Nghịch lý tỷ đô: Khi ngành năng lượng xanh lớn nhất thế giới lao đao vì thừa mứa

Năng lượng mặt trời bùng nổ toàn cầu nhưng các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn thua lỗ triền miên. Ảnh: The Economic Times

Công xưởng sản xuất tấm pin quang điện lớn nhất hành tinh đang phải trải qua một đợt thanh lọc lực lượng lao động chưa từng có. Báo cáo tài chính của năm tập đoàn điện mặt trời hàng đầu Trung Quốc gồm Longi Green Energy, Trina Solar, Jinko Solar, JA Solar và Tongwei cho thấy họ chỉ còn tổng cộng hơn 154.000 nhân sự vào cuối năm 2025, hãng tin Reuters cho hay. Con số này giảm 40.589 người so với một năm trước đó, tương ứng mức thu hẹp 21% lực lượng lao động.

Làn sóng sa thải tập trung chủ yếu ở khối sản xuất, nghiên cứu và phát triển (R&D), cùng các bộ phận hành chính. Đáng chú ý, đây không phải đợt thu hẹp duy nhất khi lực lượng lao động của 5 doanh nghiệp này từng giảm hơn 30% trong năm 2024 Reuters.

Chỉ trong hai năm, khoảng một nửa lao động tại các công ty điện mặt trời lớn nhất Trung Quốc đã mất việc.

Sự thu hẹp quy mô diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng kiến nghịch lý đắng ngắt: năng lượng mặt trời bùng nổ toàn cầu nhưng các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn thua lỗ triền miên. Doanh nghiệp đã đầu tư công suất đủ đáp ứng khi nhu cầu thế giới tăng gấp đôi, song cuộc đua hạ giá tàn khốc đã cuốn sạch lợi nhuận.

Giá bán module pin mặt trời bình quân của 5 nhà sản xuất này rơi từ 350 USD/kW năm 2019 xuống 130 USD/kW năm 2025, kéo lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT) từ -8% năm 2024 xuống -13% năm 2025, theo báo cáo của hãng tư vấn năng lượng Thunder Said Energy.

Áp lực tài chính buộc các công ty phải thắt chặt vòi chi tiêu để sinh tồn khi bán sản phẩm dưới giá thành. Bất chấp nỗ lực hợp nhất doanh nghiệp và nâng giá polysilicon - nguyên liệu thô then chốt do nhóm nhà sản xuất hàng đầu khởi xướng - kế hoạch đã sụp đổ do thiếu sự đồng thuận trong ngành.

Theo nhà phân tích Alan Lau của Jefferies, cắt giảm nhân sự giúp tiết giảm chi phí nhưng không thể giải quyết gốc rễ vấn đề khi doanh nghiệp không có lãi gộp.

Thiệt hại càng chồng chất khi thị trường nội địa Trung Quốc bước vào đợt cải cách cơ chế giá khiến nhu cầu lắp đặt sụt giảm mạnh. Jefferies dự báo công suất lắp đặt tại Trung Quốc năm nay chỉ đạt 150-200 GW, giảm sâu so với mức kỷ lục 315 GW của năm ngoái. Đồng thời, lượng pin và tấm pin xuất khẩu 8 tháng đầu năm cũng giảm 10% so với cùng kỳ năm trước.

Những diễn biến tiêu cực từ thị trường láng giềng tạo ra tác động kép đối với ngành năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Nguồn cung thiết bị giá rẻ tràn ngập giúp hạ chi phí đầu tư ban đầu cho các dự án trong nước, nhưng áp lực phá giá thiết bị cũng đặt các doanh nghiệp sản xuất phụ trợ nội địa trước nguy cơ thu hẹp sản xuất.

Dù tình trạng dội chợ dự kiến kéo dài sang năm 2027, giới phân tích nhận định giai đoạn tồi tệ nhất có thể sắp qua. Các tiêu chuẩn mới của Trung Quốc về mức tiêu hao năng lượng có hiệu lực từ ngày 01/01/2027 sẽ buộc các cơ sở không đạt chuẩn đóng cửa, từng bước loại bỏ công suất thừa khỏi thị trường, công ty dịch vụ tài chính Morningstar dự báo.