Nghịch lý thị trường dầu: Châu Mỹ thừa dầu nặng, Á - Âu chật vật tìm nguồn cung
Dầu thô nặng - loại dầu được các nhà máy lọc dầu trên thế giới ưa chuộng nhờ giá rẻ - đang bị ứ đọng tại châu Mỹ, do cước phí vận tải biển tăng vọt làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu, trong khi các nhà máy lọc dầu tại Mỹ cũng đã chạy gần hết công suất.
Bể chứa dầu tại nhà máy lọc dầu ở Ichihara, tỉnh Chiba, Nhật Bản. Ảnh minh họa: Kyodo/TTXVN
Dầu thô nặng là loại dầu đặc hơn mà các nhà máy lọc dầu ở châu Á, nhiều nhà máy ở Mỹ và một số ở châu Âu thường được thiết kế để xử lý. Loại dầu này thường rẻ hơn dầu nhẹ, giúp các nhà máy lọc dầu đạt biên lợi nhuận tốt hơn khi chi phí vận chuyển ở mức hợp lý.
Trong bối cảnh giá diesel tại Mỹ tăng vọt, lượng dầu giá rẻ đang bị ứ đọng này lẽ ra phải được thu mua nhanh chóng trên một thị trường đang khát diesel, bởi dầu thô nặng cho sản lượng diesel cao hơn so với các loại dầu nhẹ hơn.
Tuy nhiên, các nhà phân tích và giới thương nhân cho biết các nhà máy lọc dầu vùng Duyên hải Vịnh Mexico (Mỹ) đã mua tối đa lượng dầu mà họ có thể xử lý. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đã vận hành trung bình ở mức khoảng 93,5% công suất theo tuần tính từ đầu năm đến nay. Đây là mức hoạt động cao nhất trong 28 năm qua, giữa lúc các nhà máy đang đẩy mạnh sản xuất tối đa nhiên liệu để tìm kiếm lợi nhuận từ mức giá diesel cao kỷ lục. Mặc dù các nhà máy này có khả năng xử lý dầu thô nặng, họ chỉ có thể chế biến loại dầu này tới một tỷ lệ phần trăm nhất định so với tổng công suất.
Trong khi đó, chi phí thuê một tàu siêu tải từ vùng Duyên hải Vịnh Mexico của Mỹ sang châu Á đã tăng hơn 5 lần kể từ tháng 2. Theo ước tính của ông Georgios Sakellariou, nhà phân tích tại Signal Maritime, chi phí thuê một tàu chở dầu từ châu Mỹ sang châu Á tuần trước đã tăng lên hơn 80 triệu USD, tương đương khoảng 40 USD/thùng, so với mức khoảng 10–15 triệu USD hồi đầu năm. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển dầu bằng tàu siêu tải từ vùng Duyên hải Vịnh Mexico của Mỹ sang châu Âu vào tuần trước là khoảng 46 triệu USD, tương đương 24,50 USD/thùng, đã bao gồm chi phí chuyển tải giữa các tàu và các chi phí khác. Con số này tăng vọt so với mức 6,5 triệu USD, tương đương khoảng 4 USD/thùng trước khi cuộc xung đột ở Iran bùng nổ vào cuối tháng 2/2026.
Cước phí tăng mạnh một phần do các hoạt động chuyển tải từ tàu sang tàu ở Vịnh Oman đã giữ chân các tàu chở dầu trên toàn thế giới. Ông Scott Shelton, một chuyên gia năng lượng tại TP ICAP, cho biết các doanh nghiệp rất cần tàu chở hàng nhưng giá thuê tàu lại liên tục tăng cao, còn số lượng tàu khả dụng thì ngày càng sụt giảm.
Tình trạng dư thừa nguồn cung tại Bắc và Nam Mỹ đã tạo ra một sự mất cân đối bất thường trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trong khi các bên mua ở châu Á và châu Âu phải chật vật ứng phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, và giá dầu chuẩn vẫn neo ở mức trên 100 USD/thùng, thì tình trạng dư cung lại đẩy giá dầu tại châu Mỹ xuống thấp.
Theo công ty báo giá Argus Media, giá các dòng dầu thô nặng chủ lực của Canada, Colombia và Ecuador đều đã giảm hơn 10 USD/thùng, xuống mức thấp nhất trong 6 tuần. Giá dầu Western Canada Select (chưa tính chi phí vận chuyển hoặc bảo hiểm) rơi vào khoảng 74 USD/thùng, trong khi dòng dầu chủ lực Vasconia của Colombia giao dịch ở mức khoảng 84 USD/thùng, và dòng dầu Oriente của Ecuador giao dịch ở mức khoảng 76 USD/thùng. Còn dầu thô của Venezuela được giao dịch ở mức khoảng 74,50 USD/thùng.
