguồn nguyên liệu, đáp ứng nhu cầu chế biến, xuất khẩu và nâng cao tính bền vững của ngành hàng cá tra địa phương.

