Nghịch lý thị trường chip AI Trung Quốc: Huawei ẩn mình

Rồng Huawei vẫn nằm im trong lúc các hãng AI nhỏ lên sàn

Hàng loạt thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) thành công rực rỡ của các tên gọi mới như Moore Threads hay MetaX đã đẩy sự hưng phấn của thị trường lên cao trào. Tuy nhiên, đằng sau những con số tỉ đô hào nhoáng trên sàn chứng khoán, giới phân tích đang chỉ ra một thực tế phũ phàng: những "ngôi sao mới" này không phải là niềm hy vọng thực sự của Bắc Kinh trong cuộc chiến giảm sự phụ thuộc vào Nvidia.

"Át chủ bài" thực sự, sở hữu cả sức mạnh công nghệ lẫn quy mô chuỗi cung ứng, lại là Huawei và đơn vị chip bí ẩn HiSilicon. Thế nhưng, việc gã khổng lồ này kiên quyết đứng ngoài thị trường chứng khoán đã tạo ra một nghịch lý: nhà đầu tư khao khát rót vốn vào kẻ mạnh nhất nhưng lại buộc phải đặt cược vào những công ty nhỏ bé hơn với rủi ro cao hơn rất nhiều.

Sức mạnh của "Full Stack": Tại sao Huawei vượt trội hơn phần còn lại?

Trong khi các nhà đầu tư đại lục đang đổ xô vào các công ty nhỏ như Biren Technology, MetaX, hay Moore Threads, những đơn vị vừa huy động được hàng tỉ USD qua các đợt IPO vào tháng 12 vừa qua, thì các chuyên gia lại nhìn nhận bức tranh theo một hướng khác. Theo các nhà phân tích, dù các công ty mới niêm yết này có hiệu suất thị trường ấn tượng, Huawei mới là kẻ thống trị thực sự về thị phần và chiều sâu công nghệ.

Một báo cáo từ Bernstein công bố tháng trước đã đưa ra những số liệu gây chấn động: Tại thị trường nội địa Trung Quốc, Huawei và Nvidia đang ở thế "kẻ tám lạng, người nửa cân", khi mỗi bên nắm giữ khoảng 40% doanh số bộ xử lý tính theo giá trị đồng USD. Tuy nhiên, cán cân này được dự báo sẽ sớm thay đổi. Dưới áp lực của các lệnh hạn chế xuất khẩu từ Mỹ, thị phần của Nvidia được dự báo sẽ teo tóp chỉ còn khoảng 8%, trong khi Huawei được kỳ vọng sẽ vươn lên vị thế độc tôn với 50% thị phần. Trong khi đó, các đối thủ nội địa khác như Cambricon chỉ chiếm khoảng 9%, và các tên tuổi mới nổi như MetaX hay Hygon còn tụt lại xa hơn nữa.

Vậy điều gì làm nên sự khác biệt của Huawei? Câu trả lời không chỉ nằm ở từng con chip riêng lẻ, mà nằm ở cái gọi là "Full Stack" (Hệ thống toàn diện). Wei Sun, nhà phân tích chính tại Counterpoint, nhận định: "Lý do Huawei vẫn dẫn trước các lựa chọn thay thế Nvidia khác không chỉ là một con chip đơn lẻ, mà là cả hệ thống... Điều đó quan trọng hơn các thông số kỹ thuật bề nổi".

"Hệ thống" ở đây ám chỉ việc Huawei làm chủ toàn bộ các lớp của chuỗi cung ứng điện toán AI: từ thiết kế chip, xây dựng trung tâm dữ liệu cho đến phát triển phần mềm. Huawei đã mở rộng dòng chip AI Ascend của mình và dự kiến ra mắt thế hệ tiếp theo là Ascend 950 vào năm 2026.

Dù xét về hiệu năng đơn lẻ (một đấu một), chip của Huawei có thể chưa bằng các dòng tiên tiến nhất của Nvidia, nhưng khi kết hợp lại thành cụm, chúng tạo ra sức mạnh đáng gờm. Hệ thống "AI CloudMatrix 384" ra mắt năm ngoái của Huawei, giúp liên kết số lượng lớn chip Ascend, đã cho thấy hiệu suất vượt trội hơn hệ thống hàng đầu của Nvidia ở một số chỉ số nhất định.

