Nghịch lý tiết kiệm nhưng khiến công trình tiêu tốn thêm nhiều chi phí

Giá trị của một công trình được đo đếm bằng hiệu quả, độ bền, tính bền vững chứ không phải chi phí ban đầu. Ảnh: Hoàng Anh.

Trong một công trình xây dựng, sơn phủ chiếm chi phí khoảng 1 – 4%. Điều này có nghĩa nếu giảm chi phí sơn phủ 10%, thực tế chủ đầu tư chỉ tiết kiệm khoảng 0,1 – 0,4% chi phí xây dựng công trình.

Tuy nhiên, ông Ngô Thanh Tùng, Giám đốc dự án toàn quốc, Nippon Paint Việt Nam, chỉ ra một nghịch lý khi có không ít chủ đầu tư vì muốn tiết kiệm 0,1 – 0,4% chi phí này mà chuyển sang sử dụng những loại sơn phủ kém chất lượng có giá rẻ hơn trên thị trường.

Hệ quả, tiền tiết kiệm được chẳng bao nhiêu nhưng lại lãng phí về nhiều mặt. Dùng sơn kém chất lượng, độ bền của công trình đi xuống khiến chủ đầu tư, chủ sở hữu phải tiêu tốn chi phí sửa sang, bảo dưỡng. Ngoài ra, sức khỏe của con người cũng có thể bị tác động tiêu cực từ những hóa chất có trong sơn phủ giá rẻ.

Ngược lại, việc sử dụng nguyên liệu chất lượng và chú trọng vào thiết kế bền vững có thể khiến công trình tăng chi phí thi công nhưng đem lại hiệu quả và giá trị lâu dài. TS. Nguyễn Quốc Tuấn, Giám đốc PepSteel Việt Nam, lấy ví dụ về một số nhà xưởng đạt chuẩn công trình xanh LEED Gold, chỉ nhờ vào việc tối ưu hóa hệ thống thông gió và tận dụng ánh sáng mặt trời tự nhiên, có thể tiết kiệm chi phí năng lượng lên đến 30%.

Từ quản trị rủi ro tới khai mở cơ hội

Hai ví dụ của đại diện Nippon Paint và PepSteel chỉ ra một thực tế cần được nhìn nhận, khi những chi phí đội thêm không thể xem là lãng phí, thay vào đó là một khoản đầu tư.

Dưới góc nhìn này, việc chi thêm tiền để sử dụng vật liệu tốt hơn, bền hơn, thiết kế công trình thông minh hơn cần phải được cân đối với những giá trị tăng thêm khi công trình đi vào sử dụng và cả những rủi ro có thể xảy đến khi áp dụng những phương án “tiết kiệm chi phí trước mắt”.

Soi chiếu theo quan điểm đó, bà Nguyễn Thị Quỳnh, Trưởng bộ phận marketing B2B và truyền thông doanh nghiệp, Lixil Việt Nam, đánh giá, đầu tư cho công trình bền vững là cách doanh nghiệp, chủ đầu tư quản trị rủi ro dài hạn.

Rủi ro ấy có thể rất dễ thấy, từ việc công trình xuống cấp sau thời gian sử dụng, tiêu tốn chi phí năng lượng cho chiếu sáng, làm mát, cho đến việc doanh nghiệp sở hữu cơ sở sản xuất bị thị trường đào thải do công trình không đáp ứng tiêu chuẩn bền vững, ESG của đối tác, khách hàng lớn trong nước và quốc tế.

"Chúng tôi không nhìn phát triển bền vững ở góc độ chi phí, mà là khoản đầu tư để quản trị rủi ro. Đây là con đường tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì coi đó là rủi ro đầu vào", bà Quỳnh nhấn mạnh tại phiên thảo luận chuyên đề trong khuôn khổ Diễn đàn phát triển bền vững ngành xây dựng Việt Nam 2026 do Hiệp hội Xây dựng và vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) tổ chức.

Rủi ro dễ thấy, trong khi cơ hội cũng đang rất rộng mở với việc thực hành công trình xanh. Không chỉ tiết kiệm chi phí vận hành, TS. Phan Hữu Duy Quốc, Phó chủ tịch SACA, chỉ ra, hiện nay các công trình xây dựng đảm bảo yếu tố bền vững, được chứng nhận công trình xanh đang được cho thuê với giá cao hơn, được khách hàng, đặc biệt là khách quốc tế, rất ưa chuộng.

Ở góc độ doanh nghiệp sử dụng công trình, ông Phạm Thành Công, Phó tổng giám đốc thương mại toàn cầu, Vinastone Corporation, việc đảm bảo các yếu tố bền vững là chìa khóa để công ty phát triển mạnh mẽ ở thị trường xuất khẩu trong suốt hơn 30 năm qua.

Ngoài ra, đảm bảo yếu tố bền vững, bắt đầu từ những điều cơ bản như công trình đang được sử dụng cũng phải vận hành một cách bền vững, cũng là cách doanh nghiệp tiếp cận tới phân khúc khách hàng cao cấp, những đối tác, người tiêu dùng sẵn sàng chi tiền nhiều hơn vì trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Tất cả những yếu tố đó cấu thành giá trị thật sự của một công trình thay vì chỉ nhìn vào chi phí xây dựng ban đầu. Với xu thế bền vững đang ngày càng lên ngôi, đã đến lúc các chủ đầu tư ngừng đặt câu hỏi hỏi "tốn bao nhiêu tiền" để bắt đầu trả lời câu hỏi "giá trị trong bao lâu".