Hơn nữa, Huawei còn phát triển lớp phần mềm CANN để cạnh tranh trực tiếp với nền tảng CUDA độc quyền của Nvidia. Việc sở hữu một hệ sinh thái khép kín từ phần cứng đến phần mềm giúp Huawei tạo ra rào cản cạnh tranh mà các công ty chỉ chuyên thiết kế chip (chip designer) như Moore Threads khó có thể vượt qua.

Nút thắt sản xuất tại SMIC và rủi ro cho các "tân binh"

Một thách thức sinh tử khác mà các công ty chip AI mới nổi phải đối mặt chính là năng lực sản xuất. Hầu hết các công ty như Moore Threads (vừa huy động 1,1 tỉ USD) hay MetaX (huy động 600 triệu USD) đều hoạt động theo mô hình "fabless" – tức là chỉ thiết kế chip và thuê gia công. Nếu như Nvidia dựa vào TSMC của Đài Loan, thì các công ty Trung Quốc chỉ có một lựa chọn khả dĩ nhất: Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC).

Tuy nhiên, năng lực sản xuất của SMIC là hữu hạn, và trong cuộc đua giành suất sản xuất này, Huawei đang được hưởng đặc quyền tối thượng. Paul Triolo, Đối tác và Phó chủ tịch cấp cao về Trung Quốc tại DGA Group, nhận định: "Tình hình tại SMIC, nơi Huawei được ưu tiên có lẽ theo chỉ đạo từ các cơ quan quy hoạch công nghiệp, để lại rất ít dư địa năng lực cho các nhà sản xuất GPU hàng đầu khác như Biren, MetaX, Enflame...".

Điều này tạo ra một rủi ro lớn cho các nhà đầu tư. Một khi các công ty mới nổi này "đốt" hết số tiền khổng lồ thu được từ IPO mà không đảm bảo được năng lực sản xuất đủ lớn tại SMIC, hoặc tốc độ tiếp nhận của thị trường chậm chạp, họ sẽ đối mặt với một cuộc thanh trừng. Giới phân tích tại Bernstein dự báo thị trường sẽ sớm chứng kiến sự hợp nhất, nơi các công ty bán dẫn nhỏ buộc phải sáp nhập với các tay chơi lớn hơn để có đủ nguồn lực đầu tư cho R&D và đảm bảo chuỗi cung ứng.

Dù thống trị thị trường và sở hữu lợi thế vượt trội, Huawei vẫn kiên quyết nói "không" với việc lên sàn chứng khoán. Điều này không phải vì thiếu sự quan tâm. Ngược lại, nếu niêm yết, Huawei chắc chắn sẽ trở thành "bom tấn" thu hút lượng vốn khổng lồ nhờ dải sản phẩm rộng và vị thế dẫn đầu về AI. Tuy nhiên, nhà sáng lập Nhậm Chính Phi từ lâu đã duy trì quan điểm giữ quyền kiểm soát nội bộ thay vì phải trả lời trước các cổ đông.

Hơn nữa, Huawei không "khát tiền" như các đối thủ nhỏ hơn. Lợi nhuận từ mảng kinh doanh viễn thông và điện thoại thông minh, cùng sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Bắc Kinh, đảm bảo cho họ nguồn lực tài chính dồi dào cho R&D. Dù biên lợi nhuận hoạt động có giảm xuống 9,2% trong năm 2024 (tương đương 10,9 tỉ USD), nhưng sức khỏe tài chính của Huawei vẫn rất vững vàng.

Chính vì thế, các nhà đầu tư muốn hưởng lợi từ làn sóng tự chủ công nghệ của Trung Quốc đành phải chấp nhận rủi ro, đặt cược vào những công ty nhỏ hơn trên sàn chứng khoán, trong khi "gã khổng lồ" thực sự vẫn tiếp tục cuộc chơi theo luật riêng của mình trong bóng tối.

Bùi Tú